فرصت دوبارهدیدن
دکتر مریم رسولیان*: مدل زیستی -روانی- اجتماعی در بررسی بیماریهای پزشکی یا اختلالات روانپزشکی، مدل شناختهشدهای است. ارائه این مدل، مبتنی بر دستاوردهای علمی و رویکردی کلنگر نسبت به انسان است. از دیرباز نقش سرشت، ژن و عوامل زیستشناختی در برابر تربیت، محیط و اجتماع در رفتار انسانها مورد بحث و توجه دانشمندان علوم مختلف بوده است. یافتههای علمی عصبشناختی یا عصبروانشناختی، تأثیر متقابل سرشت و محیط را بر یکدیگر نشان دادهاند. علم اپیژنتیک (تأثیر محیط بر ژن) و پژوهشهای عصبروانشناختی، حکایت از تأثیر محیط بر کارکردهای سازمان عصبی و اصلاح اختلالات آن دارد. از دیگر سو، تغییرات روند همهگیرشناسی اختلالات روانپزشکی، ازجمله سرعت افزایش اختلال شخصیت مرزی در دو دهه اخیر، بیانگر تأثیر مسائل اجتماعی بر رفتارهای انسانی است. مسائل اجتماعی مانند خشونت، فقر، حاشیهنشینی، بیکاری، طلاق و... همهوهمه شرایطی هستند که فرد و جامعه از وجود آن آسیب میبیند، این مشکلات میتواند منشأ فردی و اجتماعی داشته باشد. امروزه این مشکلات عوامل مؤثر در سلامت ازجمله سلامت روان شناخته شدهاند و پرداختن به آنها از ضرورتهای تأمین سلامت در این حوزه است. همه جوامع با این مشکلات دستبهگریبان هستند و هر یک براساس نظام اجتماعی- سیاسی و فرهنگی خود راهحلی ارائه میدهند. زندگی اجتماعی مستلزم وجود هنجارها، ارزشها و قوانین برخاسته از فرهنگ آن جامعه است. این هنجارها اجزای پذیرفتهشده فرهنگ جامعه محسوب میشوند و نقش زیادی در سلامت روانی و اجتماعی آن جامعه دارند. فرهنگ، مجموعهای از رفتارها، باورها، عادات و سنن مشترک مردم است که توسط اکثریت افراد آن جامعه پذیرفته شده است. افراد جدیدی هم که وارد آن جامعه میشوند، براساس آن امر پذیرفتهشده فرهنگی رفتار میکنند، این سنن بین نسلها منتقل میشود. فرهنگ با وجود ثباتش، پویایی داشته و با شرایط سازگار میشود. تا هنگامی که فرهنگ با تفکر رابطهای پویا داشته باشد، تمدنساز است و اگر رابطه بین تفکر و فرهنگ قطع شود، عقبماندگی فرهنگی در آن جامعه پدیدار خواهد شد. قوانین جامعه با توجه به فرهنگ تبیین میشود و به میزانی که این قوانین در بین مردم درونی شوند و برای رعایت آن، نیاز به کنترل بیرونی و قوای قهریه نباشد، فرهنگ آن جامعه غنیتر و قویتر است. روانپزشکی بدون توجه به فرهنگ و اجتماع، قادر به تبیین و ارزیابی دقیق مشکلات و انجام مداخله مناسب نیست. چهارمین همایش روانپزشکی فرهنگی-اجتماعی تلاش دارد با تأکید بر نقش فرهنگ و اجتماع در «روانپزشکی» فضایی را فراهم کند تا متخصصان حوزههای مرتبط بتوانند به تبادل آرای تخصصی خود بپردازند. چهارمین همایش روانپزشکی فرهنگی - اجتماعی 23 تا 25 اردیبهشت در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی برگزار خواهد شد.
*دبیر علمی چهارمین همایش روانپزشکی فرهنگی -اجتماعی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.