|

ارتقای ممنوع

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

در درجه اول تصمیم گرفت اصلاحاتی را به وجود آورد که متناسب با ذوق او در زمینه نمایش‌نامه‌هایی باشد که آن زمان در تئاترها به اجرا در می‌آمد. از نمایش‌نامه «تسلط بر ببر کوه با استراتژی» شروع کرد. این نمایش‌نامه داستان ارتش کمونیسم را روایت می‌کرد که در سال 1946 با دزدان منچوری می‌جنگید. مگر او یک هنرپیشه و هنرمند بزرگ نبود؟ بعد از اینکه در نمایش حضور پیدا کرد، وارد پشت صحنه شد و به گروه که یکی از برگزیدگان بود، گفت: نقش‌شان را خیلی بد بازی کرده‌اند. بعد وقتی به منزل رسید، تصمیم گرفت اطلاعات خودش را در اختیار آنها بگذارد. زمانی که غذا می‌خورد، شروع به شنیدن نوارهای ضبط‌شده کرد و بعد با فکرهای جدید به سراغ نمایش‌نامه رفت. به نظر خودش جرقه‌های نبوغ در او جوشیده بود. گفت «کین‌خواهی» یک کلید‌واژه اساسی در متن نمایش‌نامه است. اما نباید آن را فقط بر زبان آورد، بلکه باید فریاد زد؛ مثل کسی که نارنجکی را به سوی دشمن پرتاب می‌کند. نباید یک فراز موسیقی با سکوت خاتمه پیدا کند، حتی اگر این از هزاران سال پیش تاکنون، رسم بوده باشد. سپس به آنها نشان داد که چگونه کلمه «بهار» را به‌خاطر تبلیغ بار سیاسی‌اش فریاد کنند. به نظر او، «بهار» شاهد پیروزی همسرش و نیز ارتقای او به بالاترین جایگاه در چین خواهد بود. نهایت اینکه به هنرپیشه اصلی رو کرده و با اصرار گفت: «هرگز فراموش نکن که زیبایی از اراده و تأثیرگذاری، اهمیت کمتری دارد». تلاش کرد برخی از نمایش‌نامه‌های مدرن را هم بازنویسی کند. اما متأسفانه هنرپیشه‌ها و نویسندگان و کارگردانان تئاتر، استعداد او را به رسمیت نمی‌شناختند و حاضر نبودند آموزه‌های عجیب‌وغریب او را پیاده کنند. به نظر او، شیوه آنها نشأت گرفته از روش سال‌های 1930 بوده و کاملا ارتجاعی محسوب می‌شد. به گفته او، آنها سگ‌هایی بودند که ارزش هنر را نمی‌فهمیدند! حتی مسئولان امور فنی سینما‌ها نیز به‌صورتی علنی به کارهای او اعتراض می‌کردند. بااین‌حال، چیزی نمی‌توانست مانع حرکت این «سیب آبی» شود. چه بخواهند یا نخواهند، او به کارش ادامه می‌داد. تصمیم‌گیری درباره هنر در کشوری مانند چین به او بستگی داشت. ازاین‌رو، او خود را بی‌نیاز از موافقت ملتی می‌دانست که برایش هیچ اهمیتی قائل نبود. او می‌گفت چرا باید به هنر محدود شد؟ اگر زن‌بودنش اجازه نمی‌داد بالاترین پست‌ها در دولت به او واگذار شود، می‌توانست مانند مردان اختیارات مهمی داشته باشد. سعی کرد رفتارش را مانند رفتار مائو کرده و سنت‌ها را زیر پا بگذارد. از همان مواضع و اصطلاحات مائو استفاده می‌کرد. یک‌بار به یک دانشجوی رشته دامپزشکی جمله‌ای را گفت که تکرار حرف‌های مائو بود؛ جمله‌ای که خود مائو نیز از آموزه‌های «سون یات سن» گرفته بود. آن بنیان‌گذار حزب ناسیونالیسم چین و رئیس‌جمهور این کشور در سال 1911 گفته بود: «طوری درس بخوان که پزشکی برای بشریت شوی». بعد از حادثه خشونت‌آمیزی که در استان سیچون رخ داد نیز در سخنانی حرف‌های همسرش را تکرار کرد و گفت: «اندکی خشونت، امر خوبی است؛ دست‌کم برای تمرین». حتی روش خود در نوشتن را هم تغییر داد؛ از اول سال 1960 شروع کرد به اینکه نوشته‌های قلمی خود را قوی، جدی و مردانه‌تر کند. اما این تغییر در نهایت به جایی نرسید. می‌بایست هرطور بود خود را از آن گذشته جنجالی، خلاص و لباس بانوی اول کشور را بر تن می‌کرد. «جیانگ چینگ» پیوسته نگران آن بود که کسی شیوه زندگی فاسقانه گذشته‌اش را برملا کند، یا از اسرار مدفون‌شده او در زندان ناسیونالیست‌ها سردرآورد. او توانسته بود رفقایی را به زندان انداخته یا تبعید کند، دوستانی را تارومار و عشاقی را پراکنده کند تا دیگر قدرتِ بدی‌کردن به او را نداشته باشند. تمام تلاش او این بود که برای خود یک بکارت اخلاقی بی‌ترحم دست‌وپا کند؛ در آگوست سال 1966 بود که اجساد در کوره آدم‌سوزی پکن انداخته می‌شد. سال تسویه‌ها حتی به دوستان عشاق سابقش نیز ترحم نمی‌کرد. در سال 1966 جیانگ چینگ عمل احمقانه‌ای را به یاد آورد که هشت سال پیش انجام داده بود. در سال 1958 بعد از یک مشاجره سخت با مائو، با عصبانیت به یک تصویربردار سینمایی و از دوستان پیشین‌اش نامه نوشت و از او آدرس «تانگ نا» همسر سابقش را خواست که آن زمان در پاریس زندگی می‌کرد. پیامدهای این نامه برای او فاجعه‌بار بود، زیرا محتوای آن برملا شد. دغدغه‌اش این بود که هرطور شده نامه را پس بگیرد. به همین دلیل آن تصویربردار بدبخت به همراه تعدادی از دوستانش ربوده شدند و منازلشان به غارت رفت. آن تصویربردار در حالی تحت شکنجه مُرد که به‌صورتی بی‌فایده داشت تلاش می‌کرد وانمود کند نامه را چندین سال پیش از بین برده است.

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.