عکاسی فقط نگاهکردن نیست
محمد فوقانی
«اگر نتوانید آنچه را میبینید حس کنید، دیدن عکسهایتان نیز حسی در بیننده ایجاد نخواهد کرد. عکاسی برای من به معنای نگاهکردن نیست. تلقی من از آن، حسکردن است».
دان مککالین، عکاس شهیر بریتانیایی از ابتدای کارم در حوزه عکاسی، بهخصوص عکاسی سینما سعی کردهام نگاهی عاشقانه و شاعرانه را در تکتک فریمهایم جاری کنم. من این نگاه را از فضایی میگیرم که در آن نفس میکشم و کار میکنم؛ نگاهی که با دوستی و محبت به همکاران تکمیل میشود. چراکه معتقدم عکس فیلم، فقط برای بیان محتوایی و درونی یک اثر به کار نمیآید، بلکه بهنوعی مصورکردن فضا و اتفاقاتی است که یک تیم برای بهتصویردرآوردن و خلق هنری یک اثر در آن تلاش میکنند. خوشبختانه در بسیاری از موارد بهخوبی، نتیجه این نوع نگاه را در فریمبهفریم عکسهایم حس کردهام و متوجه این مسئله مهم شدهام که تا چه اندازه همکاران من میتوانند در اینکه یک عکس را شناسنامه فیلمی کنند و آن فریم سالها در خاطره جمعی بایگانی شود، نقش داشته باشند. عکاسی فیلم، هنری پیچیده است و دارای رمزورموزی از جنس این نوع عکاسی. در این کار باید علاوهبر ذوق و سلیقه هنری و دانش استفاده از تکنیکهای مختلف عکاسی، با همکاران ارتباط درست و حرفهای داشت تا آنها راحت و با فراغبال در مقابل دوربینت قرار بگیرند. آنجاست که عکاس بهراحتی میتواند به شخصیت حقیقی و درونی این افراد نزدیک شود. امروز که به عکسهایم از پروژه عظیم «محمد»(ص) نگاه میکنم، متوجه میشوم اگر توانستهام به هدفم در این اثر دست یابم، مدیون این نگاه و البته زحمت خیلی از هنرمندان و فیلمهایی هستم که اگر حتی برخی از آنها مخاطب نداشتند و دیده نشدند، اما به تجربیات من اضافه کردند و امروز دستم را گرفتند. اینها را گفتم شاید همکاران تازهکار و جوانتر به خود آیند و متوجه شوند که صرف دوربین گرانقیمتداشتن و درگوشهاینشستن و دکمه شاتر را مسلسلوارفشاردادن ره به جایی نخواهد برد. ما باید به سوژهمان عشق بورزیم تا عشق بستانیم؛ باید قبل از هرکاری خود را با حسوحال سوژه یکی کنیم، او را بشناسیم و درک و فهم خود را از وضعیتش نشان دهیم؛ آنوقت است که اثر این عشق را میتوان در تکتک فریمها جستوجو کرد. ما بهعنوان عکاس نسبت به جایگاه همه همکارانمان در ساخت یک پروژه سینمایی مسئولیت داریم. خیلی از این همکاران برای مخاطب عام که هیچ، حتی در خیلی از مواقع برای مخاطب خاص هم شناختهشده نیستند. یادمان باشد صاحب اصلی هنر، خداوند است که از روح خود در روح هنرمند دمیده است و این ما هستیم که سلیقهای برخورد میکنیم و روی اسم بسیاری از افراد خط میکشیم و با دهها دلیل، این کجسلیقگی و بیرحمی را توجیه میکنیم تا از عذابوجدان رها شویم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.