|

نخستین حضور ایران در کنفرانس صلح سوریه

شرق: 220 هزار کشته و میلیون‌ها آواره از ماه مارس 2011 تا به امروز. جنگ داخلی سوریه یکی از لاعلاج‌ترین بحران‌های سال‌های اخیر خاورمیانه بوده است. دور تازه گفت‌وگو‌های صلح برای حل این بحران به دعوت سازمان‌ملل‌متحد و با حضور قدرت‌های منطقه در ژنو سوئیس در حال برگزاری است. در این مذاکرات قرار است استفان دی‌میستورا، نماینده سازمان‌ملل در امور سوریه با فرستادگان دولت سوریه و همچنین نمایندگانی از گروه‌های مخالف دولت دیدار کند. تفاوت این دور از گفت‌وگو‌ها حضور نمایندگان ایران در جمع مذاکره‌کنندگان است. مذاکرات هسته‌ای با ایران و رسیدن به یک تفاهم‌نامه سیاسی بین ایران و غرب، معادلات خاورمیانه را تغییرات عمده‌ای داده است. با نزدیک‌ترشدن آمریکا به ایران قطعا شرایط برای بشار اسد که از متحدان ایران در خاورمیانه است تغییر خواهد کرد. استفان دی‌میستورا که از 18 تیر سال گذشته به عنوان نماینده جدید سازمان ملل در امور سوریه انتخاب شد، سومین دیپلماتی است که از سوی سازمان ملل مسئول بحران سوریه شده است. او هفته گذشته اعلام کرد ایران نیز یکی از طرف‌های گفت‌وگو در این دور از مذاکرات صلح سوریه است که در ژنو برگزار می‌شود. دی‌میستورا اخیرا درباره تأثیر این مذاکرات بر دستیابی به یک راه‌حل سیاسی با اشاره به هم‌زمانی آن با مذاکرات هسته‌ای ایران گفته است: «باید آن را امتحان کنیم اما من در پایان ماه ژوئن که انتظار می‌رود این رایزنی‌ها به پایان رسیده باشد، ارزیابی بهتری خواهم داشت. در واقع پایان ژوئن با ضرب‌الاجل مذاکرات ایران و گروه 1+5 با هدف دستیابی به یک توافق نهایی درباره برنامه هسته‌ای ایران هم‌زمان شده است». یک منبع آگاه در همین رابطه به «شرق» گفت: «مذاکرات جاری به صورت محرمانه و دوره‌ای صورت می‌گیرد و بر اساس آن در دو ماه آینده با طرف‌های ذی‌نفع در بحران سوریه مشورت می‌شود». بسیاری از صاحب‌نظران و رهبران جهان معتقدند میان توافق هسته‌ای ایران و بحران سوریه ارتباط وجود دارد. فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هفته گذشته گفت توافق هسته‌ای می‌تواند ایران را به ایفای یک نقش مهم و مثبت در منطقه ترغیب کند. استقبال کارشناسان سوری به گزارش شینهوا، کارشناسان و تحلیلگران سیاسی در سوریه نیز نسبت به مشارکت ایران خوشبین هستند. «محمود مرعی» رئیس گروه اقدام ملی دموکراتیک از گروه‌های مخالف داخلی در سوریه می‌گوید: «دعوت‌نامه نماینده سازمان ملل متحد به ایران برای مشارکت در نشست ژنو3 گام مثبتی است، دورکردن این کشور از نشست‌های سابق، اقدام اشتباهی بوده است. ایران کشور مهمی در منطقه است؛ درنتیجه غیبت این کشور در ژنو1 و 2 که یکی از دلایل این غیبت آمریکا بوده است، اشتباه بود. این کشور، کشور مهمی است و در حل بحران سیاسی سوریه می‌تواند نقش اساسی ایفا کند».حمیدی عبدالله، نویسنده و تحلیلگر سیاسی نیز گفت: «آمریکا در دو سال گذشته نمی‌خواست ایران در پرونده‌های منطقه و پرونده سوریه نقش ایفا کند... با نزدیک شدن زمان امضای توافق‌نامه هسته‌ای میان تهران و کشورهای 1+5، واشنگتن به این باور رسید که باید راهبرد خود را در نگرش به ایران از راهبرد تقابل به راهبرد تعامل و مدیریت روابط با تهران تغییر دهد... به نظر می‌رسد نقش ایران در برون‌رفت از بحران سوریه محوری است».عبدالله گفت: «ایران از همان آغاز، همان جایگاه و نقشی را داشت که روسیه و چین یا هر کشور دیگری که خود را از جنگ در سوریه دور نگه می‌دارند، دارند... هرچند ایران از نظام سوریه حمایت می‌کند اما تا به امروز برای حل بحران سوریه نسخه نظامی نپیچیده است. به تأکید می‌توان گفت ایران در حل بحران سوریه نقش مثبتی دارد به‌ویژه اینکه برخی از مخالفان داخلی مثل هیأت هماهنگی‌های ملی با این کشور در ارتباط هستند». دکتر فایز عزالدین، کارشناس روابط بین‌الملل نیز دعوت از ایران را برای مشارکت در نشست ژنو 3، اقدام درست «دی‌میستورا» برای حل بحران سوریه خوانده و افزوده است: «دورکردن ایران یا هر کشور دیگری که به راه‌حل سیاسی بحران اعتقاد دارند، به هیچ‌وجه نمی‌تواند بیانگر نیت صادقانه برای پیگیری راه‌حل سیاسی باشد». عزالدین ادامه داد: «وقتی کشورهای مختلف ازجمله ایران برای چنین نشستی دعوت می‌شوند، یعنی روند حرکت به سمت راه‌حل سیاسی است، به همین منظور ما از دعوت‌نامه‌ای که برای تهران ارسال شده است، استقبال می‌کنیم».فیصل مقداد، معاون وزیر امور خارجه سوریه نیز در گفت‌وگویی که با روزنامه الوطن از روزنامه‌های نزدیک به دولت سوریه داشت، تأکید کرده بود نماینده سازمان ملل متحد باید از موفقیت کنفرانس مسکو و شکست نشست‌های گذشته ژنو درس بگیرد تا بتواند نقشه راه مفید و مؤثری برای حل بحران سوریه آماده کند... آنچه دی‌میستورا به آن نیاز دارد تلاش برای بازسازی و بازنگری در نشست ژنو است». مقداد گفته بود اگر ایران از ژنو3 دور شود، نمی‌توان این نشست را نشست صادقانه خواند، به‌ویژه اینکه اگر چنین نشستی با هدف مانع‌تراشی در برابر نشست مسکو یا دیگر تلاش‌ها باشد، عاقبت خوشی نخواهد داشت. گروه‌های جبهه نصرت و داعش به این مذاکرات دعوت نشده‌اند؛ با وجود اینکه بخشی از خاک سوریه در کنترل این گروه‌هاست. این سومین‌بار است که مذاکرات حل بحران سوریه در ژنو برگزار می‌شود. در نخستین مذاکرات که ژوئن ۲۰۱۲ برگزار شد، طرفین به توافقی دست یافتند که هیچ‌گاه عملی نشد. در دومین دور مذاکرات، موسوم به ژنو ۲ که ژانویه ۲۰۱۴ برگزار شد، طرف‌های گفت‌وگو بدون دست‌یافتن به توافقی، مذاکره را ترک کردند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.