|

پیش‌نیاز استانی‌شدن انتخابات مجلس

حسین معروف‌پور*

نمایندگان مجلس هفته گذشته کلیات طرح استانی‌شدن انتخابات مجلس را مصوب و جهت بررسی و رفع اشکالات به کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور ارجاع دادند تا دوباره در مجلس مورد بررسی قرار گیرد. این طرح موافقان و مخالفان را به موضع‌گیری واداشت و درحالی‌که موافقان باز کردن راه برای تحزب، کاهش تخلفات انتخاباتی و کمک به ملی فکرکردن و کلان‌ترکردن نگاه نمایندگان را از مزایای این طرح اعلام کردند، مخالفان دامن‌زدن به چالش‌های قومی در بعضی استان‌ها، اختلال در گردش نخبگان، شانس بیشتردادن به شخصیت‌های مشهور، مطرح و دارندگان ثروت و کاهش شانس افراد کمتر شناخته‌شده، بالارفتن هزینه مالی انتخابات، کاهش مشارکت را از معایب آن دانستند. جدا از نظرات موافقان و مخالفان این طرح، هر قانونی برای اجرای صحیح و موفق نیاز به یک‌سری پیش‌نیاز دارد تا به‌درستی اجرا شود و در‌صورتی‌که این پیش‌نیاز تأمین نشود، اجرای صحیح قوانین با چالش مواجه می‌شود. نمایندگان مجلس، قبل از تصویب طرح جنجالی استانی‌شدن انتخابات مجلس باید تکلیف سه پیش‌نیاز اساسی زیر را تعیین می‌کردند: 1- تغییر قانون انتخابات یکی از سیاست‌های کلان نظام در سال‌های اخیر تغییر قانون انتخابات بوده است، درهمین‌راستا مجمع تشخیص مصلحت نظام با همکاری وزارت کشور، و شورای نگهبان پیش‌نویس سیاست‌های کلی انتخابات را با اعمال تغییرات جدید تدوین‌ کرده که وارد فاز نهایی نشده است و نمایندگان مجلس باید منتظر تدوین نهایی تغییر قانون انتخابات می‌ماندند تا براساس تغییرات اعمال‌شده در سیستم انتخاباتی، طرح استانی‌شدن انتخابات مجلس را تنظیم و تصویب می‌کردند. 2- طرح ساماندهی احزاب مطابق اصل 26 قانون اساسی، فعالیت احزاب‏، جمعیت‏ها، انجمن‏های‏ سیاسی‏ و صنفی‏ و انجمن‌های اسلامی‏ یا اقلیت‌های دینی‏ شناخته‏‌شده‏ آزاد است و امروز بیش از 300 حزب در دو قالب ملی و استانی در کشور فعالیت می‌کنند بدون اینکه سازوکاری برای حضور احزاب در عرصه قدرت سیاسی در نظر گرفته شود و نقش مشخص و علمی برای حضور آنها در مجلس شورای اسلامی تعریف شود. قانون احزاب در سال 1360 تدوین و در سال 1368 برای آخرین‌بار اصلاح شد و تا اینکه در مجلس نهم کلیات طرح ساماندهی احزاب در 18 تیر 93 به تصویب نمایندگان رسید اما درحالی‌که فقط 12 ماده از 24 ماده این طرح تصویب شده بود، دولت جهت ارائه لایحه خود دراین‌خصوص فرصتی سه‌ماهه از مجلس خواست که با گذشت این سه ماه هنوز دولت لایحه خود را به مجلس ارائه نداده است. درحالی‌که احزاب می‌توانند بسیاری از معایب این طرح از جمله گردش نخبگان، افزایش مشارکت مردمی، افزایش سلامت انتخابات، کاهش هزینه مالی انتخابات و... را رفع کنند، نمایندگان باید منتظر تصویب این طرح شده و براساس نقشی که در این طرح برای احزاب در نظر می‌گرفتند، طرح استانی‌شدن انتخابات مجلس را تنظیم و تصویب می‌کردند. 3- بازگرداندن جایگاه شوراهای شهرستان و استان نماینده‌های مجلس دارای دو وظیفه اساسی قانون‌گذاری و نظارت بر اجرا در سطح کلان هستند و بدون اشاره قانون اساسی، به امورات جزئی و اجرایی حوزه انتخابیه خود نیز می‌پردازند و وظیفه نظارت بر شوراهای اسلامی شهری و روستایی و سایر نهادهای دولتی مانند فرمانداری‌ها و... را نیز برعهده دارند و در اظهارات، تذکرات کتبی و شفاهی به مسئولان اجرایی کشور مشکلات و موضوعات محلی را منتقل می‌کنند. حال که بسیاری از نمایندگان بیشتر وقت و انرژی خود را صرف مسائل اجرایی و نظارتی مربوط به حوزه انتخابی خود می‌کنند باید قبل از تصویب طرح استانی‌شدن انتخابات، راهکاری برای این امور پیدا می‌کردند. قانون اساسی وظایف محلی و منطقه‎ای را برعهده شوراهای اسلامی گذاشته و طبق اصل هفتم قانون اساسی شوراها، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏، شورای‏ استان‏ و... از ارکان‏ تصمیم‏‌گیری و اداره‏ امور کشورند. طبق اصل یکصدم قانون اساسی «برای پیشبرد سریع برنامه‎های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی، از طریق همکاری مردم، نظارت بر اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان را برعهده دارند».اصل یکصد‌و‌سوم قانون اساسی که کلید حل این مشکل است اشعار می‎دارد: «استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات کشوری که از طرف دولت تعیین می‎شوند، در حدود اختیارات شوراها ملزم به رعایت تصمیمات آنها هستند».حال نمایندگان مجلس قبل از تصویب طرح استانی‌شدن انتخابات مجلس، باید جایگاه واقعی را به شوراهای استان‎ها و شورای‌عالی استان‎ها، بر ‌گردانند و شوراها را به شأن و جایگاهی که قانون اساسی برای آنها تعیین کرده رسانده و وظایف شوراها را که نمایندگان برعهده گرفته‌اند، مطابق قانون اساسی به شورا واگذار کنند. *روزنامه‌نگار و کارشناس ارشد علوم‌سیاسی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.