گزارش سالانه «خانه آزادی» از افت شدید آزادی مطبوعات حکایت دارد
افول آزادی در جهان
«رسانه آزاد میتواند خوب باشد یا بد، اما بیشک بدون آزادی، رسانه هرگز چیزی غیر از بد نیست.» اگر این جمله «آلبر کامو» را مبنا قرار دهیم و آنگاه به گزارش اخیر مؤسسه «خانه آزادی» نگاهی بیندازیم، چیزی باقی نمیماند، جز بربادرفتن امید اتکا به رسانهای خوب. روزگاری این تنها دولتها بودند که با انواع و اقسام روشها، روزنامهنگاران و ایدههای آنها را سرکوب میکردند، اما حالا سانسور در گامی رو به جلو و همدست با دولتها، در اتاقهای خبر اتفاق میافتد. حالا گزارشهایی که قرار است سویههای متفاوت ماجرا را آشکار کنند، به دلیل دخالت همزمان دولتها و مؤسسات خبری نانوشته باقی میمانند. بیش از شش دهه از تصویب اعلامیه حقوق بشر میگذرد، اعلامیهای که ماده 19 آن، همه را محق آزادی بیان و عقیده تعریف میکرد، اما در این سالها شبح سرکوب و نقض آزادی بیان، هربار با هیبت بزرگتری بر مطبوعات سایه میاندازد. آنطور که «خانه آزادی» در گزارش سالانه خود نوشته، آزادی مطبوعات در سال 2014 رو به وخامت گذاشته و روزنامهنگاران برای انتشار آزاد اطلاعات و اخبار با محدودیتهای دستوپاگیری، ازجمله تهدید جدی علیه جانشان مواجهند. در سیوپنجمین گزارش سالانه آزادی مطبوعات که از سال 1980 توسط مؤسسه خانه آزادی در واشنگتن منتشر میشود آمده است افت این آزادیها در سال ۲۰۱۴ سریعتر از هر زمان، در بیش از یک دهه گذشته بود. براساس این گزارش، دولتها برای ساکتکردن منتقدان از تاکتیکهایی مثل بازداشت و سانسور استفاده میکنند. جدا از دولتها، تروریستها و دیگر نیروهای غیردولتی هم روزنامهنگاران را ربوده و به دلیل پوشش اخبار درگیریهای مسلحانه و جرائم سازمانیافته، آنها را به قتل رساندهاند. آنطور که در این گزارش آمده؛ صاحبان ثروتمند رسانههای خصوصی در تعداد فزایندهای از کشورها، در حال پوشش اخبار در حمایت از دولت، یک حزب سیاسی خاص یا منافع خود هستند. این گزارش، سهم جمعیت دارای آزادی بیان جهان را 14 درصد اعلام کرده که یعنی از هر هفت نفر، تنها یک نفر در کشورهایی زندگی میکند که پوشش اخبار سیاسی جدی است، امنیت رورنامهنگاران تضمین شده، نفوذ دولت در رسانهها حداقلی است و مطبوعات تحت فشار قانونی و اقتصادی طاقتفرسایی نیستند. خانه آزادی، این افت شدید را به دو عامل مرتبط دانسته؛ اول استفاده از قوانین محدودکننده علیه مطبوعات- اغلب در زمینههای امنیت ملی- و دیگری توانایی دسترسی فیزیکی و گزارش آزادانه روزنامهنگاران داخلی و خارجی از کشورهایی معین، ازجمله مکانهای اعتراض و مناطق درگیری. به شکلی پارادوکسیکال، در زمانهای که دسترسی به اطلاعات و روشهای جدید تحویل محتوا ظاهرا نامحدود به نظر میرسد، مناطق بیشتری از جهان برای روزنامهنگاران، غیرقابل دسترس شده است. طبق گزارش اخیر، اگرچه برخی کشورها پیشرفتهای مثبتی در زمینه آزادی مطبوعات داشتهاند، اما رویهمرفته روند کلی جهانی منفی بوده است. از میان ۱۹۹ کشور جهان که وضعیت آنها به لحاظ آزادی مطبوعات در سال ۲۰۱۴ از سوی خانه آزادی بررسی شده، ۶۳ کشور آزاد، ۷۱ کشور تا قسمتی آزاد و ۶۵ کشور غیرآزاد دستهبندی شدهاند. در این گزارش نروژ، سوئد و بلژیک آزادترین کشورهای جهان هستند و بلاروس، کریمه، گینه استوایی، اریتره، کره شمالی، سوریه و ترکمنستان جزء بدترین ناقضان آزادی مطبوعات شمرده شدهاند. آمریکا در این فهرست در رتبه سیوچهارم است. به گفته نویسندگان گزارش، رتبه آمریکا، بهویژه به دلیل رفتار خشن پلیس با روزنامهنگارانی که اعتراضات فرگوسن را پوشش میدادند، پایین آمده است. طبق این گزارش، قاره آمریکا بالاترین میزان آزادی مطبوعات در جهان را دارد. تعداد کشورهای با پیشرفت چشمگیر (هشت کشور) به کمترین میزان خود از سال 2009 رسیده است، درحالیکه تعداد کشورهایی با افت شدید (18 کشور) بالاترین تعداد در هفت سال اخیر است. یکی از کشورهایی که خیز برجستهای در زمینه آزادی مطبوعات داشته، تونس است. این کشور در مقایسه با سایر کشورهای عربی، ظرف 10 سال گذشته از نظر آزادی مطبوعات بهترین رتبه را کسب کرده است. در روندی نگرانکننده، برخی از کشورهایی که در گذشته سابقه اجرای شیوههای دموکراتیک را داشتهاند، در پنجسال گذشته شاهد وخامت جدی در عرصه آزادی مطبوعات بودهاند. تایلند با 13 امتیاز، اکوادور با 12، ترکیه با 11، هنگکنگ با 9، هندوراس با هفت، مجارستان با هفت و صربستان با هفت امتیاز، رکورددار بالاترین افت در پنج سال اخیر بودهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.