«منصور فاتحی» دبیر انجمن رادیولوژی ایران در گفتوگو با «شرق»
تعرفههای رادیولوژی، واقعی تعیین نشده است
بنفشه پورناجی
چندی پیش خبر تأسیس «انجمن رادیولوژی منطقهای اوراسیا» در رسانهها بازتاب یافت، یک انجمن منطقهای با محوریت ایران بهعنوان یکی از قویترین قطبهای رادیولوژی در حوزه خاورمیانه و غرب آسیا. هرچند تأسیس این انجمن اتفاقی خوشایند در عرصه خارجی برای جامعه پزشکی بهشمار میرود اما از سوی دیگر، همزمان با اجرای طرح تحول نظام سلامت، رادیولوژیستهای ایرانی با مشکلات متعددی بهویژه در زمینه تعرفهها روبهرو هستند و با موانع ناشی از پایینبودن تعرفهها دستوپنجه نرم میکنند. برپایی کنگره سالانه انجمن رادیولوژی ایران بهانهای شد تا با دکتر «منصور فاتحی» رئیس مشترک انجمن رادیولوژی منطقهای اوراسیا، دبیر انجمن رادیولوژی ایران و دبیر اجرائی سیویکمین کنگره رادیولوژی ایران که 15 تا 18 اردیبهشتماه در برج میلاد تهران برگزار شد، گفتوگو کنیم. با ما همراه باشید.
در ابتدا بفرمایید هدف از تشکیل انجمن منطقهای رادیولوژی (اوراسیا) چه بوده است؟ در مناطق مختلف جهان انجمنهای فراملی و منطقهای برای رادیولوژی و سایر رشتههای پزشکی تشکیل شده که از سالها پیش فعالیت دارند. اما منطقه خاورمیانه و غرب آسیا تاکنون در این زمینه فعالیتی نداشته است. از مدتی پیش قصد بر این بود که در این منطقه نیز تشکیلات فراملی برای رادیولوژی راهاندازی شود. این انجمن بستر بسیارمناسبی برای مبادله تجربههای منطقهای در زمینه علوم مربوط به رادیولوژی خواهد بود، چرا که گاهی لازم است برخی از همکاران برای آموزش به کشورهای دورتر مراجعه کنند که بههرحال علاوه بر هزینههای زیاد، مشکلات مربوط به ویزا و اقامت، مسائل فرهنگی و... را نیز به همراه دارد. درصورتیکه ما به راحتی میتوانیم این تبادل اطلاعات را با کشورهای مجاور انجام دهیم. اداره بازار محصولات رادیولوژی در منطقه نیز میتواند یکی از دستاوردهای چنین تشکلی باشد. این انجمن چه زمانی تشکیل شده است؟ ایده انجمن اوراسیا بهعنوان بخشی از تفاهمنامه همکاری بین انجمن رادیولوژی ایران و انجمن رادیولوژی ترکیه تعریف شد که بر اساس آن پیشبینی شده بود یک تشکل فراملی رادیولوژی در منطقه شکل گیرد و انجمنهای رادیولوژی ایران و ترکیه بهعنوان قویترین سازمانهای رادیولوژی منطقه، هدایت این پروژه را بهعهده بگیرند که در عمل نیز چنین شد. بعد از مقدمهسازیهای ابتدایی در سال 2013 در وین، اولین نشست این انجمن برگزار و از کشورها دعوت شد در این نشست حاضر شوند و با یکدیگر همفکری کنند. خوشبختانه آن جلسه با استقبال بسیارخوبی مواجه شد و انجمن رادیولوژی اروپا نیز از این انجمن بسیار حمایت کرد، چراکه انجمن رادیولوژی اروپا نیز مایل بود فعالیت رادیولوژی در این منطقه از جهان نظم و انسجامی پیدا کند. بعد از آن نشست اولیه، وبسایتی به نشانی www.earad.org با هدف درج اطلاعات این پروژه راهاندازی شد. بهدلیل آنکه مشخص نبود کشورهایی کوچک مانند ترکمنستان یا برخی کشورهای عربی، اساسا دارای انجمن رادیولوژی هستند یا نه و هیچکس در هیچ کجای دنیا، اطلاعات این انجمنها را نداشت، زمان زیادی برای تشکیل این شبکه صرف شد. در نتیجه مرحلهبهمرحله و در بازه زمانی ششماهه، اطلاعات مربوط به انجمنهای رادیولوژی حدود 34 کشور منطقه را از طریق همکاران و دوستانی که به نحوی با این کشورها در ارتباط بودند، جمعآوری کردیم و به این ترتیب بانک اطلاعاتی خود را تکمیل و در سال گذشته، اولین نشست انتخاباتی انجمن را در شهر وین برگزار کردیم. در جریان این نشست، 9 کشور بهعنوان هیأتمدیره انجمن انتخاب شدند که هر کدام یک نماینده انتخاب کردند و مسئولیت این انجمن بهطور مشترک به عهده کشورهای ایران و ترکیه گذاشته شد و موردپذیرش انجمن رادیولوژی اروپا نیز واقع شد. اعضای این انجمن را چه کشورهایی تشکیل میدهند؟ درحالحاضر 29 کشور عضو این انجمن هستند. بااینحال ما از چند کشور دیگر از جمله نپال، مغولستان و لیبی نیز درخواست عضویت در انجمن را داشتیم که بهدلیل دوری این کشورها از منطقه خاورمیانه، موردپذیرش واقع نشد. البته تعدادی از کشورهای عربی هم بهدلیل مشکلات سیاسی منطقه در این انجمن فعال نیستند و رهبری ایران را در این جریان نمیپسندند که امیدواریم با حلشدن مشکلات سیاسی، همگرایی بیشتری بین اعضا بهوجود آید. برنامههای بلندمدت و کوتاهمدت این انجمن چیست؟ طبق برنامهریزی صورتگرفته، قرار بر این است که در سال 2015 کنگرهای در این منطقه برگزار کنیم که مکان آن به احتمال زیاد جزیره کیش خواهد بود. این امر در تثبیت موقعیت انجمن رادیولوژی ایران در منطقه تأثیر شایانی خواهد داشت. بسترسازی برای آموزشهای متقابل در کشورهای منطقه، مهمترین برنامه میانمدت این انجمن است. همچنین تفاهمنامههای همکاری متقابل بین کشورهای عضو، زمینه را برای معرفی فرصتهای آموزشی تکمیلی فراهم خواهد کرد. آیا افرادی از مسئولان این انجمن در سیویکمین کنگره انجمن رادیولوژی حضور داشتند؟ بله. اولین نشست غیراروپایی این انجمن منطقهای، همزمان با کنگره سیویکم رادیولوژی برگزار شد. پیش از برپایی کنگره از اعضای هیأتمدیره انجمنهای رادیولوژی کشورهای اطراف ازجمله مصر، روسیه، قبرس، پاکستان، اردن و ازبکستان برای شرکت در کنگره دعوت شد. علاوه بر این، انجمن رادیولوژی ایران از پیش اعلام کرده بود؛ درصورتیکه افرادی از اعضای انجمن اوراسیا برای حضور در کنگره امسال ابراز تمایل کردند و حاضر به تهیه بلیت با هزینه شخصی خود هستند، امکانات مربوط به اسکان و پذیرایی در زمان کنگره از طرف انجمن برای آنها فراهم میشود. ایجاد تسهیلات برای اعضا برای شرکت در کنگرههای بینالمللی درواقع مهمترین فعالیت برونمرزی انجمن رادیولوژی ایران محسوب میشود که منشأ تعاملات زیادی ازجمله آموزش در منطقه خواهد بود. ازسویدیگر، از این طریق میتوان با شرکتهایی که دستگاهها را بهطور انحصاری در کشور خودشان توزیع میکنند، بازار منطقهای را بهصورت مشترک مدیریت کرد، بنابراین درصورتیکه بتوانیم این تشکل فراملی را تقویت کنیم و پایگاههای آن را عمق بخشیم، میتوانیم از این بازار منطقهای، برای کسب فرصتهای بیشتر علمی و پژوهشی استفاده کنیم. جایگاه ایران را در رادیولوژی منطقه چطور ارزیابی میکنید؟ پزشکان و کارشناسان بسیاری از کشورهای منطقه مایلاند در ایران آموزش ببینند، با این حساب ما نه فقط دریافتکننده خدمات که بهعنوان اهداکننده خدمات علمی به منطقه میتوانیم نقش مؤثری در زمینه تبادل اطلاعات داشته باشیم. کشورهای عراق، افغانستان و پاکستان ازجمله کشورهایی هستند که تمایل زیادی برای آموزش دیدن در ایران دارند. تولید تجهیزات مرتبط با تصویربرداری نیز در این میان میتواند نقش تجاری مناسبی میان این کشورها داشته باشد. هماینک یکی از مشکلات موجود سر راه رشته رادیولوژی، حذف فیلم و دیجیتالیشدن تصاویر با هدف افزایش کیفیت تصاویر و کاهش آلایندگیهای زیستمحیطی است. بفرمایید برای تحقق این امر چه گامهایی باید برداشت؟ ارتقای فرهنگ بهرهبرداری از فایلهای دیجیتال در کاربران اصلی یعنی پزشکان غیررادیولوژیست (پزشکان بالینی) اولین گام در این راه است. مسئله بعدی یکسانسازی نمایشگرهای تصاویر پزشکی با هدف رفع موانع مهارتی از سوی پزشکان است. به همین منظور آموزش پرستاران و پرسنل بیمارستانی برای استفاده راحتتر از این تصاویر، میتواند اقدامی مؤثر بهشمار رود. جایگاه رشته رادیولوژی و رادیولوژیستها را در طرح تحول نظام سلامت چگونه ارزیابی میکنید؟ همانطور که میدانیم، رشته رادیولوژی در آخرین لحظهها، به کتاب ارزشگذاری نسبی خدمات سلامت (که نقش محوری در طرح نوین سلامت کشور دارد)، اضافه شد و این بیانگر آن است که موارد درجشده در این کتاب در زمانی کوتاه و بدون بهرهگیری از مشاورههای جامع کارشناسی جامعه رادیولوژی، تدوین شده است. نتیجه این شتابزدگی، اشکالات متعدد در کتاب فوق بود که قرار شد با پیشنهاد شخص وزیر محترم بهداشت و با هدف رفع اشکالات موجود، مورد بازنگری سریع قرار گیرد. اگرچه ویرایش دوم بهمراتب بهتر از ویرایش اول انجام شد، اما هنوز دارای مشکلات زیربنایی است. در واقع، بهدلیل اصرار وزارت بهداشت مبنیبر رفع نواقص در بخشهایی که از نظر جامعه رادیولوژی کشور دارای بیشترین مشکلات بود، تنها بر رفع این مشکلات تمرکز شد. این درحالی است که بخش رادیولوژی در کتاب ارزشگذاری نسبی خدمات سلامت، نیازمند بازنگری جامع و نه اصلاحات مقطعی است. به مشکلات زیربنایی اشاره داشتید. لطفا در این مورد، بیشتر توضیح دهید. به اعتقاد ما، ارزشگذاریهای نسبی خدمات برای رشته رادیولوژی با دید کارشناسی تعریف نشده است. بهعبارتی، عدالت در عرضه خدمات پزشکی و عدالت در دریافت ارزشهای مادی مربوط به خدمات پزشکی که (بهعنوان هدف و آرمان عمده طرح نوین نظام سلامت در کتاب ارزشگذاری نسبی خدمات سلامت دنبال میشده)، با تعیین تعرفه در این کتاب محقق نشده است. درصورتیکه بخواهیم به آرمانهای طرح تحول نظام سلامت پایبند باشیم، باید ارزشگذاری نسبی خدمات سلامت را با دقت، صرف زمان و تعامل بیشتری با رادیولوژیستها، کارشناسان حوزه اقتصاد درمان و کارشناسان کلان مدیریتی در وزارت بهداشت بررسی و آن را بر مبنای عدالتمحوری تعیین کرد. بخش خصوصی در کتاب ارزشگذاری نسبی خدمات سلامت با این استدلال که سازمانهای بیمهگر، آنها را در بودجه 93 خود پیشبینی نکرده بودند، جایگاهی پیدا نکرد که همین امر، نارضایتی فعالان در این حوزه را بهدنبال داشت. آیا برای رفع این معضل در سال94، وزارت بهداشت قول مساعدی داده است؟ با وجود آنکه دیگر رشتهها توانستند از خدمات طرح تحول نظام سلامت بهرهمند شوند، اما متأسفانه این امر در مورد رشته رادیولوژی برعکس شد و منافع جامعه رادیولوژی در این مدت با سایر رشتهها فاصله چشمگیری پیدا کرد که با وجود تلاشهای وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی و شورایعالی بیمه، بهدلیل مخالفت هیأت دولت، تعرفههای سال 94، بازهم واقعی تعیین نشد. اما امید داریم همانطور که وزیر محترم بهداشت در کنگره امسال اعلام کردند، با تدبیر وزارت بهداشت، شورایعالی بیمه و سازمانهای مرتبط، ظرف چند سال آینده این مشکلات مرتفع شود. از دیگر انتقادهای واردشده به این طرح، مشکلاتی است که برای تأسیس مراکز رادیولوژی از سوی پزشکان جوان وجود دارد. تبعات این امر را بیشتر در چه حوزههایی باید جستوجو کرد؟ همانطور که اشاره کردید، از دیگر مشکلات این طرح، موانعی است که در زمینه تأسیس مطب و فعالیتهای خصوصی، برای نسل جوان و فارغالتحصیلان جدید رشته رادیولوژی بهوجود آورده که این امر، تنها مختص فارغالتحصیلان رشته رادیولوژی نیست و شامل دیگر رشتهها نیز میشود. اما در مورد رشته رادیولوژی، باید گفت طرح مذکور سبب کاهش بسیار چشمگیر رادیولوژیستهای جوان خواهد شد. در بررسیهای انجامشده از سوی وزارت بهداشت، پس از اجرای طرح تحول نظام سلامت در بیمارستانهای کشور، مشخص شد پایینترین میزان درآمد مربوط به متخصصان رشته رادیولوژی بوده است. این امر نشان میدهد ضریبهای تعریفشده ارزش نسبی خدمات بسیار پایین است و شکل پرداختی به رادیولوژیستهای جوان ما بهخصوص شاغلان در بخشهای دولتی (که از داشتن مطب نیز محروم هستند)، در حدی است که نهتنها میزان رضایت این افراد را به حداقل رسانده، بلکه میزان نارضایتی بالایی را در این افراد بهوجود آورده است که امیدواریم این مشکل نیز حل شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.