ما چگونه ما شدیم
صادق زیباکلام: بدون اینکه خانم اتحادیه بدانند، خیلی به ایشان مدیون هستم. وقتی هفته گذشته با من تماس گرفتند و گفتند جلسه بزرگداشت ایشان هست و شما دعوتید، خواهش کردم در این جلسه سخنرانی داشته باشم؛ برای دینی که به ایشان دارم. شاید خودشان بهخاطر نداشته باشند که خیلی سالها پیش، حدود 22 سال پیش، کتاب «ما چگونه ما شدیم» را نوشته بودم و برخی از همکاران و دانشگاهیان نیز انتقادات بسیار جدی و سختی داشتند. همان ایام بود که در دانشگاه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران قرار شده بود جلسه نقدوبررسی این کتاب را برگزار کنند و تعدادی از دانشجویان علاقهمند که آن زمان بسیار بود از این موجودات و اینک کیمیا هستند، جمع بودند و ازجمله از دانشکده ادبیات و علومانسانی دانشگاه تهران چند نفری را بهعنوان منتقد دعوت کردند. گرچه بنده مخالف و معتقد بودم همه از این کتاب انتقاد میکنند و برای نقد و بررسی چیزی نداریم...، اما در آن جلسه، خانم اتحادیه از معدود کسانی بودند که گفتند: من کتاب را بررسی کردم و چون بررسی کردم، خواهم آمد و دربارهاش صحبت خواهم کرد. تا آن روز خانم دکتر اتحادیه را ندیده و با ایشان هیچ سخنی نگفته بودم، اما ایشان را میشناختم و در موردشان بسیار خوانده بودم. گمان میکردم خانم دکتر همچون دیگران به قول کرمانیها خواهد گفت: این کتاب شیره گلوسوزی نیست! اما گفتند کتاب بسیار جالبی است و سؤالات خوبی مطرح کرده است و سعی کرده خود به سؤالات جواب بدهد. سؤالات درستی است و با لحن گلایهآمیز به سمت همکاران خود گفتند این کتاب را ما باید بنویسیم. کار محقق همین است. کار مورخ همین است که بگوید چه شد که به اینجا رسیدیم و این کتاب، این کار را انجام میدهد و بعد در حوزه تخصصیشان که مشروطه است، صحبت کردند. گرچه کتاب «ما چگونه ما شدیم؟» وارد تاریخ مشروطه نمیشد، اما این سخنان خانم اتحادیه همانند جلد دوم کتاب و در ادامه بود. ایشان تنها شخص آکادمیکی بودند که نگفتند: کتاب ضعفهایی دارد، اما خب...! بلکه تأکید کردند این کتاب کار ماست نه کار اشخاصی که در وادی سیاست هستند و... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.