برپایی دهمین سالانه «عید آشیقها»
سینه آشیق دریای عمان است
صحرا رضایی
زنجان بهتازگی میزبان دهمین سالانه بزرگ «آشیقلار بایرامی» (AşıqlarBayramı / عید آشیقها) بود. عید آشیقها در آخرین روزهای فروردین هرسال با حضور هنرمندان آشیق از ایران و دیگر کشورها برپا میشود. در دهمین سالانه «آشیقلار بایرامی» هنرمندان آشیق از استانهای آذربایجانغربی، آذربایجانشرقی، همدان، اردبیل، تهران، کرج و قم در استان زنجان گردهم آمده و حاضران را محو زیبایی هنر خود کردند که از آن جمله میتوان به حضور هنرمندان و آشیقهای بزرگی چون آشیق مسلم عسگری از زنجان، آشیق قافار ابراهیمی از تبریز، آشیق گونش رمضانی از ساوه، آشیق عباس ستاری از میانه و آشیق دهقان از ارومیه اشاره کرد. از جذابیتهای این بزم فرهنگی و هنری، حضور محمدحسین دهقان 82 ساله از ارومیه بهعنوان مسنترین هنرمند آشیق و نیز آشیق سجاد جولانی از اردبیل بهعنوان هنرمند آشیق نابینا بود. مراسم «آشیقلار بایرامی» از سال 1385 تاکنون 9بار تشکیل شده و امسال دهمین سال برگزاری آن بود که استادان برجسته موسیقی آشیقی دیگر حوزهها برای اجرای برنامه و گرامیداشت روز «هنر و ادبیات آشیقی/ آشیق صنعتی و ادبیاتی گونو» در زنجان حضور یافتند. در 22دی سال 1388، این میراث معنوی موسیقی آشیقی استان زنجان به شماره پرونده 80 به ثبت ملی رسیده است. موسیقی آشیقی به فراخور استعداد بالقوه در کشور میتواند با مساعدت محققان عرصه موسیقی آشیقی و سازمانهای ذیصلاح در سطح جهانی وارد فهرست آثار معنوی دنیا شود. نقطه عطف این جشن بزرگ، ساز «قوپوز» است؛سازی که از غرب تا شرق قاره آسیا و اروپا را دربرگرفته و موسیقی مشترک ترکان دنیا محسوب میشود و در این روز در همهجای دنیا طنینانداز میشود. پیشکسوتان بینالمللی این عرصه موسیقی آشیقی بدون چشمداشتی در این برنامه ،ادبیات و موسیقی آشیقی را به نمایش میگذارند تا مردم با موسیقی مادری خود احساس غریبی نکنند. چشمهای مجسمه به دوردستها خیره شده است در موزه لوور پاریس و در بخش یونسکو متعلق به هنرهای شرقی، مجسمه کوچکی است که ساز خود را همچون عزیزترین دارایی به سینه فشرده و به احترام شنوندگان هنر و صنعت مقدس آشیق با لباسهای مرتب بر سر پا قیام کرده است. چشمهای مجسمه به دوردستها خیره شده است؛ انگار زمان درازی را رصد میکند که با گذر از پیچوخمهای طولانی و تلخ و شیرین تاریخ بشری هفت هزار سال را سپری کرده و تا به امروز به دست ما رسیده است. این هدیه ارزشمند از گذشته و نیز درنظرگرفتن سخنان ارزشمند «آشیق مسلم عسگری»، هنرمند پیشکسوت آشیقی شهر زنجان در دانشگاه آنکارا بهانهای است تا بنیاد فرهنگی یونسکو تصمیم بزرگی را گرفته و در پی این حرکت ارزشمند در سپتامبر سال 2009 هنر و صنعت آشیقی را به عنوان هنر و صنعتی ارزشمند و جهانی و میراث ملی و بینالمللی به ثبت جهانی برساند. آشیق مسلم عسگری که از میهمانان ویژه «آشیقلار بایرامی» بود، درباره حضورش در سالانه دهم میگوید: آشیقی نهتنها هنر که یک فرهنگ است؛ فرهنگی بزرگ که باید آن را پاس داشت و این افتخار بزرگی برای آشیق است که گنجینه معرفت برای ایلوتبار خود محسوب میشود، چون سینه آشیق دریای عمان است که مملو از حکایات و داستانهای شیرین و سخنان نغز و پربار است و به ایندلیل انسانهایی که در مجلس شادمانی ما حضور دارند، هرچقدر هم اهل علم و سواد و فرهنگ باشند، بازهم گوش دل به آشیق سپرده و فرهنگ و هنر را از وی میآموزند. این هنرمند قدیمی درباره کارکرد هنر و صنعت آشیقی در جامعه، میگوید: آشیق یک مبلغ است و وظیفه دارد تا حرفهای الهی و عرفانی را که از استادان خود آموخته و آنها را در سینه ازبر دارد در قالب معراجنامهها، قفلبندها و باغلیسوزلر ریخته و با نوای خوش ساز به گوش مردم برساند و آشیقهای عارف و آگاه به این موضوع پایبند بوده و ترویج حق و حقیقت در میان مردمان را وظیفه اصلی خود میدانند. اما آشیق مسلم عسگری که خود سالها در مجالس، گوش مردمان را با داستانهای عشقی و عرفانی خود، نوازش داده است، از وضعیت موجود این هنر و صنعت زیاد راضی نیست و میگوید: وقتی که میگوییم جوانان ما به راه انحراف میروند و فرهنگ بیگانه در حال غلبهکردن بر فرهنگ ماست، باید ریشه آن را در هنرمندان خود جستوجو کنیم، به این دلیل که در هنر و صنعت ما هنرمندان آشیق نتوانستهاند آنگونه که در گذشته رواج داشته، مردمان را جمع کرده و حرفهای درست و فرهنگساز را در قالب داستانها و حکایات شیرین خود بیان کنند. چون متأسفانه با تغییراتی که در همه ابعاد زندگی مدرن بهوجود آمده، هنر و صنعت مقدس آشیقی در حال فراموشی است و اگر هم وجود داشته باشد آن را با پول میخرند و میفروشند و آشیقی را به بزمی میبرند که پول بگیرد و بخواند اما این آن چیزی نیست که رسالت آشیق است و ما از آن صحبت میکنیم. داستانها و حکایات ما در دل خود دنیاهایی ناشناخته دارند که متأسفانه کوتاهی هنرمندان مانع از آن شده است که این سخنان به گوش پیر و جوان برسد و اگر وضعیت اینگونه پیش برود، روزی چشم باز کرده و خواهیم دید که چیزی از هنر و صنعت پرابهت آشیقی نمانده است. وی میگوید: این خود آشیقها هستند که باید به هنر بزرگ خود ارج نهاده و آن را پاس دارند و به این موضوع توجه داشته باشند که آشیق صاحب فرهنگ و هنر بوده و انتقالدهنده آن به مردمان جامعه است و با این دیدگاه به هنر و صنعت خود ارج نهاده و آن را زنده نگه دارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.