نهادهای مدنی غایبان پنجمین همایش ملی حقوق مالکیت ادبی و هنری
وزیران ارشاد و دادگستری؛ حامیان لایحه مالکیت فکری
گیسو فغفوری: پنجمین همایش ملی حقوق مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط در تالار وحدت، فرصتی بود که وزرای فرهنگ و ارشاد اسلامی و دادگستری در کنار میهمانانی از سازمان جهانی مالکیت فکری (وایپو) با کارشناسان و علاقهمندان دورهم جمع شوند تا با یک روش کاملا مدنی برای سؤالی که سالهاست ناشران و هنرمندان درگیر آن هستند، جوابی پیدا کنند. مدیرکل بخش حقوقی، زهرا حیدری، دبیر این همایش، تنها مدیرکل خانم در معاونتهای ارشاد است. اما این همایش غایبان زیادی داشت: «هنرمندان، نویسندگان و دستاندرکاران نهادهای مدنی». آنطور که در سخنان دبیر همایش مطرح شد، امسال از سوی وایپو، سال توجه به موسیقی است. میدانیم که خانه موسیقی ادعاهای زیادی در زمینه حمایت از حق مؤلف دارد و مدام مطرح میکند که در حال انجام فعالیتهایی در این زمینه است و حتی کنسرتی که به مناسبت سالگرد تأسیس خانه موسیقی برگزار شد، با این رویکرد بود. اما چرا هیچکدام از اعضای نهاد موسیقی حضور فعال یا حتی حضور مختصری هم در جمع نداشتند؟ یا حتی هنگامی که وزیر ارشاد از تجربه خود در این دو سال درباره شنیدن استمداد و گله و درددل اهالی فرهنگ و هنر به دلیل نقصان زمینههای حمایتی میگفت و از اینکه امکان حمایت از آنان وجود ندارد، کاملا جای خالی حضور نمایندگانی از نهادهایی همچون خانه سینما، انجمن نویسندگان و... مشهود بود. از نظر وزیر ارشاد: «این معضلات هشدار میدهد که برای حل این مشکلات؛ احیای هنر ایرانی و جلوگیری از زوال تدریجی آن و تقویت انگیزه در هنرمندان و صاحبان فکر و برای خلق آثار بدیع باید راهی پیدا کرد. عاقلانه نیست که در زمینه حفظ و احیای فرهنگ و هنر ایرانی- اسلامیمان چنان تأخیر کنیم که همچون دریاچه ارومیه و تالاب گاوخونی پس از فوت فرصتها، برای احیا و بازیابی آنها سرمایههای میلیاردی هزینه کنیم. چرا نباید قبل از انحطاط به ارتقای آنچه داریم بیندیشیم؟» بهنظر او راهحل واضح است: «یا توسل به چارچوبهای قانونی بینالمللی است که میتوان چتر حمایتی بر سر پدیدآورندگان آثار گسترانید». مصطفی پورمحمدی، وزیر دادگستری، که تنها فردی بود که از روی دستنوشتههایش سخنرانی نکرد، نگاه واقعگرایانهای به بحث مالکیت فکری داشت و گفت: «امروز ثروت کشورها و ملاک ارزیابی و توسعهیافتگی آنها به میزان خلاقیتهای فکریشان است». و ادامه داد: «ایران به برکت نوآوران و مخترعان خود بهویژه نسل جوان از این ظرفیت بهرهمند شده است که ما وظیفه داریم در حوزه حقوقی از این جایگاه دفاع کنیم. در حقیقت اگر از این موضوع غفلت کنیم، به طور طبیعی ارزش و درآمدزایی این عرصه را از دست میدهیم و اعتماد پدیدآورندگان این آثار هنری از بین خواهد رفت». او اعلام کرد که عدم توجه سبب میشود «از سرمایه عظیمی که جزء سرمایه ملی ماست بازبمانیم». او نکتهای دردناک را مطرح کرد که پدیدآورندگان مدتی است برای ثبت آثارشان به خارج میروند و با توجه به اینکه میخواهند از اثر خود حمایت کنند، شاید همانجا بمانند. او به بحث «اقتصاد دانشبنیان» اشاره کرد. اما در حوزه حقوقی نیز «کادری در این زمینه تربیت» و «معاونت مالکیت فکری» در دادگستری تشکیل شده است. اما خبر مهمی که هر دو وزیر به آن اشاره کردند، این بود که فصل اول لایحه جامع فکری در 120 ماده تدوین و به مجلس ارائه شده است. هرچند نظر وزیر نسبت به پیوستن به کنوانسیون چندان مثبت نبود. آنه لیر، معاون دبیرکل سازمان جهانی مالکیت فکری (وایپو) هم که همراه یک هیأت به ایران آمده بود، نکاتی درباره مزایای پیوستن به این سازمان ازجمله حمایت از آثار ادبی، هنری و علمی ایرانی، با پیشرفتهترین ابزار را مطرح و تأکیدی ویژه کرد: «کپیرایت مسئله بسیار مهمی است که توازن ایجاد میکند، بنابراین باید بین دسترسی مردم و محافظت از آثار توازن ایجاد کنیم». و همچنین گفت: «باید محافظت خلاقانه داشته باشیم که اصل رفتار و ملاحظات ملی در آن رعایت شود». او همچنین پیوستن ایران به کنوانسیون مراکش را اتفاقی خوب برای افراد کمبینا و نابینا دانست که هرچند هنوز از سوی مجلس شورای اسلامی تأیید نشده است و میتواند دایره وسیعی از کتابهای بریل را در اختیار ما قرار دهد و درنهایت نیز گفت: «انتخاب، با مسئولان جمهوری اسلامی است و من تنها میتوانم بازارهای خلاقانه و نوع تأثیر صاحبان حقوق بر این بازارها را معرفی کنم». حالا باید منتظر ماند و دید نتیجه دیدار روز پنجشنبه با ناشران در نمایشگاه کتاب چگونه خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.