|

جانشینی شوم

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

یک روز، پزشک مائو او را دید که مقابل خانه‌شان روی یک صندلی نشسته و دارد می‌گرید: «از من خواست قسم بخورم کسی را از گریه‌اش باخبر نکنم. بعد گفت هیچ‌کس، حتی استالین در مبارزه سیاسی قادر به غلبه بر همسرش نبود کمااینکه هیچ زنی قادر نبود هرگز قلبش را تصاحب کند». یک‌بار وقتی جیانگ‌چینگ وارد بیمارستان شد، مائو او را به کارمند جدیدش که متصدی امور مخفی در دفترش بود، معرفی کرد؛ زنی سفیدپوست با دو چشم‌ سیاه و دو ابروی کشیده، دقیقا همان‌طور که مائودوست داشت. این زن توجه رئیس را جلب کرده بود. گفته بود وقتی در مدرسه ابتدایی بود، از او دفاع کرده است. به‌این‌خاطر، رفقایش از او انتقاد و حتی به‌همین‌دلیل او را مجازات کرده بودند. آن دو در بعضی از ساعت‌های روز یا شب با هم دیده می‌شدند. حتی او مائو را در یکی از سفرهایش به شانگهای همراهی کرد. گویی دوست نخستش بود؛ کسی که حتی او را از جیانگ پنهان نمی‌کرد و همین مسئله بیشتر او را آزار می‌داد. زن فاسق به این افتخار می‌کرد که راز‌دار مائو شده است. بنابراین در برابر همسر رئیس‌جمهور، با او رفتاری دوستانه و محبت‌آمیز می‌کرد. جیانگ‌چینگ سعی کرد با توجه به نقش سیاسی‌اش، او را فریب دهد. درنهایت، کار به جایی رسید که او را تسلیم کرد و در تنگنایی قرار داد که هیچ راه گریزی نداشت. در سال‌های 1970 انتقامش را گرفت؛ یعنی زمانی که مائو با «زهانگ یوونگ» آشنا شد که محافظ قطار بود. جیانگ او را تشویق کرد تا به یک قهرمان فوتبال تبدیل شود و درنهایت نیز به‌عنوان جایزه، پست وزارت ورزش را برای یک دوره کوتاه به او داد. زمان با او رفیق بود. مائو داشت پیر می‌شد. درعوض، جیانگ زندگی مرفه و پرریخت‌وپاشی داشت. تابستان سال 1974، جسارت به خرج داد و در برابر جمعیتی از زنان در «تیانجین» فریاد زد: «چرا یک زن نمی‌تواند آزاد باشد؟». مائو و جیانگ ذائقه‌ای متفاوت داشتند. در دوران پیری، دیگر مائو چندان به‌دنبال دختران زیرک یا مشهور نبود. به‌این‌ترتیب بود که جیانگ نبرد خود را با صبر و رنج فراوان از همسرش برد؛ آن‌هم در اوج انقلاب فرهنگی. مدتی طولانی بود که دو نفر دیگر با هم هیچ رابطه‌ای نداشتند. بااین‌حال، مائو از کوتاهی رابطه‌اش با دختران جوان شکایت می‌کرد. بااین‌وصف، آیا سلطه جیانگ چینگ می‌توانست ادامه داشته باشد؟ کسی که شاهد سوءبرخورد، خیانت دوستان و اعضای تأثیرگذار در حزب بود. نزاع‌های سیاسی در هرم قدرت چین روزبه‌روز تشدید می‌شد. جیانگ به عملیات تصفیه خود در اطراف مائو ادامه داد. درعین‌حال، دوردست‌ها را هم زیر نظر داشت؛ چرا باید به این بسنده کند که همسر یک مدیر والا باشد؟ چرا جانشین او نشود؟ با مرگ «چوئن لای» در هشتم دسامبر سال 1976، جیانگ چینگ نیز در آخرین مرحله از زندگی، با یکی از بزرگ‌ترین کارشناسان استراتژیک چین دیدار کرد. در اتاق انتظار؛ جایی که رهبران سرجای خود می‌ایستادند، یکی از معاونان سابق چوئن لای که 90 سال داشت، نتوانست جلو خودش را بگیرد. او به محض دیدن جیانگ، فریاد کشید: «آیا بدکردن تو به مردم و در جریان انقلاب کافی نیست؟ یادت نمی‌آید در «یانا» زمانی تو و مائو در یک عصر به دیدن من آمدید. دوتایی از من می‌خواستید اجازه دهم باهم ازدواج کنید. تو می‌گفتی هرگز به سیاست نخواهی پرداخت؟» جیانگ چاره‌ای جز سکوت نمی‌دید. اما آن قهرمان پیر که داشت از عصبانیت خفه می‌شد، سخنانش را این‌طور پایان داد: «تو حتی یک بشر نیستی!». این حرف‌ها، قضاوت یک پیرمرد خرف نبود. درواقع، تمام ملت چین نیز همین برداشت را داشتند؛ ملتی که چوئن لای، نخست‌وزیر تازه‌درگذشته، را فردی میانه‌رو و یکی از برجسته‌ترین اعضای دولت می‌دانستند؛ کسی که به‌عنوان یک سپر بازدارنده در برابر دیوانگی‌های ویرانگر جیانگ، مقاومت می‌کرد. در خیابان‌های شهر تظاهراتی در تکریم چوئن لای به‌راه افتاد که بسیار باشکوه و عظیم بود. اما به اندازه سال‌هایی که جیانگ در قصر مائو مشغول توطئه‌چینی بود، به همان میزان، از ملت و احساسات‌شان فاصله گرفته بود. در میدان «درهای آسمانی صلح» با شتاب شعرهایی بر دیوار نوشته شده بود که جیانگ چینگ را مورد انتقاد قرار می‌داد: «خانم ایکس/ تو واقعا دیوانه‌ای/ آرزو ‌داری که امپراتور شوی/ این آینه را بگیر/ و به قیافه‌ات نگاه کن.../ تو رؤسای خودت را می‌فریبی/ همچنان که از زیردستانت سوءاستفاده می‌کنی/ اما روزهای خوشبختی/ امثال تو دوامی نخواهد داشت». جیانگ مرتکب خطای فاحشی شد، زیرا دستور داد در آن میدان، تاج‌های رحمت را برداشته و متن‌هایی را که زینت‌بخش تمثال قهرمانان ملت بود، حذف کنند.

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.