|

نگاهی به سفر غیرمنتظره یک روزه سیسی به ریاض

اتحاد در اغما

سه روز بیش‌تر از خانه‌تکانی آل سعود نگذشته بود که رئیس‌جمهوری مصر روز شنبه برای سومین‌بار پس از به‌قدرت‌رسیدن «ملک سلمان»، پادشاهی عربستان، راهی این کشور شد؛ با این تفاوت که به‌نظر می‌رسد اگر دیدار ماه گذشته «عبدالفتاح السیسی»، رئیس‌جمهوری مصر، با «محمد بن سلمان»، وزیر دفاع وقت عربستان، و جانشین ولیعهد کنونی، به اعلام مشارکت ارتش این کشور در کارزار «توفان قاطعیت» انجامید، این‌بار در چهره مقامات مصری چندان نشانی از قاطعیت برای ادامه حضور در میدان جنگ یمن دیده نمی‌شود. عبدالفتاح السیسی در حالی روز شنبه در فرودگاه ریاض مورد استقبال «محمد بن نایف» و محمد بن سلمان، ولیعهد و جانشین ولیعهد جدید آل سعود قرار گرفت که گزارش‌های دولتی حکایت از دیدار کوتاه، اما صمیمی او با ملک سلمان پیرامون روابط دوجانبه و مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی دارند. این در حالی است که شتاب و سراسیمگی این سفر از پیش‌ برنامه‌ریزی‌نشده که تنها ساعاتی پیش از پرواز رئیس‌جمهوری مصر علنی شد، نشانی بر شکاف عمیق پدیدآمده بین این دو قدرت عرب در منطقه است؛ شکافی چنان گسترده که باوجود تلاش مقامات رسمی دو طرف برای سرپوش‌گذاری بر آن، تنها با نگاهی کوتاه به رسانه‌های هر دو کشور قابل ردیابی است. «عفیفی عبدالوهاب»، سفیر مصر در عربستان سعودی، در شرایطی دیدار مقامات دو کشور را با نظر به بحران‌های منطقه‌ای چون یمن، سوریه و عراق، نامعمول ندانسته و آن را بخشی از مذاکرات همیشگی و پایدار دو کشور دوست برشمرده که تمامی شواهد حاکی از آن است که با آغاز جنگ در یمن و جابه‌جایی‌های گسترده قدرت در خاندان آل‌سعود، روابط دو کشور به‌شدت به تیرگی گراییده است. دولت السیسی که از همان آغاز حکومت نظامی خود در سال 2013 همواره از پشتیبانی تقریبا تمامی دولت‌های عرب منطقه، به استثنای قطر برخوردار بوده است، بیش‌ازهمه بر حمایت‌های اقتصادی آل سعود تکیه کرده بود. هشت میلیارد دلار کمک مالی در قالب سرمایه‌گذاری، ودیعه بانکی و کمک‌های نفتی کافی نبود که همین دو ماه پیش و در جریان کنفرانس توسعه اقتصادی مصر در شرم‌الشیخ، عربستان سعودی به‌تنهایی یک‌سوم از کمک مالی 12.5 میلیارد دلاری کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس در قبال مصر را متعهد شد. با وجود این، شعله جنگ یمن و نگرانی‌های روزافزون از هرچه گسترده‌‌ترشدن دامنه آن که با تغییر و تحولات رخ‌داده در ساختار حاکمیتی آل سعود رنگی از واقعیت به خود گرفته، مقامات مصری را نسبت به ادامه همکاری‌های نظامی خود با بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان دچار تردید کرده است؛ تردید‌هایی که اگرچه در گفتمان رسمی دولت السیسی نمودی نیافته‌اند، اما رسانه‌های این کشور را آشکارا به تسخیر خود درآورده است. انتقادات تند و تیز از پادشاه جدید عربستان و سیاست‌های تهاجمی او در قبال بحران یمن، در حالی به ‌نقل شبکه‌های رسانه‌ای مصر بدل شده که همتایان سعودی آنان، این تغییر رویه را ناشی از تعویض اولویت‌های منطقه‌ای عربستان دانسته‌اند. کارشناسان رسانه‌ای سعودی بر این باورند که تمرکز پادشاهی جدید عربستان بر دفع خطر نفوذ روزافزون رقبای منطقه‌ای که به قیمت کاهش فشارهای ریاض بر اخوان‌المسلمین تمام شده، نه‌تنها مجالی برای فعالیت این گروه اسلام‌گرا فراهم کرده بلکه پیش‌تر اولین قربانی سیاست‌های سرکوبگرانه ریاض بوده‌ و خشم آن دست از مقامات مصری را به‌همراه داشته که سرکوب گسترده اخوان‌المسلمین، ترجیع‌بند تقریبا تمامی راهبردهای سیاسی آنها طی دو سال اخیر بوده است. با این اوصاف و در شرایطی که سفیر عربستان در مصر به‌طور رسمی شکایت‌نامه‌ای درباره رفتار اهانت‌آمیز رسانه‌های آن کشور تقدیم السیسی کرده، به نظر می‌رسد تحکیم دوباره روابط بین قاهره و ریاض به نسخه‌ای پروپیمان‌تر از دیداری یک‌روزه نیازمند است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.