نصرالله کسرائیان:
تصمیم سیاسی بود که تسلیم منِ حقیرم نشوم
سحر آزاد: مرد زاگرس از رفتن بر سر متن طفره میرفت. آرام و قرار نداشت و سعی میکرد با توجهدادن به حاشیهها، تمرکز روی خودش را کم کند، اما همه آمده بودند «گزارش یک زندگی» نصرالله کسرائیان را ببینند و او از روزهایی گفت که چگونه تصمیم گرفته زندگیاش را وقف عکاسی کند تا کار حرفهایاش که یک تصمیم سیاسی بوده است. مراسم رونمایی از کتاب «گزارش یک زندگی»، تازهترین کتاب عکس نصرالله کسرائیان، عصر چهارشنبه، 23 اردیبهشت در گالری اُ برگزار شد. برخلاف بسیاری از مراسمها که میزبان دیرتر از میهمانها وارد برنامه میشود، او از همان ساعت تعیینشده در صندلیای در مقابل حضار، نشسته بود، بااینحال بعد از گذشت یکربع از این جریان، زمانی که تمام صندلیها پر شده بود و نوبت به آغاز سخنرانی بود، کسرائیان از همه میهمانان دعوت کرد تا از خود پذیرایی کنند و برای اینکه سخنرانیها دیرتر شروع شود، خودش هم به صف چای و شیرینی پیوست، اما در نهایت نوبت به آغاز رسمی برنامه رسید و محمودرضا بهمنپور، مدیر نشر نظر، که چاپ کتاب را برعهده داشت، به هیجان کسرائیان از چنین رویدادهایی اشاره کرد و افزود: «کسرائیان از ۵۰ سال قبل تاکنون کار کرده و از شریفترین انسانهایی است که من در طول زندگیام دیدهام. میتوان گفت او بهعنوان یک روشنفکر ایرانی در برج عاج ننشسته و با توده مردم ارتباط برقرار کرده است. در حقیقت او یک وظیفه تاریخی را که از 50،40 سال قبل بر زمین مانده، برعهده گرفته است و بههمیندلیل میتوان تاریخ عکاسی ایران را به پیش و پس از کسرائیان تقسیم کرد. او تنها کسی است که آثار خود را با صنعت نشر به اثبات رسانده و به نمایش عمومی گذاشته». او با بیان اینکه کسرائیان برای انتشار کتابهایش از کمکهای دولتی استفاده نکرده است، گفت: «یکی از ویژگیهای کارهای کسرائیان این است که در کتابهایش، مقدمه و عکسها همسنگ هستند و نمیتوان این دو را جدا از هم تصور کرد. با کارهای او نقطه آغاز صنعت چاپ کتاب عکاسی در ایران بنا نهاده شد». پس از آن نوبت به کسرائیان رسید که کتابهای قبلیاش از نظر فروش با موفقیت روبهرو شدهاند. او در بخشی از متنی که از پیش نوشته بود، گفت: «من متعلق به قرنی هستم که گذشته است. قرن آرمانها، انقلابها، جنگها و جنایتها. آیندهای بودهام که دارد به گذشته میپیوندد». او سپس به وضعیت عکاسی اشاره کرد: «عکاسی مستند دارد میشود استیجفتوگرافی، بازسازی صحنه قتل آنها که بهخاطر مردم جان دادهاند در شهرک سینمایی و تبدیل آنها به تابلوهای چندده میلیونی؛ عکاسی از واقعیت دارد میشود عکاسی از شبهواقعیت. هرآنچه سخت و استوار بوده، دود شده و به هوا رفته، ما هم داریم دود میشویم. واقعیت ما هم دارد مجازی میشود». کسرائیان در مورد کتاب جدید خود عنوان کرد: «در این اوضاع و احوال باز هم کتابی منتشر کردهایم. مسئولیتش به گردن ناشر است. فکر میکردم آخرین پروژهام «در کوچههای جهان۲» باشد. چندتایی از عکسهای قابلچاپش را در انتهای کتاب آوردهام. امکان چاپش نیست. رهایش کردهام. سانسور قد آدم را کوتاه میکند، بلندقد نیستم، اما کوتاهتر از این هم نمیتوانم بشوم. «گزارش یک زندگی» صرفا کلاژی از کتابهای قبلی نیست. البته بخشی از عکسها قبلا در کتابهای مختلف با تیراژهای بسیار متفاوت چاپ شدهاند، بعضی از این کتابها را دیگر گمان نکنم بتوانم تجدیدچاپ کنم. بخش دیگر عکسهایی است که یا تازه پیدایشان کردهام یا این اواخر گرفتهام. اما مهمتر از همه اینها، هدف از تدوین کتاب نشاندادن تصویری کلی از سیر کاری عکاس در زمانی به درازای نزدیک به نیمقرن بوده است؛ کاری که تکتک کتابها از پس آن برنمیآمدند». کسرائیان در مورد راهی که انتخاب کرده است، گفت: «عکاسی برای من شاید راهی بوده برای مبارزه با مرگ، شاید جلوگیری از سقوط، شاید فرار از دست آنچه داشته دیوانهام میکرده و ساختن دنیایی اختصاصی و کمتنشتر با نگاتیوها و اسلایدهایم یا انجام وظیفه بهعنوان یک روشنفکر و بالاخره شاید هم همه اینها. باوجود دشواریها کار کردهام، زندگی کردهام و لذت بردهام. دوستی میپرسید اگر دوباره متولد میشدی، دلت میخواست چطور زندگی کنی؟ گفتم: همینطور که کردهام. بعضیوقتها یا جاها چگونهمردن دشوارتر از چگونهزیستن میشود. بعضیوقتها آخرهایش بدجوری تمام میشود یا برایت تمامش میکنند. یادم میآید وقتی به دوستی گفتم سپردهام پس از مرگم مراسم نگیرند، گفت آدم تا زنده است خودش تصمیم میگیرد، وقتی مرد دیگران. گفتم خودم پرونده را ببندم». خالق کتاب «سرزمین ما ایران» ادامه داد: «تا اینجایش آدم خوششانسی بودهام. در سرزمینی زندگی کردهام که دوستش داشتهام، کاری را کردهام که موردعلاقهام بوده و به آن اعتقاد داشتهام، با مردمی نشستوبرخاست و زندگی کردهام که حاضر بودهام برایشان زندان بروم. به کاستیها و ضعفهایمان با دیده اغماض نگاه کنید. ما همینقدر میفهمیدیم، همینقدر توانستیم. حالا نوبت شما جوانترهاست».او همچنین در انتهای مراسم درباره روندی که تاکنون سپری کرده است، چنین نتیجه گرفت: «تنها دو چیز را میتوانم بگویم؛ نخست اینکه تردید نداشته باشید هیچکاری را تا امروز بهخاطر پول انجام ندادهام. دوم هم اینکه واقعا درباره کارهایی که انجام دادهام، فکر کردهام. برای من این یک تصمیم سیاسی بوده است که انتخاب کردم تسلیم من حقیر خودم نشوم. تا زمانی که زنده هستم، آماده یادگرفتن بمانم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.