|

بهارانه فرهنگ و هنر

احمدمسجدجامعی . عضو شورای شهر تهران

28 سال پیش نخستین نمایشگاه بین‌المللی کتاب در تهران بنا نهاده شد و دو، سه سال بعد تقویم برگزاری نمایشگاه با بررسی‌های کارشناسانه به اردیبهشت‌ماه انتقال یافت و برای همیشه در این تاریخ ماند. این تغییر زمان در تقویم بین‌المللی ناشران سایر کشورهای جهان نیز به نام تهران ثبت شده است و ناشران داخلی و خارجی، هرساله برای شرکت در این رویداد جهانی برنامه‌ریزی می‌کنند. چندسال پس از این رویداد، نمایشگاه گل‌وگیاه تهران در همان محل برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب و در همسایگی آن افتتاح شد. در سال‌های نخست، این دو رویداد فرهنگی و پرمخاطب به همدیگر تنه می‌زدند و هر کدام فضا و جای نمایشگاهی بیشتری طلب می‌کردند. ولی بعدها برای خود فضاهای مستقلی گرفتند و مکان آنها جدا شد؛ گرچه زمان هر دو در اردیبهشت‌ماه مشترک بود: دو رویداد چشمگیر فرهنگی- هنری در بهار تهران. در سال‌جاری شاهد رویداد فرهنگی- هنری دیگری بودیم. زمزمه برگزاری این کار جدید از مدتی نه‌چندان دور آغاز شد و در نوروز امسال برای زمان برگزاری به جمع‌بندی رسیدیم: «نگارخانه‌ای به وسعت یک شهر» از 15 تا 25 اردیبهشت.

به‌واقع این سومین رویداد مهم اردیبهشت تهران است که به این شهر رنگ «فرهنگ و هنر» بخشیده و شکل‌گیری همه آنها با مشورت و بحث و بررسی‌های کارشناسی و جمع دانش و تجربه بوده است. کم‌کم می‌توان به فرصت هر ساله در این ماه اندیشید و آن را «بهارانه فرهنگ و هنر تهران» نامید و از فرصت حضور علاقه‌مندان به کتاب که از سراسر کشور به تهران می‌آیند بهره برد، میهمانان خارجی نمایشگاه‌های بین‌المللی را در شهر فرهنگ و هنر پذیرا بود و به ابعاد این کار افزود. ایده «نگارخانه‌ای به وسعت یک شهر» می‌تواند در سال آینده «تماشاخانه‌ای به وسعت یک شهر» هم باشد و گروه نمایش‌های آیینی و جدید در شکل‌های خیابانی و رسمی، شهر را در اختیار بگیرند. «موزه‌ای به وسعت یک شهر» نیز سزاوار این پایتخت است؛ کلان‌شهر تهران که در کنار تمدن درخشان چشمه‌علی با چند هزار سال سابقه شکل گرفته است. فستیوال‌ها و جشنواره‌های خیابانی هم در این مجموعه جایگاهی خواهد داشت. جالب است بدانیم روزهای بزرگداشت بسیاری از مفاخر بزرگ کشورمان همچون سعدی، فردوسی، خیام، کلینی و صدوق در همین ماه قرار دارد و مناسبت‌های جهانی و ایرانی از قبیل روز معلم، روز کارگر، روز شوراها، روز خلیج‌فارس، روز ارتباطات، روز اسناد ملی و میراث‌مکتوب و روز میراث‌فرهنگی نیز در اردیبهشت‌ماه ثبت شده است. «نگارخانه‌ای به وسعت یک شهر» در کنار همه ویژگی‌های خوب و ارزنده‌اش، تجربه نخست است و کاستی‌هایی هم دارد؛ از جمله آنکه مخاطب پیاده را چندان جدی نمی‌گیرد و اینکه تبلیغ و ترویج بیست‌وچند‌ساله نمایشگاه‌های کتاب و گل‌و‌گیاه و مسابقات بین‌المللی قرآن را تحت‌تأثیر قرار داده است. در سال‌های بعد لازم است پشتیبانی از این‌گونه فعالیت‌ها، محور برنامه‌ریزی شهری قرار گیرد، به نحوی که در فضای گسترده و بزرگی مانند کلان‌شهر تهران هیچ‌کدام جای دیگری را تنگ نکند و مانند تجربه نخستین سال‌های هم‌زمانی نمایشگاه کتاب و گل‌وگیاه به هم تنه نزنند، بلکه به یاری یکدیگر بشتابند و به شکوه فرهنگ و هنر شهرمان بیفزایند و زمینه را برای فعالیت‌های نو آماده کنند. حتی شکل اجرای همین نگارخانه بزرگ شهری نیز می‌تواند تغییراتی پیدا کند؛ مثلا براساس توجه به موضوع، موزه یا هنرمندی خاص شکل بگیرد.

درعین‌حال «نگارخانه‌ای به وسعت یک شهر» قرار نیست جای فعالیت‌های ارزشمند موزه‌ها و گالری‌ها را در شهر بگیرد ،بلکه به نوعی جنبه ترویجی دارد. شهرداری برای برگزاری «بهارانه فرهنگ و هنر» می‌تواند از توان سایر دستگاه‌های اجرائی ذی‌ربط و تشکل‌ها و صنوف فرهنگی و هنری بهره گیرد و عملا در یکپارچه‌سازی همه کوشش‌ها پیش قدم باشد و شرایط تحقق شهری انسان‌مدار با شهروندانی فرهنگ‌مدار و بانشاط را فراهم آورد. همچنین در شکل‌گیری شهری با سیما و منظری ایرانی و اسلامی، در عین بهره‌گیری از دستاوردهای جهانی بکوشد. به‌هرحال، مصادره‌کردن این قبیل فعالیت‌ها به نام نهاد، وزارتخانه و سازمان از مشارکت‌پذیری و تأثیرگذاری آن خواهد کاست و شورای شهر تهران، شهرداری و سایر نهادها، همه ذیل نام و آوازه فرهنگ ایرانی است که معنا می‌یابند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.