|

علم و فناوری در باستان‌شناسی

رازهای ناگشوده

یاسان زرکوب

به موازات پیشرفت علم و فناوری، بررسی‌های باستان‌شناختی نیز آسان‌تر شده است. اجساد مومیایی مصریان باستان همیشه در دسترس بودند و در بسیاری موارد فقط در حد شگفتی‌آفرینی کاربرد داشتند یا از آنها به‌عنوان شیء تزئینی استفاده می‌کردند. اما از ابتدای قرن بیستم دانشمندان کم‌کم توانستند با استفاده از علم و فناوری، اسرار هزاران‌ساله‌شان را از زیر زبان‌شان بیرون بکشند. برای مثال یکی از مومیایی‌های معروف جهان، مردان نمکی هستند. مردان نمکی نام شش مومیایی است که زمستان سال‌72 (1993میلادی) در معدن نمک چهرآباد استان زنجان کشف‌ شدند. با انجام آزمایش‌های سال‌یابی به روش کربن‌14 روی نمونه استخوان‌ها و پارچه‌های مجموعه، مشخص شد قدمت یکی از این اجساد حدود هزارو 700سال (اواخر اشکانی-اوایل ساسانی) است. آزمایش‌های «دی‌ان‌ای» نشان داد سن این مرد نمکی هنگام مرگ حدود 37 سال بوده است. با بررسی آزمایش‌های انجام‌شده روی سلول‌های موی سر، گروه خونی مرد نمکی B+ تعیین شد. با انجام آزمایش سی‌تی‌اسکن و رادیولوژی، مشخص شد این مرد نمکی در اثر سقوط ناگهانی درون یکی از گودال‌های معدن نمک و واردشدن ضربه بسیار شدید به ناحیه راست جمجمه و صورت، درگذشته است. در پژوهشی که در سال‌2012 روی یکی دیگر از مردان نمکی (با قدمتی حدود دوهزارو 200سال) انجام شد، معلوم شد در دستگاه گوارشی این فرد، بقایای تخم کرم کدو وجود دارد که از نظر تعیین نوع غذای آن دوران و نوع آلودگی انگلی، کشف قابل‌توجهی محسوب می‌شود. ابتلا به کرم کدو نشان می‌دهد در آن زمان، استفاده از گوشت کم‌پخته‌شده رواج داشته است. گذشته از این، پژوهشگران بین‌المللی در کشور مصر طی بررسی‌های خود، بقایای یک زن مصری را کشف کردند که حدود چهارهزارو 200سال پیش بر اثر سرطان پستان درگذشته بود. مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد سرطان در بدن به‌شدت گسترش یافته و به دیگر اعضا و بافت‌های وی سرایت کرده بود. بر اساس این بررسی‌ها مشخص شد این زن، مدت‌ها پیش از مرگ خود، دچار نازایی شده و نمی‌توانست کارهای روزمره خود را انجام دهد و تحت درمان و پرستاری قرار داشته است. دره پاشاهان، یکی از مکان‌هایی است که باستان‌شناسان به آنجا علاقه بسیاری دارند، چون می‌دانند با بررسی اجساد این مکان می‌توانند به وضعیت اجتماعی کارگران در دوران فرعون‌ها بهتر پی ببرند. یک گروه پژوهشی با بررسی استخوان‌های باقی‌مانده از این کارگران، دریافتند بسیاری از آنها به بیماری ورم مفاصل و مشکلات قوزک پا و گردن مبتلا بوده‌اند. به باور این محققان، یکی از دلایل اصلی این بیماری‌ها، تردد همه‌روزه کارگران از دهکده محل اقامت خود به دره پادشاهان بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.