مذاکرات شکست بخورد، فرصت مهمی از دست رفته است
شرق: نگارش متن توافق هستهای میان ایران و غرب، از شامگاه چهارشنبه 9 اردیبهشت به وقت تهران آغاز شده است. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، گفته است که با توجه به حضور وزیران و مدیران سیاسی در روزهای نخست اجلاس بازنگری انپیتی (پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی) و در دیدار با جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا در نیویورک، نگارش متن توافق هستهای از روز چهارشنبه (۲۹ آوریل/ ۹ اردیبهشت) آغاز شده و این کار، هفته آینده نیز ادامه مییابد تا متن نهایی تهیه شود. محمدجواد ظریف که به منظور شرکت در اجلاس بازنگری معاهده «انپیتی» به نیویورک سفر کرده است، در گفتوگوی زنده با شبکه تلویزیونی پیبیاس آمریکا، در پاسخ به سؤال «چارلی رز» که پرسید درصوت شکست مذاکرات چه اتفاقی خواهد افتاد، تأکید کرد: بهطورقطع نمیتوان گفت که فاجعهای بهبار خواهد آمد، اما بهیقین یک فرصت مهم از دست خواهد رفت. ظریف خاطرنشان کرد: ملت ایران نزدیک به دوسال قبل پای صندوقهای رأی رفتند و به رئیسجمهوری رأی دادند که همت خود را صرف حل این مسئله کند و در واقع این فرصت به ایران و جامعه بینالمللی داده شده تا به حل این مشکل کمر ببندند و حالا اگر این گفتوگوها با نتیجه نرسد، یقینا به نظر من یک فرصت مهم از دست خواهد رفت. به گزارش ایرنا، ظریف در این گفتوگو که 30 دقیقه بهطول انجامید، ابتدا با اشاره به اینکه درگفتوگوهای هستهای پیشرفتهای چشمگیری حاصل شده است، گفت: یقینا دو سال پیش مردم فکرش را هم نمیکردند که ما به اینجا که حالا هستیم، برسیم و این زمانی اتفاق میافتد که کسی تصمیم بگیرد بهجای رویآوردن به فشار و ارعاب، مذاکره و گفتوگو را انتخاب کند. او تصریح کرد: تحریمها برای مدتهای طولانی به ایران تحمیل شدند؛ اما نتیجهای دربر نداشتند و بههمیندلیل بود که به مذاکره روی آورده شد. رئیس دستگاه دیپلماسی ایران اظهار کرد: دستاوردهایی که ما در نوامبر 2013 داشتیم، چیزی بود که منفیبافان، دستیافتن به آن را غیرممکن میدانستند و بعد هم گفتند ایران هرگز به تعهدات خود عمل نخواهد کرد که ما عمل کردیم و هم آژانس بینالمللی انرژی اتمی و هم خود رئیسجمهوری آمریکا اذعان کردند به این مسئله که ایران به تعهدات خودش عمل کرده و در نتیجه حالا ما تقریبا آماده یک توافق بلندمدت هستیم که این اطمینان را ایجاد خواهد کرد که برنامههای هستهای ایران برای همیشه صلحآمیز خواهد بود؛ البته این از نظر ما اهمیت چندانی ندارد، برای اینکه ما هیچوقت قصد دیگری نداشتیم. ظریف افزود: از طرفی هم این فرصت برای ایران فراهم خواهد شد که با غرب روابط عادیتری برقرار کند و من نمیگویم جامعه بینالمللی، برای آنکه اخیرا من در مقام ریاست جنبش عدمتعهد به نمایندگی از طرف گروه کثیری از کشورهای جهان در مجمع عمومی سازمانملل سخنرانی کردم که همه آنها دیدگاههایی شبیه به ایران دارند. همه آنها مثل ایران مخالف تولید سلاحهای هستهای هستند و معتقدند باید از شر سلاحهای هستهای خلاص شد و هیچکس نباید سلاحهای هستهای داشته باشد، علی الخصوص کشورهای جنبش عدمتعهد. وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به این سؤال که در صورت شکست مذاکرات هستهای چه اتفاقی خواهد افتاد؟ گفت: فکر نمیکنم فاجعهای پیش بیاید؛ اما به نظر من فرصت غنیمتی از دست خواهد رفت. ظریف اظهار کرد: این فرصت یگانهای است و دلیلش هم این است که مردم ایران حدود یک سال و نیم پیش پای صندوقهای رأی رفتند و رئیسجمهوری را انتخاب کردند که خواهان تعامل، گفتوگو و احترام متقابل بود. او افزود: حالا این فرصتی را که مردم ایران، هم در اختیار دولت ایران و هم جامعه بینالمللی گذاشتهاند که به تعامل بپردازند، اگر ببینند که نتیجه این تعامل و گفتوگو، آن احترام متقابلی را که انتظارش را داشتهاند بهبار نیاورده است، به نظر من این یک فرصت ازدسترفته بسیار با اهمیتی است. بیاعتمادی میان ایران و آمریکا وجود دارد ظریف در پاسخ به این سؤال که چرا فکر میکنید غرب باید به شما اعتماد داشته باشد؟ گفت: مشکل عدماعتماد متقابل مشکلی است که وجود دارد و درواقع مجموعه درهمآمیختهای از بیاعتمادی وجود دارد. او افزود: از طرفی ناخرسندیها و بغضهایی در دل مردم ایران نسبت به آمریکا وجود دارد که برمیگردد به زمانی که آمریکا دولت منتخب مردم ایران را سرنگون کرد و از طرفی آمریکا هم نسبت به ما بیاعتمادیهایی دارد که گرچه به نظر ما بیاساس است؛ اما آن را میفهمیم. وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد: آنچه ما به آن امید داریم، این است که این روند به بنای اعتماد و اطمینان میان دو کشور منجر شود و نه آنکه بر اساس اعتماد و اطمینان اولیه شکل بگیرد. ظریف افزود: اما متأسفانه حرفهایی که در واشنگتن زده میشود، کمکی به بنای این اعتماد از جانب ایران نمیکند؛ البته ما خیال بحث راجع به مسائل داخلی آمریکا را نداریم و ما با دولت آمریکا به عنوان یک کلیت، طرف هستیم نه اینکه با قوههای مختلف درون این دولت به طور جدا گانه. وزیر امور خارجه ایران گفت: لذا ما انتظار شنیدن حرفهایی از سوی دولت آمریکا را داریم که قادر به بنای این اعتماد و اطمینان باشد نهآنکه مایه ازمیانرفتن آن بشود. مردم ایران زیر بار توافق بد نمیروند چارلی رز از ظریف پرسید: وقتی پس از تفاهم سیاسی لوزان به ایران برگشتید، مورد استقبال باشکوه و پرشوری از طرف مردم ایران واقع شدید. آیا این شور و هیجان بهمعنای این بود که مردم ایران مشتاق بازپیوستن به جهان هستند و از اینکه این برخوردها و مناقشهها رو به پایان است، ابراز خوشحالی میکنند؟ ظریف پاسخ داد: مردم ایران مردمی منطقی هستند و همانطور که قبلا در همین برنامه گفتهام، نسبت به تهدید و ارعاب حساسیت دارند و هر وقت پای فشار و ارعاب بهمیان بیاید، نسبت به آن واکنش شدید نشان میدهند. گواه آن هم، نتایجی است که فشارهای هشت سال گذشته به بار آورد و همانطور که میدانید ما قبلا 200 سانتریفیوژ داشتیم و حالا 20 هزار. وزیر امور خارجه ایران افزود: اما مردم ایران درعین حال از اینگونه واکنشهای شدید خرسند نیستند و نبودهاند و لذا وقتی که دیدند با نمایندگان آنها در جریان این تعامل وگفتوگو با احترام برخورد شده است، ابراز خوشحالی کردند و البته همین مردم اگر ببینند این توافقنامه برایشان و حقوق آنها احترام بهبار نمیآورد، مقاومت خواهند کرد و ترجیح خواهند داد فشار را تحمل کنند و زیر بار یک توافق بد نروند. ظریف در پاسخ به این تعبیر که فشارهای ناشی از تحریمها، دولت ایران را به پای میز مذاکره کشانده است؟ گفت: این تعبیر نادرستی است و دلیل حضور ما در اینجا این است که این دولت به تعامل و گفتوگو باور دارد. رئیس هیأت مذاکرهکننده هستهای جمهوری اسلامی ایران افزود: پیشنهادات و فرصتهایی که ما امروز به جامعه بینالملل ارائه دادهایم، دقیقا همان پیشنهاداتی هستند که هشت سال پیش یا 10 سال پیش آنها را ارائه داده بودیم و آنها قادر به تشخیص ارزش و اهمیت این پیشنهادات در آن زمان نبودند. رئیس دستگاه دیپلماسی ایران اضافه کرد: حالا هم آنها باید این را تشخیص بدهند که حضور ما پای میز مذاکره، از سر ناگزیری نیست؛ بلکه از روی انتخاب و تصمیم است و اگرطرف این مذاکرات این را تشخیص ندهد، آن وقت مردم ایران رویکردهای دیگری دارند که به آنها معطوف خواهند شد. برداشتن قدمهای بعدی ظریف در پاسخ به این سؤال چارلی رز که آیا این توافق راه را برای همکاریهای میان دو کشور ایران و آمریکا باز خواهد کرد یا نه؟ پاسخ داد: ما طبعا دلمان میخواهد با غرب رابطهای مبتنی بر احترام متقابل داشته باشیم و دلمان نمیخواهد با کسی دشمنی داشته باشیم. وزیر امور خارجه ایران با بیان اینکه مردم ایران دلشان میخواهد ضمن تأکید بر حقوق و شأن خود و بر پایه احترام متقابل با غرب بدهبستان داشته باشند، گفت: دراینمیان عدماعتماد و اطمینان وجود دارد که باعث تأسف است؛ اما یک واقعیت وجود دارد و آن اینکه مردم ایران هنوز بهیاد میآورند که آمریکا چطور دولت منتخب آنها را سرنگون کرده است. او افزود: درمجموع، تاریخچه بدی میان دو ملت وجود دارد که ریشه در روان دوملت دارد که آنها را به سمتوسویی که میبینیم سوق داده است و البته بهتر است وارد جزئیات اینکه چه کسی در ابتدا مسئول پیداشدن این عدماعتماد بوده است، نشویم. ظریف تصریح کرد: آنچه مهم است، این است که این واقعیت وجود دارد و حالا ما باید ببینیم که از طریق تعامل و گفتوگو قادر به ازمیانبرداشتن این دیوار بیاعتمادی خواهیم بود یا نه و ببینیم که به دنبال برداشتهشدن این دیوار آیا قادر به برداشتن قدمهای بعدی خواهیم بود یا نه؟ او افزود: رهبر جمهوری اسلامی ایران بهصراحت گفته است حصول یک توافق جامع مبتنیبر احترام متقابل میتواند راه را برای قدمهای بعدی باز کند و موجب بازشدن درهایی برای گفتوگو در زمینههای دیگر شود. وزیر امور خارجه در توضیح این سخنانش گفت: وقتی آمریکا میگوید میخواهد با ایران به توافق برسد و از طرفی حرف از واردآوردن فشار میزند، این از نظر من نشانه احترام به مردم ایران نیست. ظریف در ادامه گفت: سیستم حکومتی در ایران به این شکل است که مردم ایران، یک دولت را انتخاب میکنند و رهبر جمهوری اسلامی ایران هم همیشه به انتخاب و ترجیح مردم ایران احترام گذاشته و از آن حمایت کرده است. ظریف افزود: ما 18 ماه است که با هم حرف میزنیم و ایالاتمتحده آمریکا اذعان دارد ایران به همه تعهدات خود عمل کرده است، اما از طرفی میبینیم خودش را در چنان شبکه درهمتنیدهای از تحریمها علیه ایران گرفتار کرده که حتی اگر دلش بخواهد هم نمیتواند خودش را از آن خلاص کند. 10 سال پیش توافق شده بود، حالا راه برای خیلی کارهای دیگر باز بود رئیس هیأت مذاکرهکننده هستهای ایران در مخالفت با این استنباط چارلی رز که تحریمها ضربات سنگینی بر دولت ایران وارد کرده است، گفت: اصلا این طور نیست؛ تحریمها به دولت ایران صدمهای نزده و دیدید که ایران با وجود تحریمها به ساختن سانتریفیوژهای خودش ادامه داد و بر تعداد آنها افزود. اما از طرفی مردم ایران میبینند آمریکا به آنها فشار وارد میآورد و آنها را از نظر اقتصادی در مضیقه میگذارد و حتی اجازه خرید دارو به آنها نمیدهد؛ به این حقیقت پی میبرند که ادعاهای آمریکا در رابطه با احترام به ملت ایران بیاساس است. وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به این ادعای چارلی رز که تحریمها بهشدت کارساز و موفق بودهاند؟ گفت: اینکه مردم ایران را تحتفشار قرار دهند، نشانه موفقیت تحریمها نیست و اگر ایجاد غیض و نفرت نسبت به آمریکا هدف این تحریمها بوده، پس آمریکا در رسیدن به این هدف موفق بوده است. ظریف ادامه داد: آنچه امروز در نتیجه این مذاکرات به آن رسیدهایم، 10 سال پیش هم امکانپذیر بود، اما آنها نپذیرفتند و در صورتی که 10 سال پیش این توافق حاصل میشد حالا راه برای خیلی کارهای دیگر هم باز بود، اما در آن زمان دولت بوش و جان بولتون تصمیم گرفتند در توافقی که با کشورهای اروپایی تقریبا در حال حصول بود، اختلال ایجاد کنند و حالا پشیمان هستند؛ بنابراین این تحریمها نیستند که نتیجهای به بار میآورند بلکه این گفتوگو است که به نتیجه میرسد. ظریف در دانشگاه نیویورک: همه تحریمها باید یکباره لغو شود ظریف روز چهارشنبه در دانشگاه نیویورک نیز سخنرانی کرد. او ضمن تأکید بر حقوق هستهای ایران گفت: «ایران پس از ژاپن طی 10 سال اخیر بیشترین بازرسیهای هستهای را داشته است». وزیر امور خارجه ایران بر ضرورت لغو یکپارچه همه تحریمهای ایران در شورای امنیت سازمان ملل متحد تأکید کرد و با اشاره به اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی از سوی ایران در سالهای 2003 تا 2005 افزود: فرصتی برای توافق هستهای به وجود آمده که نباید از دست برود. این توافق بهنفع هر دو طرف مذاکره است. ایران بهدنبال توافق تا ضربالاجل تعیینشده است. به گزارش پرستیوی، ظریف با اشاره به ادامه مذاکرات برای نگارش متن توافق تصریح کرد ایران با دیپلماسی چندجانبه تلاش میکند، تفاهم حاصلشده را بهصورت متنی نوشتاری درآورد و انتظار همکاری در این زمینه دارد. او برنامه صلحآمیز هستهای تحت نظارت بینالمللی را موضوع هراسناکی ندانست و گفت ایران از تکنولوژی صلحآمیز هستهای برای همه اعضای انپیتی استقبال میکند. وزیر امور خارجه ایران همچنین اسرائیل مجهز به سلاح هستهای را تهدیدی برای ثبات منطقه دانست و گفت این رژیم با 400 کلاهک اتمی، الزامات انپیتی را نقض کرده است. او ضمن محکومکردن تجاوز عربستان به یمن تصریح کرد با مقامات سازمانملل درباره طرح ایران برای حل بحران یمن گفتوگو کرده است. ظریف با تأکید بر ضرورت احترام به حاکمیت ملی یمن ابراز امیدواری کرد مسئله یمن با اجرای طرح ایران حل شود. وزیر امور خارجه ایران در ادامه ضمن اشاره به وخامت اوضاع انسانی در یمن، اقدام عربستان در جلوگیری از ارسال کمکهای انساندوستانه ایران به یمن را محکوم کرد و گفت ایران طبق مقررات، مجوزهای لازم را برای این کمکرسانی دریافت کرده بود. وزیر خارجه ایران تأکید کرد مردم سوریه و یمن باید درباره سرنوشتشان تصمیم بگیرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.