همزمان با ارائه آمارهای رسمی افزایش سوءمصرف الکل در کشور
سازمان بهزیستی: تماسها و درخواستها برای ترک الکل رو به افزایش است
فاطمه جمالپور : «وزارت کشور، بهعنوان متولی مواجهه با سوءمصرف الکل در کشور، ساختار اداری قدرتمندی در رابطه با مبارزه و درمان الکل ندارد، فقط دو، سه کارشناس دارد که با وجود تمام تلاششان نتوانستهاند راه به جایی ببرند و با توجه به گستردگی معضل الکل در کشور، دو، سه کارشناس نمیتوانند کاری از پیش ببرند و باید حداقل ساختاری کوچکشده از ستاد مبارزه با موادِمخدر در وزارت کشور ایجاد شود یا موضوع به ستاد مبارزه با موادِمخدر واگذار شود و اگر وزارت کشور نمیتواند، باید موضوع الکل را به ستاد ارجاع دهد». اینها بخشی از اظهارات سعید صفاتیان، رئیس کارگروه کاهش تقاضای اعتیاد کمیته مستقل مبارزه با موادِمخدر مجمعتشخیصمصلحتنظام، است که از ابتدای مطرحشدن بحث الکل در شورای اجتماعی وزارت کشور از چهار سال پیش درگیر آن بوده است. مجید رضازاده رئیس مرکز توسعه و پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی، با تشریح آخرین آمارهای خط ملی اعتیاد، از افزایش تماس برای ترک الکل با این خط خبر میدهد. این درحالی است که هیچ آماری از تعداد مبتلایان به سوءمصرف الکل در کشور وجود ندارد. تنها آمار موجود، اظهارات دوسال پیش فرمانده وقت ناجا، احمدیمقدم، است که از وجود 200 هزار معتاد به الکل در کشور خبر داد، هرچند در آن زمان هم، کارشناسان امر تعداد معتادان به الکل را بیش از این، برآورد میکردند. حالا ابعاد مصرف الکل در کشور روزبهروز درحال گستردهشدن است؛ از آمارهای بینالمللی گرفته تا کشفیات، همه و همه از افزایش مصرف الکل در میان جوانان خبر میدهد. قرار است ظرف دوماه آینده نخستین گروه از متخصصان ایرانی آموزشهای لازم در رابطه با درمان سوءمصرف الکل را ببینند، اما به نظر میرسد عقبماندگی و ناهماهنگی و ضعف قوانین و اسنادی که در دهه پیش در زمینه روانگردانها، گریبانگیر سیستم اجتماعی کشور شد و آسیبهای زیادی را بهدنبال داشت، حالا در رابطه با الکل اتفاق افتاده است. صفاتیان در این رابطه به «شرق» میگوید: بحث الکل چهار سال پیش در شورای اجتماعی وزارت کشور مطرح شد و در آن زمان کمیتهای در معاونت اجتماعی این وزارتخانه تشکیل شد و مسئولیت کاهش تقاضا و درمان الکل به وزارت کشور محول شد. وی ادامه داد: در آن زمان وزارت بهداشت متولی تنظیم سند مبارزه با الکل شد و نیروی انتظامی، مسئول تنظیم سند مقابلهای آن. برگزاری جلساتی با وزارت بهداشت و با همکاری بهزیستی و سازمانهای مردمنهاد، درنهایت به تنظیم سند ملی مبارزه با سوءمصرف الکل انجامید و یک سال بعد، این سند توسط وزیر بهداشت ابلاغ شد. در دوسال گذشته متأسفانه در معاونت اجتماعی وزارت کشور، بحث الکل جدی گرفته نشد، فقط یک مرکز در تهران راه افتاد و هنوز وزارت بهداشت پروتکل درمان سوءمصرف الکل را تنظیم نکرده است تا براساس آن افراد آموزش ببینند. صفاتیان، اما از برگزاری دوره آموزشی توسط دانشگاه علوم بهزیستی با همکاری وزارت بهداشت خبر میدهد که در آن قرار است متخصصان امر برای درمان سوءمصرف الکل آموزش ببینند. وی ادامه داد: حدود یکسال پیش جمعیت الکلیستهای گمنام از وزارت کشور درخواست مجوز فعالیت برای درمان غیردارویی داشتند که درخواست آنها به نتیجه نرسید. صفاتیان در ادامه با اشاره به دومرحلهایبودن درمان الکل افزود: درمان سوءمصرف الکل هم مانند موادِمخدر درمان دارویی و غیردارویی دارد. حرکت مثبتی در وزارت بهداشت شروع شده است که تدوین کتابچه راهنما، پروتکل و آموزش متخصصان، ازجمله آن است و ضمن اینکه باید متخصصان مبارزه با تقاضا در نیروی انتظامی هم آموزش ببینند. وی در ادامه در پاسخ به سؤال «شرق» درباره آمار مبتلایان به سوءمصرف الکل پاسخ داد: تنها آمار موجود، آمار 200 هزار نفری احمدیمقدم است که در همان زمان هم عنوان میشد، از این میزان بسیار بیشتر است. آنچه مهم است و باید به آن توجه کرد افزایش سوءمصرف الکل در کشور است، گرچه آمار نداریم، اما ساخت و مصرف الکل دستساز در کشور خیلی بالا رفته است، چراکه قیمت الکل خارجی بالاست و جوانان بیشترین مصرفکننده الکل دستساز هستند که مواردی از مرگومیر را بهدنبال دارد. مهمترین اقدام انجام یک ارزیابی سریع درباره شیوع مصرف الکل است که اطلاعاتی همچون علت مصرف، گروههای سنی مصرفکنندگان، میزان مصرف و... را به ما بدهد. متولی این امر وزارت کشور است و باید فعالیت بیشتری بکند و از دیگر دستگاههای متولی گزارش عملکرد بخواهد. وی در ادامه با تأکید بر کمبود اعتبار و بودجه برای مبارزه و درمان الکل گفت: وزارت بهداشت بدون پول نمیتواند کاری انجام دهد. مهمترین مسئله، مسئله بودجه است، چراکه وزارت بهداشت آمادگیاش را دارد، اما بودجه ندارد. سند تنظیمشده توسط وزارت بهداشت، سند خوبی است و در آن زمان هم اقدامات خوبی نظیر راهیافتن بحث الکل به صداوسیما انجام شد، اما متأسفانه متوقف ماند. بهگفته صفاتیان، نبود بودجه مهمترین معضل است و باید دستگاههای درگیر با مسائل اجتماعی، مثل شهرداری، بخش جوانان وزارت ورزش، بهزیستی، آموزشوپرورش و وزارت علوم، برای حل این معضل همکاری کنند، چراکه در سند تدوینشده هم بهعنوان دستگاه متولی امر، مکلف شدهاند. اما عباس دیلمیزاده، مدیرعامل «جمعیت خیریه تولد دوباره» که نخستین مرکز درمان سوءمصرف الکل کشور را در سال گذشته افتتاح کرد، در این رابطه به «شرق» گفت: خوشبختانه وزارت بهداشت اقدامات خوبی را برای اینکه بتواند سطوح مختلفی از نیازهای مراجعان را برطرف کند، شروع کرده است؛ درحالحاضر مشغولِ سطحبندی نیازها در رابطه با درمان سوءمصرف الکل هستند و قرار است چند سطح مؤسسات پایلوت شروع به کار کنند. مؤسسه داریوش، وابسته به دانشگاه علوم بهزیستی، هم سایتی راهاندازی کرده و از کلینیکهای داوطلب دعوت کرده است در دوره آموزشی شرکت کنند. وی در ادامه توصیه کرد: درمان الکل در برنامه درمان اعتیاد ادغام شود، چراکه فرایند درمان این دو چندان متفاوت نیست و فقط سمزدایی متفاوتی دارند. مدیرعامل «جمعیت خیریه تولد دوباره» با اشاره به نظر حقوقدانها در این رابطه گفت: نظر حقوقدانها هم این بوده است که افرادی که دچار سوءمصرف الکل هستند، بیمار تلقی میشوند و از نظر قانونی مشکلی برایشان وجود ندارد. برخورد واقعبینانه با پدیدههایی همچون سوءمصرف الکل میتواند راهگشای حل مشکل باشد، اما دیدگاه غیرواقعبینانه و ایدئالیستی که مسائل را سفید و سیاه میبیند، ما را از هدف دور میکند. وی اظهار امیدواری کرد: با توجه به رویکرد جدیدی که در وزارت بهداشت و مؤسسه داریوش مدنظر قرار گرفته است و همچنین اقدامات کمیته کشوری مبارزه با الکل در وزارت کشور در حوزه قائممقام اجتماعی وزارت کشور، آینده خوبی برای ارجاع و زیر پوشش قراردادن بیماران الکل در ایران وجود دارد. باید بپذیریم تعدادی بیمار الکلی داریم که نیازمند خدمات درمانی بدون انگ و تبعیض هستند. دیلمیزاده با اشاره به موانع فرهنگی حاکم بر این حوزه گفت: ما موانع فرهنگی داشتیم، نه موانع شرعی. واقعبینی علما درباره بیماران معتاد به الکل، کمککننده بود و رویکردِ خوبی را در همه ابعاد، در پلیس امنیت، وزارت کشور و وزارت بهداشت شاهد هستیم. وی در پاسخ به سؤال «شرق» درباره موانع پیرامون فعالیت نخستین مرکز درمان سوءمصرف الکل کشور، گفت: هدف مرکز مذکور این بود که تابو را بشکنیم و شکستیم، اما متأسفانه بعد از تغییر مدیرکل درمان اعتیاد بهزیستی، وعده انجامِ کمکهایی که به مرکزِ ما داده شده بود، محقق نشد و در بوروکراسی اداری گرفتن مجوز از وزارت بهداشت طولانی شد، چراکه مجوز ما از سازمان بهزیستی بود، اما خوشبختانه کارشناسان وزارت بهداشت از دانشگاه علوم پزشکی آمدند و کار به نتیجه رسید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.