|

نگاهی به کاربرد حسگرها در زندگی

داده‌پردازی در ابزارها

فاطمه کاظمی

حسگرها گونه‌ای از مبدل‌ها هستند. ورودی حسگرها یکی از صورت‌های انرژی یا نوعی سینگال است، این حسگر، انرژی یا سیگنال دریافتی را به‌نوعی از اطلاعات یا داده‌ تبدیل می‌کند. دماسنج جیوه‌ای نمونه‌ای از یک حسگر است، این حسگر تغییر در دما (یعنی سیگنال ورودی) را به انقباض و انبساط و در نتیجه تغییر حجم جیوه درون یک لوله شیشه‌ای تبدیل می‌کند که درنهایت می‌توان دما را براساس ارتفاع جیوه درون لوله اندازه‌گیری کرد. برخی از حسگرها به‌تنهایی قابل‌استفاده هستند و برای خواندن آنها، احتیاجی به وسایل جانبی دیگری نیست، مانند دماسنج جیوه‌ای. دسته دیگری از حسگرها، وسایل دیگری همراه خود دارند تا سیگنال را به کمیتی آشنا تبدیل کنند؛ مثل ترموکوپل. خروجی برخی دیگر از انواع حسگرها، جریان الکتریکی یا دیگر کمیت‌های الکتریکی است. در این موارد، خروجی دستگاه را به یک ابزار اندازه‌گیری الکتریکی (مانند آمپرمتر یا ولت‌متر) می‌دهند. در برخی از انواع پیشرفته‌تر حسگرها، خروجی به یک کامپیوتر یا رایانه داده می‌شود تا آنها را تفسیر کند. بیشتر حسگرها الکتریکی یا الکترونیکی هستند که این حسگرها الکتریکی دقت کمتری دارند. ما امروزه از حسگرها در زندگی روزمره خود، بسیار استفاده می‌کنیم. کلیدهای لمسی آسانسورها، در بانک‌ها و فروشگاه‌ها که در اثر نزدیک‌شدن افراد باز می‌شوند، چراغ راه‌پله آسانسورها (که حرکت افراد را تشخیص می‌دهند و بدون زدن کلید، روشن می‌شوند)، نمونه‌هایی از کاربرد حسگرها در زندگی روزمره هستند. امروزه از حسگرها در دستگاه‌هایی مانند خودرو، ابزار‌های صنعتی، تجهیزات فضایی، روبات‌ها و... استفاده می‌کنند. پیشرفت فنی باعث شده است انواع مختلف و گوناگونی از حسگرها با فناوری «ام‌ای‌ام‌اس» (MEMS یا ابزارهای میکروالکترومکانیکی) تولید شود. این کار در اکثر موارد، باعث شده است حساسیت حسگرها بیشتر شود. حساسیت یک حسگر، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های یک حسگر است. حساسیت حسگر نشان‌دهنده تغییر خروجی نسبت به تغییر کمیت اندازه‌گیری‌شده است. برای مثال اگر با یک درجه افزایش دما، ارتفاع ستون جیوه، یک سانتی‌متر زیاد شود، حساسیت دماسنج، یک سانتی‌متر بر درجه سانتی‌گراد است. برای آنکه حسگری بتواند، تغییرهای بسیار کم را نیز اندازه ‌بگیرد، باید حساسیت زیادی داشته باشد. از انواع حسگرها می‌توان به حسگرهای دمایی مانند دماسنج و ترموکوپل، مقاومت‌های حساس به گرما، حسگرهای گرمایی، گرماسنج (یا کالری‌متر) و حسگرهای الکترومغناطیسی (مثل الکتروسکوپ و ولت‌سنج) اشاره کرد. حسگرهای ایده‌آل به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که سیگنال خروجی نسبت به خاصیت ‌اندازه‌گیری‌شده یا نسبت به تابع ساده‌ای از اندازه‌گیری خطی باشد. بنابراین حساسیت به‌صورت نسبت سیگنال خروجی به خاصیت اندازه‌گیری‌شده تعریف می‌شود. برای نمونه، حسگری را در نظر بگیرید که دما را اندازه‌گیری می‌کند و نتیجه را به‌صورت یک ولتاژ خروجی نشان می‌دهد. اگر نسبت ولتاژ به دما عددی ثابت باشد، می‌گوییم حساسیت آن، خطی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.