خروج از آخرین پایگاه نظامی
«ادلب» بر لبه پرتگاه
سوریه امروز بیش از هر زمان دیگری طی چهار سال گذشته، ملغمهای از خون و آتش است. میدان جنگ سوریه درحالی هر چند ماه یکبار پذیرای ائتلافی نوظهور از انواع و اقسام گروههای شبهنظامی است که دولت مرکزی این کشور، خلاف همسایه غربی خود، نه فقط با ماشین کشتار «داعش» به تنهایی روبهرو نیست، بلکه نمیتواند روی کمک جنگندههای ائتلاف نیز حساب چندانی باز کند. در این میان، خروج ارتش سوریه از آخرین پایگاه نظامی مهم خود در استان شرقی «ادلب»، جدیدترین اتفاق است. پایگاه نظامی «المسطومه» که پیش از تصرف آن به دست ارتش در روزهای آغازین ناآرامیهای سوریه در سال 2011، اردوگاه آموزش سیاسی سوری بوده، روز سهشنبه بهطور کامل از سوی بیش از 400 پرسنل نظامی خود تخلیه شد. «رامی عبدالرحمان»، رییس سازمان دیدهبان حقوق بشر سوری که مقر آن در لندن است، ضمن تأیید این خبر گفت با عزیمت نیروهای دولتی به سمت شهر «اریحا» آخرین منطقه تحت کنترل دولت در استان ادلب، پایگاه المسطومه اکنون کاملا در تصرف جنگجویان مخالف دولت قرار گرفته است. عبدالرحمان درحالی تصرف المسطومه بهدست نیروهای «جیشالفتح» را نتیجه وقوع انفجاراتی متعدد و بروز درگیریهایی شدید در داخل و خارج پایگاه دانسته که برخی گزارشها حکایت از عقبنشینی نیروهای دولتی حتی پیش از آغاز درگیریها دارند. کاروانی متشکل از دستکم هفت تانک و 20 کامیون نظامی که احتمالا حامل ادوات و تجهیزات جنگی دولتی بودهاند، نیمهشب سهشنبه المسطومه را به مقصد اریحا ترک کرده بودند. اگرچه این کاروانها و دهها سرباز محافظ در میانه راه هدف حملات شبهنظامیان قرار گرفتند، اما ائتلاف شبهنظامیان تا صبح روز بعد به خود پایگاه حمله نکردند. به گفته برخی فرماندهان شورشی میانهرو که مستقیما در عملیات روز سهشنبه حضور نداشتند، عقبنشینی کامل نیروهای ارتش از این پایگاه نظامی پیامد هفتهها مذاکره بین نمایندگان دولت و مخالفان است؛ مذاکراتی که اگرچه هنوز توافقات حاصل از آن روشن نیست، اما درحالحاضر دست نیروهای دولتی را از مهمترین گذرگاه استان ادلب کوتاه کرده است. المسطومه که در نزدیکی مرز ترکیه واقع شده، خط واصل استان «لاذقیه» بهعنوان دژ مستحکم علویهای سوری با حلب است که از دیرباز مرکز تجاری سوریه بوده و اکنون زیر سایه نیروهای دولتی و گروههای تروریستی و شورشی رنگارنگ، تکهتکه شده است. با این تفاسیر و درحالیکه نیروهای جیشالفتح روز گذشته با تصرف روستای «نحلیا» و دو پست ایست بازرسی در نزدیکی اریحا به پیشرویهای خود ادامه دادهاند، نیروهای دولتی ادلب اکنون تنها شهر اریحا، فرودگاه نظامی «ابوالضهور» در نزدیکی این شهر و بیمارستانی در شهر «جسر الشغور» را در کنترل خود دارند که نزدیک به دو هفته است تحت محاصره شورشیان افراطی قرار دارد. این در حالی است که بسیاری از فرماندهان میانهرو شورشی بر این باورند که نیروهای دولتی طی چند روز آتی و به دلیل ازدستدادن راههای ارتباطی و کمبود منابع، ناچار از ترک اریحا خواهند بود. سقوط المسطومه آخرین مورد از زنجیره عقبنشینیهایی است که ارتش سوریه طی دو ماه گذشته متحمل شده است؛ زنجیرهای که بدون شک مدیون تشکیل ائتلاف جیشالفتح در تاریخ 24 ماه مارس گذشته بوده است. ائتلافی که گروههایی چون «احرار الشام»، «جندالاقصی»، «جیشالسنه» و دو گروه شورشی دیگر را شامل میشد، توانست با اتکا به آن دست شورشیان میانهرو که پشتیبانی ایالات متحده را به همراه داشتند، شهر راهبردی جسر الشغور و پادگان «القرمید» را نیز به کنترل خود درآورند. پس از آن بود که روند فعالیتهای جیشالفتح که بنا بود در ابتدا تنها بر استان ادلب متمرکز باشد، به استانهای «حما»، لاذقیه و کوهستانهای «قلمون» نیز کشیده شد. در شرایطی که بسیاری از ناظران و کارشناسان بینالمللی، پیشروی فزاینده جیشالفتح را به همکاریهای گسترده سه حامی اصلی این ائتلاف شورشی، یعنی ترکیه، عربستان سعودی و قطر نسبت میدهند، اما به نظر میرسد موتور محرکه اصلی این ائتلاف در جای دیگری پنهان باشد؛ یعنی همان جایی که تمامی گروههای شورشی تندرو و میانهرو، به استثنای داعش، خصومتهای پیشین را کنار گذاشته و دست به تشکیل جبههای متحد میزنند، اما در این میان دلیل هر چه باشد، با ادامه وضعیت موجود و هرچه گستردهترشدن آتش جنگ، این غیرنظامیان سوری هستند که در کشاکش موشکها و بمبها، هیچ فریادرسی ندارند؛ نه جنگندههای ائتلاف که تنها در یک مورد اخیر جان هشت غیرنظامی در استان «دیرالزور» را گرفتند، نه نیروهای دولتی که تقلای دو ماهه آنان برای حفظ ادلب، و نه قطعا شورشیان افراطی و تروریستها که اگر آتشافروزی آنان نبود، سوریه اکنون در عزای 67هزار شهروند خود نمیسوخت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.