|

خبر ز حال من نداری

مهدی ملک‌محمد . روان‌شناس

چه دردی می‌کشند خانواده معتادان؛ مثل خود آنها، از درد اعتیاد. این بلای خانمان‌سوز به‌مثابه سیل یا زلزله مهیب خانه و کاشانه را چنان در هم می‌کوبد که گویی قبل از آن، هرگز سامانی نبوده است. چه باید کرد وقتی این مشکل در خانه پیدا می‌شود؟ بزرگ‌ترین مشکل آنجاست که خانواده معتادان که تا قبل از ابتلای عزیزشان به اعتیاد حتی حدس هم نمی‌توانستند بزنند که روزی این مشکل را در زندگی‌شان بیابند، ناگهان، خالی‌از ذهن و تهی از معلومات در این مورد، باید مشکل را رفع کنند. در این مطلب، تلاش می‌شود به راهکارهایی برای مواجهه با اعتیاد یک عضو خانواده بپردازیم.

1- شما توان درمان بیماری اعتیاد را ندارید. مگر شما می‌توانید بیماری‌های صعب‌العلاجی مثل سرطان و... را درمان کنید؟ اگر جواب منفی است، پس باید بپذیرید که توان درمان بیماری اعتیاد را هم ندارید. وقتی فکر می‌کنید می‌توانید اعتیاد عزیزتان را درمان کنید، به کار‌های عجیب‌وغریبی که اینجاوآنجا شنیده‌اید، می‌پردازید و بعد از آنکه می‌بینید نسخه‌هایتان جواب نداده است، خودتان را مقصر می‌دانید. 2- شما مسئول معتادشدن عزیزتان نیستید. اگر همسر، فرزند، والدین یا هر عضو دیگری از خانواده‌تان به اعتیاد مبتلا شده باشد، شما مسبب آن نبوده‌اید. بسیاری از افراد وقتی عضوی از خانواده‌شان به اعتیاد مبتلا می‌شود، بلافاصله رفتارهای خود با آن فرد را بازبینی کرده و به این نتیجه می‌رسند که آنها مسئول معتادشدن آن فرد بوده‌اند. درحالی‌که این باور فقط موجب سرزنش‌های مکرر و افسردگی بعد از آن می‌شود و توش و توان‌تان را برای کمک به فرد معتاد خواهد گرفت. 3- شما هم مثل دیگران آدم هستید؛ با محدودیت‌های خاص خودتان. اگر می‌بینید در فرایند کمک به فرد معتاد کم آورده‌اید، خودتان را سرزنش نکنید. به‌هرحال، شما هم آدم هستید و توان خاصی دارید. اینکه ناگهان عصبی شوید و پرخاش کنید، بد است، اما فاجعه نیست. 4- شما نباید بار زندگی عزیز مبتلا به اعتیاد را حمل کنید. اینکه عضوی از خانواده شما معتاد شده است، دلیل نمی‌شود که شما همه مسئولیت‌های او را بر عهده بگیرید. اگر این روش را در پیش بگیرید، طولی نخواهد کشید که فرد معتاد در ضمیر خودآگاه و ناخودآگاهش درخواهد یافت چقدر خوب است که به اعتیاد مبتلا شده است. 5- خشم خود را کنترل کنید. خشم همیشه یکی از هیجانات طبیعی انسانی است و اگر روزی عصبانی و خشم‌آلود شدید، باید آن را کنترل کنید نه اینکه خودتان را بابت آن سرزنش کنید. ولی باید آگاه باشید خشم به‌دلیل رفتارهای فرد معتاد نیست که بر شما عارض می‌شود، بلکه به‌دلیل طرز نگرش شما است که بر شما مسلط می‌شود؛ نگرشی مثل اینکه او به‌عمد فلان رفتار غیراخلاقی را انجام داد و فقط می‌خواست شما را آزرده کند. معلوم است که چنین نگرشی موجب عصبانیت می‌شود. اما چقدر این نگرش درست است؟ پس به‌جای جروبحث‌کردن با فرد معتاد از اینکه چرا خوب نمی‌شود و چرا دست از کارهایش برنمی‌دارد، به این فکر باشید که او را به ترک‌کردن تشویق کنید. یادتان باشد کسی در جامعه انسانی نبوده و نیست و نخواهد بود که در جروبحث و عصبانیت به این نتیجه برسد که حرف فرد مقابل درست است. پس بی‌خود تلاش نکنید که با عصبانیت به فرد معتاد بفهمانید او باید اعتیادش را ترک کند. او اصلا حرف شما را نمی‌شنود چه برسد به اینکه آن را قبول کند. 6- اطلاعات کسب کنید. یکی از دلایل مهم برای برخورد بد با اعتیاد، بی‌اطلاعی است. وقتی اطلاعاتی درباره ماهیت بیماری اعتیاد و ماده مصرفی عضو خانواده‌تان کسب کنید، بهتر خواهید توانست به او کمک کنید و خواهید فهمید چه رفتاری متأثر از آن ماده مصرفی است و چه رفتاری مرتبط با ماده مخدر نیست، البته این اطلاعات را از مراجع قابل‌اعتماد کسب کنید. بدون‌شک، معتادان دیگر مراجع قابل‌صلاحیتی برای کسب اطلاعات‌ در مورد اعتیاد و ماده مصرفی به شما نیستند. 7- از معتاد حمایت ناسالم نکنید. برخی از افراد از عزیز معتادشان طوری حمایت می‌کنند که گویی قهرمان شده‌اند. معلوم است که نباید معتاد را سرزنش کنید و محبت‌تان را از او به‌خاطر بیماری‌اش دریغ کنید، اما این اصل نباید به‌گونه‌ای باشد که فرد معتاد فکر کند هیچ رفتار قابل‌سرزنشی مرتکب نشده و اعتیاد اصلا یک مشکل نیست. حمایت شما باید از شخصیت فرد معتاد باشد نه از رفتارهایش. در انجمن‌های گمنام خانواده‌های معتادان گفته می‌شود که خانواده‌ها باید از دست بیماری‌ فرد معتاد ناراحت باشند، نه از خودش. 8- مراقب تحریک‌کننده‌ها باشید. پول زیاد و محیط مناسب برای وسوسه به مصرف مواد می‌تواند معتاد را به طرف مواد بکشاند. مراقب باشید پول زیادی که معتاد بتواند با آن حتی برای یک‌بار مصرف، مواد بخرد، در اختیار او قرار ندهید. او را مطمئن کنید هرچیزی، به‌جز موادمخدر، برای او خواهید خرید و او نیازی به داشتن پول ندارد، چراکه او را وسوسه می‌کند. او را در خانه تنها نگذارید. او در خانه و در محیطی که کسی نباشد، وسوسه خواهد شد که به طرف مصرف مواد برود. البته طوری رفتار نکنید که او فکر کند زندانی شماست. بلکه نظارت شما باید از راه دور و همدلانه و حمایت‌گرانه -از نوع سالمش- باشد. 9- به انجمن‌های گمنام خانواده‌های معتادان بپیوندید. پیوستن به انجمن‌های خانواده‌های معتادان باعث می‌شود که دریابید تنها نیستید و البته راه‌های مواجهه با مشکلات معتادان را از طریق کسب تجربه‌های خوب خانواده‌های معتادان یاد خواهید گرفت. 10- صبور باشید. هر پیشرفتی برای ترک اعتیاد را تشویق کنید. یادتان باشد فرد معتاد یک‌شبه معتاد نشده است، پس شما هم نباید انتظار داشته باشید که یک‌شبه درمان شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.