رسالت توجه به خواست و نیاز مردم
علیاکبر گلقندشتی- پژوهشگر
توضیح دقیق حادثههای مهم یا بیان ویژگی اخلاق و صفات ظاهری یک شخص از ویژگیهای مهم فرهنگ عرب است. بهعنوان نمونه، اگر جنگ خاصی را در تاریخ عرب مطالعه کنیم به گزارشهای دقیق و ظریفی از چگونگی تشکیل سپاه، لباس خاص فرد و رجزهای هردو طرف بهصورت دقیق و کامل دست مییابیم. با توجه به الگوبودن پیامبر مهر و محبت(ص) برای مسلمانان، از زندگی ایشان نیز گزارشهای بسیار دقیقی توسط اهلبیت(ع) و دیگر صحابه بزرگوارشان به ما رسیده است. بهترین گزارش درباره صفات ظاهری و اخلاق پیامبر(ص) از دو طریق به ما رسیده است. امامحسن(ع) از دایی خود (هند انابی هاله) -که در گزارش و بیان وقایع از مهمترین افراد زمانه خود بوده است- میخواهد که پیامبر(ص) را توصیف کند. روایت دوم توسط امامحسین(ع) نقل شده است. امامحسین(ع) نیز از پدر بزرگوارش امامعلی(ع) میخواهد پیامبررحمت(ص) را برای او وصف کند. علامهطباطبایی(ره) هردو روایت را در ابتدای کتاب «سننالنبی» نقل کرده است. در هر دو روایت ویژگیهای ظاهری، اخلاق و منش نبوی در میان جمع و خانواده برای دو پسر رسولخدا(ص) امامحسن و امامحسین(ع) نقل شده است. ویژگیهای بیانشده در دو روایت، دلیل انتخابشدن ایشان توسط خداوند برای رساندن پیام سعادت به انسانها را بهخوبی نشان میدهد. وجود دو صفت «راستگویی و ادای امانت» برای به انجامرساندن هر رسالت اجتماعی مهم است. حضرتمحمد(ص) چنان در داشتن این دو صفت شناخته شده بود که به محمدامین مشهور شد. در عمل به این دو عمل اخلاقی، پیامبر مهرومحبت(ص) آنقدر دقت داشت که حتی پس از بعثت، مردم مکه یعنی دشمنانش اموال خود را نزد او به امانت میگذاشتند و ایشان هنگام مهاجرت به شهر مدینه، حضرتعلی(ع) را مأمور کرد در مکه بماند و اموالی را که نزد ایشان امانت است، به مردم برگرداند. البته باید توجه کرد نبوت را نباید تنها به دریافت یک پیام و انتقال آن به دیگر انسانها خلاصه کرد. پیامبر(ص)، «نامهرسان» نیست. پیامبر انسان کاملی است که باطن جهان هستی را شهود میکند و با دیگر بخشهای هستی که با حواس پنجگانه بشری قابلدرک نیست، ارتباط دارد. پیامبر(ص) درعین دریافت وحی با لایههای مختلف هستی ارتباط دارد و معاشرت با انسانهای معمولی را فراموش نمیکند. بهنظر میرسد تفاوت قائلنشدن بین حالتهای خود و مردم عادی، وظیفهای است که عالم دینی و متولیان فرهنگی لازم است از زندگی پیامبر مهرومحبت(ص) الگوبرداری کنند. داشتن احساسات و افکار بلند و همزمان جدیدانستن مشکلات زندگی مردم و تلاش برای کمکردن درد و رنج انسانها وظیفه تمام عالمان دینی است. پیامبر مهرومحبت(ص) برای آگاهکردن انسان از کل عالم هستی به رسالت مبعوث شد. ایشان رسالت داشت به انسانها بگوید زندگی فقط در این دنیا خلاصه نمیشود و جهان پسینی نیز وجود دارد.
انسان با مرگ تمام نمیشود حتی رسول مهربانی(ص) به انسانها آموخت دنیا فقط در عالم ماده خلاصه نمیشود و عالمهای مهمتر با موجودات کاملتری نیز وجود دارند که انسانها نباید از آنها غفلت کنند اما در کنار این رسالت، انسانها و خواستههای معمولی آنها را جدی میگرفت. حضرتمحمد(ص) حتی هنگامی که با عوالم دیگر ارتباط برقرار میکرد نیز به زمینیان بیتوجه نبود. امامصادق(ع) فرمود: «روزی رسولخدا(ص) نماز ظهر را با جماعت خواند، مردم بسیاری به او اقتدا کردند، ولی آنها ناگاه دیدند آن حضرت بر خلاف معمول دو رکعت آخر نماز را با شتاب تمام کرد (مردم از خود میپرسیدند، بهراستی چه حادثه مهمی رخ داده که پیامبر(ص) نمازش را با شتاب تمام کرد؟!)، پس از نماز از پیامبر(ص) پرسیدند: «مگر چه شده؟ که شما اینگونه نماز را (با حذف مستحبات) به پایان بردی؟» پیامبر(ص) در پاسخ فرمودند: «آیا شما صدای گریه کودک را نشنیدید؟» معلوم شد که کودکی در چند قدمی محل نمازگزاران گریه میکرده و کسی نبود که او را آرام کند، صدای گریه او دل مهربان پیامبر(ص) را به درد آورد، از این رو نماز را با شتاب تمام کرد، تا کودک را از آن وضع بیرون آورده و نوازش کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.