عطش هدایا
دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری
ژوئن سال 1975؛ خلیج عقبه در کنار دریای سرخ. زوج چاوشسکوها، میهمان ملکحسین، پادشاه اردن، بودند. از آنها در محل اقامت تابستانیاش استقبال کرده بود. این برای نخستینبار بود که ایلانا بر یک کشتی تفریحی سوار میشد. از این تفریح روی دریا، کاملا خوشش میآمد. بعد از شام در طول گردش در ساحل بود که یکدفعه زد زیر گریه و گفت: «من این کشتی تفریحی را میخواهم. [... . ] بدون آن از اینجا نمیروم!». نیکلا دید فکر بدی هم نیست. چرا او هم کشتی تفریحی مخصوص به خودش را بر سواحل دریای سیاه نداشته باشد؟ اگر رومانی نتواند به رهبرش چنین چیز بیارزشی را هدیه کند، پس چه کشور کمونیستی بزرگی است؟ فورا مترجم را مأمور انجام این وظیفه خطیر کرد. باید ملکحسین را اقناع میکرد که از مرکبش کوتاه بیاید. روز بعد، تماسی تلفنی را از ملکحسین دریافت کردند که نشان میداد اصرار ایلانا او را به دردسر انداخته است. میگفت: «شما باید بفهمید این کشتی تفریحی، هدیهای بود که من آن را شخصا به علیاء [ دخترش ] دادهام». سپس سکوت، حاکم شد. قطع ارتباط دیپلماتیک محتمل بود. اما در این فاصله ناگهان راهحل دیگری پیدا شد. ملکحسین گفت: «من همین الان دستور میدهم یک نمونه دیگر از آن را از ایالاتمتحده برای شما بیاورند. پیشنهاد میکنم نامش را هم کشتی دوستی بگذارید». 10 سال بود که چاوشسکو مقام نخست در حزب کمونیسم را داشت. آرزوهای ایلانا بهصورتی منظم یکی پس از دیگری، تحقق پیدا میکرد؛ حتی آنهایی که کمترین محاسبه یا عقلانیتی در موردشان نمیرفت. یکبار با اعتمادبهنفس فریاد زد: «باید به مسائل همانطور که هست، نگاه کنیم. امروز رومانی در غرب، از برج ایفل مشهورتر و از ملکه الیزابت محترمتر است. همه اینها به خاطر رفیق (نیکلا) و من است». در جریان سفرهای دیپلماتیک این زوج، میزبانان معمولا سعی میکردند تمام تلاش خود را برای ارضای عطش ایلانا به هدایا، بهکار بندند، مثلا آیا ایلانا قصد داشت خزانه لباسهایش را توسعه دهد؟ یا بچهها به یک خودرو مسابقهای جدید نیاز داشتند؟ اینها سادهترینشان بود. فقط کافی بود که به مستشاران فرانسوی یا آلمانی رو بیندازد. ایلانا بر اساس یک رویه دقیق، زندگی میکرد، برای مثال جز لباسهای فرانسوی، چیزی نمیپوشید یا جز خودروهای آلمانی، اتومبیل دیگری سوار نمیشد. یک روز به همسرش در برابر ژنرال پاسیپا، که آن زمان مشاور شخصی چاوشسکو و مسئول دستگاه امنیتی دولت بود، گفت: «آلمانیها را یادت میآید. هنوز من به کلمه اتومبیل اشاره نکرده بودم که همه خودروهایشان را به من بخشیدند. تا الان چند تا ماشین از آنها گرفتهایم؟ مرسدس لیمویی 600 برای رفیق، 450 برای [... . . ]، کوپه برای زویا (دخترشان) و آئودی برای نیکو. یک کاروان [خانه متحرک] با مساحت تقریبا 10 متر برای دفتر سیار رفیق نیکلا» بااینحال، همه این هدایا برای اشباع هوسهای او کافی بهنظر نمیرسید. مبادلات دیپلماتیک، برای او مانند یک بازی بود؛ بازیای که وانمود میکرد برایش اهمیتی ندارد: «دوست من. آن [ملک]حسین احمق را دیدی، یادت میآید داستان آن کشتی تفریحی را؟». یک سال بعد از اقامتشان در کنار دریای سرخ، آن کشتی تفریحی تحت مراقبتهای شدید و مقررات آشکار و پنهان، به استانبول رسید. امروزه یک شرکت گردشگری در رومانی، از آن استفاده میکند و به گردشگران وعده یک شب فراموشنشدنی را در کشتی تفریحی کوندکاتور میدهد. چقدر بین این چهره ولخرج و آن چهره قدیسهای که ایلانا موفق شده بود از همان ابتدای بهقدرترسیدن در نظرها مجسم کند، تفاوت وجود داشت. زمانی که سال 1965 چاوشسکو به مقام دبیرکلی حزب کمونیسم رسید، هردو، یک استراتژی مشخص را برای بلندپروازیهای سیاسی خود دنبال کردند. آن دو قصد داشتند سلطه خودشان را بر تمام ابعاد جامعه گسترش دهند. آنها برای این کار، برنامه مشخصی داشتند که به چهار بخش تقسیم میشد و هرکدام، زمینههایی را برای سلطهجویی آنها فراهم میکرد. نیکلا میخواست رومانی در عرصه بینالمللی بانفوذ باشد. ایلانا نیز میخواست از پشتیبانی فکری خوبی برخوردار باشد. نخستین اقدامات چاوشسکو در قدرت، حرکت برای استقلال در برابر کشورهای غربی و بهخصوص، داشتن استقلال در برابر همسایهاش، اتحادجماهیرشوروی، بود. از اینرو، وقتی در سال 1968 ارتش زرهی روسیه جمهوری آشفته چک را در نوردید و حادثه مشهور به بهار پراگ را بهوجود آورد، چاوشسکو، بلافاصله آن را محکوم کرد. او به همین راه ادامه داد و بهدنبال آن، با یوگسلاوی زمان «تیتو» متحد شد.
ادامه دارد...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.