حضور پررنگتر داروسازان در بیمارستانها با طرح تحول سلامت
بازگشت داروخانهها به جایگاه واقعی
خیرالله غلامی .رئیس انجمن داروسازان بالینی،استاد داروسازی دانشگاه علومپزشکی تهران
طرح تحول نظام سلامت، از آغاز پیدایش، تغییرات بسیاری در سطوح درمانی بیمارستانها ایجاد کرده است که نخستین آنها، کاهش قابلتوجه پرداختی از جیب مردم در بیمارستانها بود. پیش از شروع این طرح، حدود 53 درصد درآمد داروخانههای بیمارستانی، از محل پرداخت نقدی مردم تأمین میشد که درحالحاضر، این رقم به 10 تا 12 و در برخی بیمارستانها -که تعدادی از داروها بیمه نیستند- تا 15درصد کاهش یافته است. درواقع طرح تحول نظام سلامت در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی، سبب کاهش 35 تا 37 درصدی پرداختی از جیب مردم شده است. موضوع دوم آن است که بر اساس این طرح، بیمارستانها موظف شدهاند تمام داروها و تجهیزات موردنیاز بیماران را تأمین کنند تا بیمار و همراهانش مجبور نباشند، برای تهیه این اقلام، از بیمارستان خارج شوند. این موضوع باعث افزایش عرضه میزان اقلام دارویی و تجهیزات پزشکی در بیمارستانها شد، تاجاییکه در یکی از بیمارستانهای دانشگاه علوم پزشکی تهران، تعداد اقلام دارویی 150 تا 160 درصد و تعداد تجهیزات پزشکی تا صددرصد افزایش یافته است. تهیه دارو و تجهیزات پزشکی از داروخانههای درون بیمارستانها، سبب پررنگترشدن نقش داروخانه و بهتبع آن، نقش داروسازان در نظام سلامت شده است. حوزه تجهیزات پزشکی مصرفی، ازجمله حوزههایی بهشمار میرود که بهواسطه طرح تحول نظام سلامت، داروسازان به آن ورود قطعی پیدا کردهاند. براساس درخواست وزارت بهداشت، بیمارستانها مسئول فنی تجهیزات پزشکی به دانشگاههای علوم پزشکی معرفی کردند که در بیشتر موارد، این افراد داروساز بودند. قبل از طرح تحول نظام سلامت، چنین عنوانی در بیمارستانها وجود نداشت و کسی برای کیفیت تجهیزات مصرفی مانند سوند، کاتتر و... -که ممکن است به مراتب از داروهای مصرفی مهمتر باشد- پاسخگو نبود. درواقع طرح تحول نظام سلامت سبب بازگشت داروسازان به بیمارستانها و پذیرش تولیت تجهیزات پزشکی در بیمارستانها از سوی داروسازان شد که این امر، سبب افزایش مهارتهای داروسازان نیز شده است. برایناساس، بیمارستان یک فرد «پروفشنال» (داروساز) را مسئول مدیریت دارو و تجهیزات پزشکی میداند. در اینجا قصد دارم از کلمه «پروفشنال» و نه معادل فارسی آن (حرفهای) استفاده کنم. در جوامع جهانی، 10 آیتم برای یک فرد «پروفشنال» تعریف شده که تنها در کار و حرفه خلاصه نمیشود. مواردی همچون اخلاق، رفتار، نحوه لباسپوشیدن و... در زبان انگلیسی، در میان حِرَف و مشاغل، واژه «پروفشنال» را فقط برای پزشکان، داروسازان، دندانپزشکان و وکلا بهکار میبرند. با این حساب، وقتی کاری به فردی «پروفشنال» سپرده میشود، میتوان اطمینان داشت آن کار به بهترین وجه و روش، انجام خواهد شد. از طرف دیگر از داروسازان خواسته شد درباره مسائل حرفهای در حوزه درمان هم نظر دهند. حضور پررنگ داروسازان در کمیتههای دارو-درمان و پیگیری دستورالعملهای آن، از دیگر فواید طرح تحول نظام سلامت محسوب میشود. در گذشته کمیتههای دارو-درمان بهندرت تشکیل میشد که با شروع طرح تحول نظام سلامت، خوشبختانه این کمیتهها در بیشتر بیمارستانها بهطور ماهانه تشکیل شده و به مسائل مربوط به داروها، تجهیزات و موارد مربوط به آن رسیدگی میکند. تصمیمگیری درباره موضوعات دارویی و تجهیزات پزشکی برعهده کمیته دارو-درمان است که رئیس آن، رئیس بیمارستان و دبیر این کمیته، رئیس داروخانه هر بیمارستان است. اعضای کمیته فوق، شامل هفت تا هشت پزشک و «مترون» بیمارستان هستند. مشارکت داروسازان در نوشتن پروتکلهای دارویی و همراهی آنان با پزشکان، از دیگر فواید این کمیته بهشمار میرود. از دیگر فواید مشارکت داروسازان در فرایند درمان در بیمارستانها در طول طرح تحول نظام سلامت، کاهش مصرف بسیاری از داروهای گرانقیمت و وارداتی به دلیل مصرف بجای داروهاست؛ برای مثال مصرف داروی «آلبومین» که دارویی گرانقیمت و هر ویال آن حدود 150 هزار تومان است، بهواسطه یک پروتکل اجرا شده، در بیمارستان انستیتو کانسر بیش از 50 درصد کاهش پیدا کرده است؛ بهعبارتی اجرای این پروتکل جدید توسط داروسازان در یک ماه، علاوهبر کاهش مصرف، 30 میلیون تومان صرفهجویی را بههمراه داشت. این امر نشاندهنده اقتصادیبودن طرح مذکور است که انتظار میرود بهتدریج پزشکان و داروسازان با همکاری یکدیگر، مصرف منطقی داروها را حاکم کنند. مصرف منطقی داروها علاوهبر کاهش هزینهها، سبب کاهش عوارض دارویی، کاهش اشتباهات دارویی، کاهش مدتزمان بستری و افزایش کیفیت درمان میشود. درحالحاضر پروتکلهای دارو- درمان باید به تصویب پزشکان گروههای تخصصی رسیده و درنهایت برای اجراییشدن، به تصویب کمیته دارو-درمان هر بیمارستان برسد. در جمعبندی کلی باید گفت، درحالحاضر داروسازان مهارتهای خود را افزایش داده، حرفهایتر شدهاند و در اقتصاد دارو و داروخانههای مراکز درمانی، مشارکت گستردهتری دارند و بیشتر از نظریات مشورتی آنان در حوزه اقتصادی و درمانی دارو و تجهیزات پزشکی بهره گرفته میشود که امید است، این حضور، پررنگتر شده، تمام بیمارستانها بتوانند از خدمات داروسازان بهره ببرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.