|

نقش فناوری در تشخیص مومیایی‌های اصل و کپی

سرنوشت شوم شاهدخت هخامنشی

محمدرضا دستورانی

با توجه به اینکه مومیایی‌ها بازگوکننده ماجراهای بسیاری از دوران‌های بسیار گذشته تاریخ هستند و از طرف دیگر می‌توانند توجه و کنجکاوی حتی افراد عادی را به خود جلب کنند، بسیاری از موزه‌ها حاضرند مبالغ قابل‌توجهی برای این مومیایی‌ها بپردازند و همین مبلغ قابل‌توجه است که بسیاری را برای ساخت نمونه‌های تقلبی این مومیایی‌ها وسوسه می‌کند. یکی از جالب‌ترین ماجراهای مومیایی‌های تقلبی، «مومیایی شاهزاده‌خانم هخامنشی» است که آن را با نام مومیایی پارسی (Persian Princess) نیز می‌شناسند. این مومیایی در سال 2000 کشف و خبر آن به تمام جهان مخابره شد. واسطه‌ها، این مومیایی را به موزه متروپولیتن نیویورک عرضه و برای فروش آن، ده‌ها میلیون دلار طلب کردند. موزه متروپولیتن، پیش از اقدام به خرید این مومیایی، از فردی به نام «ماسکارا» (که یکی از متخصصان برجسته باستان‌شناسی ایران است و در شناخت کپی‌های تقلبی از آثار باستان‌شناسی نیز تخصص ویژه‌ای دارد)، دعوت کرد نظر خود را درباره اصالت این مومیایی بیان کند. او ابتدا به اصالت این مومیایی مشکوک می‌شود و درنهایت هم اعلام می‌کند شکی ندارد که این مومیایی تقلبی است. باستان‌شناسان و برجسته‌ترین پزشکان دنیا که به پاکستان دعوت شده بودند، رازی تکان‌دهنده را در مورد این مومیایی فاش کردند. باستان‌شناسان با ترجمه خط میخی نوشته‌شده در تابوت و ماسک طلایی روی صورت مومیایی، متن آن را به این‌صورت ترجمه کردند: «من رهو دوگونه، دختر خشایارشا پادشاه بزرگ هستم». باستان‌شناسان با بررسی‌های بیشتر، متوجه شدند در خط میخی این متن، غلط‌های نگارشی وجود دارد که با خط‌های میخی باستانی موجود همخوانی ندارد. همچنین طرح اهورامزدای رسم‌شده در تابوت نیز با نمونه‌های باستانی موجود مطابقت ندارد. پس از اینکه باستان‌شناسان فاش کردند این مومیایی تقلبی است، سؤال مهم دیگری مطرح شد: «این دختر نگونبخت چه کسی است و چه کسانی این جنایت را انجام داده‌اند؟». برای پاسخ‌گویی به این پرسش، از پروفسور «کریس میل‌روی»، متخصص بین‌المللی کالبدشکافی و آناتومی، از انگلستان دعوت کردند تا به پاکستان سفر کند. پروفسور «میل‌روی» پس از معاینه جسد، اعلام کرد جسد متعلق به دختری بالای 25سال است که در سال 1996 درگذشته است. پروفسور «میل‌روی»، علت درگذشت دختر را واردآمدن ضربه شدید به گردنش و شکسته‌شدن آن اعلام کرد و گفت: «نمی‌توان با اطمینان اعلام کرد آیا این ضربه، صرفا یک حادثه بوده یا اینکه وی را به‌قتل رسانده‌اند. با توجه به دمای زیاد ایران و پاکستان (که باعث می‌شود جسد به‌سرعت تخریب و تجزیه شود)، جسد این دختر یا هرگز دفن نشده یا اینکه حداکثر یک شب پس از دفن‌شدن از خاک خارج شده است». او اعلام کرد با توجه به اینکه خشکاندن جسد این دختر نگون‌بخت به حدود نیم‌تن مواد شیمیایی نیاز داشته است، این عمل را افراد عادی انجام نداده‌اند. باستان‌شناسان نیز اعلام کردند چندین نفر در این جنایت دست داشته‌اند که تعدادی از آنها با تاریخ ایران باستان و مصر و چگونگی مومیایی‌کردن آشنایی داشته‌اند. علاوه بر این، ماسک طلایی صورت این جسد مومیایی‌شده را طلاکاری ماهر و حرفه‌ای تهیه کرده، تابوت و حکاکی روی آن نیز کار نجاری زبردست است و حکاکی خط میخی دوهزارو600 سال پیش، روی سنگ را نیز یک سنگ‌تراش چیره‌دست انجام داده است. با استفاده از تکنولوژی پیشرفته و اندازه‌های صورت این دختر، تصویری شبیه‌سازی‌شده از صورت این دختر ساخته شد و پلیس پاکستان تحقیقات گسترده‌ای را در این زمینه آغاز کرد و دو نفر در این زمینه دستگیر و بازجویی شدند. نکته جالب اینکه پس از کشف تقلبی‌بودن این مومیایی، تقلبی‌بودن دو مومیایی دیگر (که ادعا شده بود متعلق به ایران باستان است)، نیز فاش شد و این گمان وجود دارد کسانی، دو انسان دیگر را نیز برای تهیه این مومیایی‌ها کشته یا از قبر دزدیده باشند. جالب آنکه پیش از مشخص‌شدن جعلی‌بودن این مومیایی، سازمان میراث فرهنگی ایران، دولت پاکستان و طالبان، مدعی تملک این مومیایی بودند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.