|

غم این خفته چندخواب در چشم ترم می‌شکند

لیلا ارشد- مددکار اجتماعی

در هفته سوم اردیبهشت‌ماه چندباری است که به گشت محلی به پارک‌های حقانی، شوش، خواجوی‌کرمانی و... در دروازه‌غار تهران می‌رویم.

حضور کارتن‌خواب‌ها و معتادان زن و مرد باورنکردنی و تأسف‌بار است؛ افراد بسیار زیادی با ظاهری بسیار آشفته، ژنده و کثیف، مردان و زنانی که روی بازگشت به خانه را ندارند، خانه نیز پذیرای آنها نیست، در دستی مواد و در دستی ‌پایپ و فندک در خود گره‌ خورده و به‌هم پیچیده‌اند. به‌جرئت تمامی نیمکت‌های پارک را اشغال کرده و به خواب رفته‌اند. گروهی نیز به پایانه سواری‌های میدان شوش آمده و از نیمکت مسافران استفاده می‌کنند. در پارک‌ها، بوی آزار‌دهنده ادرار و مدفوع و مواد استشمام می‌شود. لباس‌های چرک، پتوهای پاره، لنگه‌کفش، کیف تکه‌تکه‌شده و سایر وسایل غیرقابل‌مصرف در اطراف و گوشه‌وکنار پارک پراکنده است. بسیاری از چهره‌ها جدید و جوان هستند، به‌خصوص زنانی را می‌بینیم که بسیاری از آنها را نمی‌شناسیم. صدای آژیر ماشین و موتور پلیس شنیده می‌شود، اما آنها نگران نیستند و به رفتار خود و به مصرف به شکل گروهی و فردی ادامه می‌دهند. از پارک‌ها ابتدا به سمت کوچه‌های با درخت و قالی‌شوها و بعد غربتی‌ها و اوراقچی‌ها می‌رویم. افراد معتاد را می‌بینم که در روز روشن سطل‌های آشغال شهرداری را در وسط کوچه‌ها و خیابان خالی می‌کنند و به‌دنبال غذا، ظروف پلاستیکی و یکبارمصرف و... می‌گردند. با مردم محله صحبت می‌کنم، آنها از حضور بی‌شمار معتادان در غروب هر روز و شب‌ها در این کوچه‌ها و پشت در خانه‌هایشان گله‌مند هستند. احساس عدم امنیت و نگرانی آنها را به‌شدت آزار می‌دهد. زنان و فرزندانشان به‌خصوص دختران اجازه ندارند بعدازظهرها از خانه بیرون بروند. مردان می‌گویند، ما جرئت نداریم چه برسه به آنها. قماربازها در دسته‌های چند تا 40، 50 نفره مشغول قماربازی هستند. مراکز خدمات‌رسانی، خطوط تلفنی- حمایتی حاضر به حضور در محله و پذیرش و ارجاع آنها نیستند. در روزهای خاصی از هفته، وقتی صبح به محله می‌آیی، ظروف یکبارمصرف فراوانی را می‌بینی که در محل و پارک‌ها پراکنده‌اند و مقداری پلو و قیمه در داخل آنها و اطراف ظروف بر زمین ریخته است! از نهادهای محلی، پلیس، مغازه‌دار و مردم علت را جویا می‌شوم، آنها دلیل این تجمع و هرج‌ومرج را ترک یگان ویژه مستقر در محل می‌دانند. وقتی چرایی را می‌پرسم، به‌درستی نمی‌دانند که علت ترک، پایان بودجه و مسائل اقتصادی است یا اینکه دوره خدمت و برنامه اجرایی پایان یافته است. از تعجب نمی‌دانم چه کنم، دچار گیجی و آشفتگی شده‌ام، میگرنم عود کرده، زمانی به اجبار با اجرای ماده 16 این افراد را یا دستگیر می‌کردند و می‌بردند و یا زمانی آنها را در اتوبوس و فضای باز زمین‌های چمن محصورشده از صبح تا غروب آفتاب نگه می‌داشتند و سپس رها می‌کردند و امروز... . دیدن این صحنه‌های بسیارغم‌انگیز و تأثرآور، انسان را منقلب و نسبت به آینده این گروه و جوانان دیگر نگران می‌کند. به کوچه علیزاده برمی‌گردم، دیشب دو تا از چراغ‌های تیر برق را با سنگ شکسته‌اند و از دیوار به داخل حیاط مؤسسه آمدند. کابل برق و سیم‌ تلفن را قطع کرده و با خود برده‌اند، تا شاید با فروش فلز داخل آن بتوانند یک وعده مواد خود را تأمین کنند. در تماس تلفنی اداره برق اعلام می‌کند که چون کابل داخل حیاط ساختمان قطع است، از تعمیرکار و برق‌کار محل کمک بگیریم و وظیفه ما تعمیرات بیرون ساختمان‌هاست. مشاهده مردان و زنانی که خود ویران شده‌اند و می‌توانند نسل‌های دیگری را نیز در این چرخه معیوب اعتیاد، بی‌خانمانی، اچ‌آی‌وی/ ایدز، هپاتیت و سل درگیر کنند، ذهن مرا به سمت این پرسش می‌برد که چه راهکارهایی برای رفع بیکاری، فقر، بی‌هویتی و... وجود دارد. در این شرایط تلخ جای حمایت‌های اجتماعی، کاهش آسیب و پیشگیری نوع سوم کجاست؟ برای پیشگیری نوع اول و دوم چه کرده‌ایم؟ آموزش مهارت‌های زندگی چه شد؟ ارزیابی و اثربخشی اقدامات این سال‌ها چه بوده است؟ تحقیق و پژوهش‌های لازم و متناسب، استراتژی مشخص عملیاتی، برنامه مبتنی بر شواهد، وطن‌پرستانه و انسان‌گرایانه کجاست؟ سردرگم و به‌هم‌ریخته‌ام، از پشت حیاط بوی سیم‌سوخته می‌آید، بیرون می‌روم که ببینم نکند دوباره سیم‌ها را برده‌اند. دو ماشین آخرین‌مدل شاسی‌بلند را می‌بینم که دو جوان از آن پیاده شده و با مرد موتورسواری وارد مذاکره شده‌اند!!!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.