|

جانِ شرقی

امیرحسین زندی

1 با گسترش هرچه بیشتر فضای هنرهای تجسمی از غرب تا شرق جهان، بازارهای نمایش و فروش آثار هنری نیز ضمن بالابردن استانداردهای خود، گسترش و رونق فراوانی پیدا کرده است. نشانه‌های بارز این رونق را می‌توان در ایجاد شعبه‌های جدید موزه‌ها، گالری‌ها و بازار‌های فروش آثار هنری دید. اما پرسشی که برای هر مخاطبی مطرح می‌شود، این است که سهم ایران، به‌عنوان کشوری مهم در عرصه‌های فرهنگی و سیاسی جهان و به‌خصوص آسیا، در این گردهمایی بزرگ چقدر بوده و در آینده چقدر خواهد بود. آیا موفقیت‌های محدود در بازارهای منطقه‌ای، ازجمله حراج‌های فصلی، برای گسترش و نمایش هنر معاصر ایران کافی است؟ آیا باید به همین مقدار قناعت کرد؟ اینها سؤالاتی است که ممکن است ذهن هر گالری‌دار ایرانی را پیش از راه‌اندازی گالری تازه‌ای، به خود مشغول کند؛ همچنان که گالری «شهریور» به منظور پاسخ‌گویی به سؤالاتی از این‌دست، راه‌اندازی شد. انگیزه اصلی‌ از راه‌اندازی این گالری، فراهم‌آوردن فضایی برای معرفی هرچه بهتر هنرمندان ایرانی به دنیا بوده. هر چند در گذشته اتفاقات خوبی در این زمینه افتاده است، اما عمده تلاش‌ها، بیشتر معطوف‌به خاورمیانه بوده و هنرمندان ایرانی عمدتا در نمایشگاه‌های دوبی، ابوظبی و استانبول مطرح شده‌اند. حدود سه سال است که اکثر نمایشگاه‌های معتبر بین‌المللی را از نزدیک دنبال می‌کنم و می‌بینم هنرمندان ما با هنرمندان درجه یک دنیا فاصله چندانی ندارند؛ فقط جا دارد معرفی شایسته‌ای در مورد آنها صورت گیرد. در کنار این هدف، هم‌اکنون نوبت آن رسیده تا قدری در گالری‌داری، استانداردهایمان را بالا ببریم و حرفه‌ای‌تر به این حرفه نگاه کنیم و آن را از وضعیت تفنن ِصرف، بیرون آوریم. از بهره‌بردن از امکانات گرفته تا نوع چیدمان و ارائه آثار، باید حرفه‌ای‌تر باشیم. هنر والاست و در نحوه نمایش آن هم باید به مخاطب احترام گذاشت و والایی به‌خرج داد. 2 گالری شهریور در حالی قرار است فعالیت خود را از نیمه دوم خرداد آغاز کند که در قدم اول نمایشگاهی از آثار ابوالقاسم سعیدی، نقاش توانمند ایرانی را تدارک دیده است. برپایی این نمایشگاه، خود، رویدادی مهم در تاریخ نقاشی ایران خواهد بود؛ از آن‌رو که سعیدی تا به امروز، نمایشگاهی در ایران نگذاشته و پس از 60 سال حاضر شده آثارش را در یک گالری روی دیوار ببرد. ابوالقاسم سعیدی نقاشی است که با ترکیب عناصر انتزاعی، به بازنمایی واقعیتی می‌پردازد که همواره در برابر چشمان ما بوده. او از مخاطب می‌خواهد هم نزدیک بیاید و هم از نقاشی دور شود؛ درست مانند اینکه هم با تلسکوپ به اثری نگاه کنیم و هم با میکروسکوپ. دایره‌های کوچک نقش‌بسته بر نقاشی‌های این هنرمند، آرام‌آرام شکل می‌گیرند و برگ‌وبار درختان را حجم می‌دهند. از انتزاع به مفهومی که معطوف به تمایلات نگارگری اصیل ایرانی است، حرکت می‌کند. این‌گونه، سعیدی از ناکجاآباد مدرنیسم به باغ‌های ایرانی می‌رسد. بخشی از مدرن‌بودن هنر نقاشی ایران، جبری بود و بخشی دیگر اختیاری و چه خوب سعیدی این دو وضعیت را بدون اغراق، صریح و لطیف به‌هم پیوند زده است، چیزی پیدا و ناپیدا در آثار وی از نگارگری ایرانی وجود دارد؛ باد‌هایی که در میان شاخ‌وبرگ درختان یک باغ ایرانی است. او از ظاهرگرایی و نمادپرستی که زمانی باب شده بود، پرهیز کرده است. جان شرقی آثار سعیدی فراتر از مصادیق عینی هنر و فرهنگ شرقی و ایرانی است. نقاش آن زمان که می‌اندیشد ایرانی است، دیگر احتیاجی به نمادپردازی‌های سطحی ندارد. درختی می‌کشد که همه آن را می‌شناسند، اما این درخت، ژاپنی نیست. شاید متعلق به باغی است. شاید هشت‌بهشت. شاید باغی در شیراز گل‌وبلبل. هرچه هست، هویت یک جغرافیا را نمایندگی می‌کند؛ زیست‌بومی کهن که هم باد خود و هم خاک خود را داراست. شخصا به عنوان یک مجموعه‌دار و گالری‌دار، خرسندم از اینکه افتتاح گالری‌ام را با نمایش چنین آثاری قرار داده‌ام و البته متقاعدکردن نقاشی که بیش از شش دهه است که نمایشگاهی نگذاشته، کار بسیار دشواری بود. سعیدی هنرمندی درون‌گراست. ممکن است خیلی خوش‌مشرب باشد، اما این موضوع، ارتباطی با فلسفه کاری‌اش ندارد. او از منظر اجتماعی و ایده کاری‌اش یک هنرمند فیلسوف درون‌گراست و عجیب نیست تابه‌حال اعتقادی به برگزاری نمایشگاه نداشته است. مقدمات برپایی این نمایشگاه از سال گذشته آغاز شد و البته جا دارد از فریدون آو به خاطر همکاری‌اش در برپایی این نمایشگاه، تشکر کنم. سال پیش ضمن ملاقات با سعیدی، سعی کردم او را متقاعد کنم که هنرمند این کشور است و در آستانه 90سالگی بهترین فرصت برای برگزاری نمایشگاه است. هر چند در آغاز قدری تردید داشت، اما با مطالعه و آشناشدن بیشتر با ما، خوشبختانه استقبال کرد و هم‌اینک با عشق و علاقه کار را دنبال می‌کند. او حاضر شد دوبار به ایران سفر کند تا حاصل یک عمر فعالیت هنری‌اش را نمایش دهد. انتخاب آثار نمایشگاه پیشِ‌رو بر عهده خود او بوده و حدود 20 اثر روی دیوار خواهد رفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.