فرانسوا اولاند بهعنوان اولین رهبر فرانسه در یک قرن گذشته به کوبا سفر کرد
دیدار در جزیره ممنوعه
اگر تلاش بیهوده کاشفان و جستوجوگران طلای اروپایی و آمریکایی برای یافتن شهر گمشده «الدورادو» پس از سه سده، عاقبت در اوایل قرن نوزدهم پایان یافت، بهنظر میرسد اکنون میراثداران استعمار، الدورادویی مختص به خود یافتهاند؛ جزیرهای کوچک در دریای کاراییب که حتی اگر متوسط درآمد ماهیانه ساکنان آن چیزی بیش از 15 دلار باشد، اما بازشدن درهای اقتصاد آن بهسمت بازارهای بینالمللی، تقریبا تمامی قدرتهای اقتصادی جهان را به تکاپو انداخته است. تصمیم تاریخی و البته غیرمنتظره «باراک اوباما»، رئیسجمهوری ایالاتِ متحده، در ماه دسامبر سال گذشته مبنیبر عادیسازی روابط اقتصادی و دیپلماتیک با کوبایی که بیش از 50 سال، گروگان خصومتهای ایدئولوژیک دو طرف باقی مانده بود، در حقیقت سوت آغازی بر دوی سرعت کشورهایی اروپایی بود که با وجود جاریبودن روابط اقتصادی خود با هاوانا، مجالی برای پیشتازی آمریکا در بازارهای بالقوه کوبا قائل نبودند. دراینمیان، پیشبینی پیروزِ نمادین این میدان رقابت برای دستاندازیِ هرچهبیشتر بر منابع اقتصادی حکومتی کمونیستی، حتی پیش از سفر روز گذشته «فرانسوا اولاند»، رئیسجمهوری فرانسه، نیز چندان کار مشکلی نبود. اولاند که بامداد روز گذشته در سفری یکروزه وارد هاوانا شد، اولین رهبر اروپایی است که پس از آغاز فرایند عادیسازی روابط ایالاتِ متحده با کوبا در شش ماه گذشته، به این جزیره ممنوعه قدم گذاشته است. او درحالی پس از ورود به فرودگاه هاوانا مورد استقبال مقامات کوبایی، ازجمله معاون وزیر خارجه این کشور قرار گرفت که از زمان استقلال کوبا در سال 1898 تاکنون، مسیر هیچکدام از رؤسای جمهوری فرانسه به این کشور نیفتاده بود؛ واقعیتی که با نظر به روابط تاریخی مستحکم دو کشور، در اولین سخنان اولاند پس از ورود به فرودگاه بهشدت بازتاب یافت. رئیسجمهوری فرانسه که ظاهرا از سفر پیشگامانه خود به کوبا بهشدت هیجانزده شده بود، ضمن اشاره به روابط دیرینه مردم دو کشور، تعهد و پایداری کوباییها به استقلال را ستود و خود را متعلقبه نسلی دانست که کوبا را به چشم اسطوره میدیدند؛ جزیرهای کوچک که علیه غول شمالی خود انقلاب کرد و با وجود قرابت فراوان با شوروی، بهدنبال راهی یگانه برای تحقق آزادی بود. درست است، اولاند متعلقبه نسلی بود که روشنفکران، هنرمندان و فعالان چپگرای آن از بزرگترین حامیان انقلابیون کوبایی، چون «فیدل کاسترو» و «ارنستو چهگوارا»، بودند؛ نسلی که بازیگران سینمایش چون «ژرارد فیلیپ» تا کوبا میرفتند، شاید بتوانند با کاسترو عکس یادگاری بگیرند؛ نسلی از ژانپل سارترها، سیمون دوبوارها، مارگریت دوراسها و انیس وارداهایی که اولین دوستان انقلاب بودند؛ نسلی که حتی اگر دوشادوش رئیسجمهوری فرانسه نیز میایستاد، از بوسه بر کاسترو دریغ نمیکرد. با وجود این، بهتر است میراث انقلابیون فرانسوی ما را به خطا نیندازد. سفر فرانسوا اولاند به کوبا، آنهم درست زمانی که درهای اقتصاد این کشور هنوز فقط بهصورت یکطرفه روی سرمایهگذاران آمریکایی و اروپایی باز شده است، تنها یک هدف را دنبال میکند: تثبیت جایگاه فرانسه، بهعنوان اولین کشور اروپایی، در بازار منابعی که بیش از نیمقرن، دستِکم بهطور نسبی، از تاراج سرمایهگذاران خارجی بهدور بوده است؛ این همان حقیقتی است که اولاند نیز اِبایی از آشکارکردن آن ندارد. رئیسجمهوری فرانسه در اولین سخنان خود پس از ورود به هاوانا، هدف از این سفر تاریخی را اطمینانبخشی از نقش حمایتی کشورش درباره کوباییها دانست تا در صورت برداشتن گامهای لازم برای بازگشایی روابط با غرب، روی پشتیبانی فرانسه حساب باز کنند. او چندروز پیشتر نیز در جریان سفر دورهای و پنجروزه خود به کاراییب، که بازدید از کوبا تنها بخشی از آن بود، از عزم کوبا، این قربانی تحریمهای 50 ساله ایالاتِ متحده، برای آغاز عصری جدید در روابط بینالملل خبر داده بود؛ عصری جدید که از منظر رئیسجمهوری فرانسه، فقط بهواسطه برداشتن تحریمهای اقتصادی ایالاتِ متحده و اتحادیه اروپا علیه کوبا محقق خواهد شد. اولاند که با همراهی هیأتی از رهبران اقتصادی و تجاری فرانسه قدم به هاوانا گذاشته است، درحالی از وجود موانع فراوان پیشِروی تجارت با کوبا گلایه میکرد که کشورش مدتهاست با وجود تحریمهای اعمالی اتحادیه اروپا، روابط اقتصادی پردامنهای با هاوانا برقرار کرده است. در حقیقت این ریاست فرانسه بر اتحادیه اروپا در سال 2008 بود که موجب ازسرگیری مذاکرات سیاسی هاوانا و بروکسل پس از وقفهای پنجساله شد. فرانسه که از سال 1991 به اینسو همواره پای ثابت پیشنویش قطعنامه دولت کوبا در محکومکردن تحریمهای ایالاتِ متحده بوده است، با اولویتبخشی به روابط دیپلماتیک خود با کشورهای حوزه کاراییب، چرخ عادیسازی روابط اتحادیه اروپا و کوبا را، که از سال 2003 و بهدلیل سرکوب روزنامهنگاران و فعالان سیاسی این کشور به تیرگی گراییده بود، حتی پیشتر از ایالاتِ متحده بهراه انداخت؛ چنانکه 9 ماه پیش از کلیدخوردن فرایند عادیسازی روابط با کوبا از سوی اوباما، این «لوران فابیوس»، وزیر خارجه فرانسه، بود که در دیداری کوتاه از کوبا، با همتای کوبایی خود دیدار کرد. ثمره این دیدار گسترش فرصتهای تجارتی برای بیش از 60 شرکت فرانسوی بود که حجم مبادلات تجاری دو کشور را تا سقف 400 میلیون دلار افزایش داد. درنتیجه، باید منتظر ماند و دید اکنون که برنامه سفر اولاند، جدای از ناکامی او در دیدار با «رائول کاسترو»، رئیسجمهوری کوبا، بر محور امضای چندین و چند توافقنامه تجاری تنظیم شده است، آیا فرانسه خواهد توانست در رقابتی محتوم با ایالاتِ متحده، پیروز میدان هاوانا باشد یا خیر.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.