|

رهبران سیاسی چین و تایوان پس از ۶ سال با یکدیگر دیدار کردند

دست ‌در دست مصلحت

خبر ساده است و تفسیرها ساده‌تر: نخستین دیدار مستقیم رهبران سیاسی چین و تایوان پس از شش سال، نشان از بازگشایی روابط متقابلی دارد که سال‌ها در محاق فرورفته بود؛ غافل از آنکه این دیدار نه‌چندان تاریخی بیش از آنکه موجد تحولاتی بنیادین در روابط دو سوی تنگه تایوان باشد، مولود بحرانی انتخاباتی است که می‌رود تا روابط مستحکم، اما بعضاً پشت‌پرده اقتصادی دو کشور را با تهدیدی جدی مواجه سازد. «شی جین‌پینگ»، رئیس‌جمهوری چین در حالی روز گذشته در پکن میزبان «اریک چو»، رهبر حزب حاکم ملی تایوان یا همان «کومینتانگ» بود که به‌نظر می‌رسد بازآرایی و علنی‌سازی روابط دو کشور در هشت‌ماه باقی‌مانده تا انتخابات ریاست‌جمهوری تایوان، اصلی‌ترین راهبرد حزب حاکم برای حفظ صندلی قدرت باشد. بی‌جهت نیست که رئیس‌جمهوری چین پس از پایان دیدار خود با رهبر حزب حاکم تایوان، در سخنانی ضمن اشاره به مقطع بحرانی کنونی، از هر دو طرف خواست تا اختلافات سیاسی را کنار گذاشته و از جایگاهی برابر درباره روند آتی روابط دو کشور به رایزنی بپردازند. آقای جین‌پینگ همچنین از عزم کشورش برای بازگشایی دروازه‌های منطقه به روی تایوان خبر داد و مدعی شد این جزیره کوچک شرقی در هر شرایطی اولین گزینه پیشاروی پکن برای گسترش همکاری‌های اقتصادی و اشتراک منافع خواهد بود؛ همکاری‌هایی دوسویه که البته از دیدگاه رئیس‌جمهوری چین و رهبر حزب کمونیست این کشور، منوط به تبعیت تایوان از اصل «چین واحد» است. اشاره جین‌پینگ به تفاهم سال 1992، یعنی همان توافق شفاهی بین حزب کمونیست چین و کومینتانگ مبنی‌بر دربرگیری جزیره فرمز و سرزمین اصلی چین به‌عنوان بخشی از چین واحد که بیش از دو دهه مبنای سیاسی تمامی روابط دو سوی تنگه بوده است. آقای چو نیز که دیدار روز گذشته او با رهبر حزب کمونیست چین در حقیقت بخشی از سفر هیأت سیاسی صدنفره تایوان به شانگهای برای حضور در دهمین کنفرانس سالانه توسعه اقتصادی بین دو حزب حاکم چین واحد بود، اظهار امیدواری کرد چشم‌انداز همکاری‌های فزاینده دو کشور عاقبت به مشارکت تایوان در پروژه بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت‌های آسیا بینجامد؛ پروژه‌ای به ابتکار دولت چین که انتشار فهرست اعضای بنیان‌گذار آن در ماه گذشته نشان از رد تقاضای عضویت تایوان به دلیل اختلافات بر سر نام این کشور داشت. بااین‌حال، چرخش کنونی مقامات چینی و استقبال آنان از عضویت تایوان در پروژه‌های اقتصادی منطقه‌ای، حکایت از تغییر اولویت هیأت حاکمه سرزمین اصلی چین دارد. آنان به‌صرافت دریافته‌اند در سایه تقلای کومینتانگ برای باقی‌ماندن بر رأس قدرت در جزیره تایوان، حفظ همین ته‌مانده نفوذ سیاسی نسبت به تقویت دوگانه تایوان/چین تایپه از اهمیت راهبردی بیشتری برخوردار است. رهبران سیاسی دو حزب حاکم در حالی روز گذشته لبخندزنان دست دوستی یکدیگر را فشردند که سیاست‌های چین‎‌محور کومینتانگ و نگرانی‌های عمومی پیرامون ازدست‌رفتن استقلال اقتصادی تایوان در انتخابات محلی سال گذشته، شکست سختی برای این حزب به ارمغان آورد. نتایج انتخابات سال گذشته و شکست سنگین حزب حاکم که از سال 2008 با بازگشت به قدرت توانسته بود به هشت سال زمامداری حزب استقلال‌طلب «ترقی‌خواهان دموکراتیک» پایان دهد، درواقع ثمره اجتناب‌ناپذیر بلوایی سیاسی بود که در ماه می‌ گذشته به اعتراضاتی گسترده علیه عقد قرارداد تجارت آزاد با دولت چین منجر شد. بااین‌اوصاف، احتمال روی‌کارآمدن احزاب مخالف در انتخابات آتی ریاست‌جمهوری، دولت چین را که به کومینتانگ همواره به چشم همکاری قابل‌اعتماد می‌نگریست، دچار تردید کرده است. نی یونگجی، معاون مؤسسه مطالعات تایوان در شانگهای، دیدار اخیر مقامات حزبی را از همین منظر بسیار حائزاهمیت خوانده است. او بر این باور است دیدار روز گذشته در حقیقت حامل این پیام جدی است که از دیدگاه پکن، کومینتانگ تنها حزب سیاسی است که می‌تواند روابط بحرانی دو سوی تنگه را به‌صورت صلح‌آمیز حل‌وفصل کند. روابط چین و تایوان که از سال 1949 و در پی جنگی داخلی، که به شکست اعضای کومینتانگ از کمونیست‌های تحت رهبری مائو تسه‌تونگ و فرار آنان به جزیره تایوان انجامید، به خصومت گراییده بود، تنها چندسالی است که با روی‌کارآمدن مایینگ جیو، رهبر وقت کومینتانگ در سال 1998، بهبود یافته است. این در حالی است که به باور بسیاری از تحلیلگران، رشد روزافزون محبوبیت نیروهای مخالف و حامی استقلال، ازجمله حزب ترقی‌خواه دموکراتیک، شانس پیروزی حزب حاکمه در انتخابات آتی ریاست‌جمهوری را بسیار کاهش داده است. بااین‌اوصاف، تردید رهبران کومینتانگ در معرفی نامزد انتخاباتی نیز شاید بیش از هر چیز ناشی از راهبرد بلندمدت این حزب حامی اتحاد در صحنه سیاسی تایوان باشد؛ راهبردی که به‌نظر بسیاری از کارشناسان شاید برای مدتی دست این حزب پرسابقه را از قدرت کوتاه کند، اما در سایه حمایت‌های پکن به بازگشتی قدرتمندتر از سوی این حزب بینجامد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.