|

ولیعهد، جانشین ولیعهد و وزیر خارجه سعودی برکنار شدند

خانه‌تکانی پادشاه

نزدیک به چهار ماه پیش به قدرت رسید و زلزله‌ای در دم و دستگاه حکومتی عربستان‌سعودی به راه انداخت، حالا «سلمان بن‌عبدالعزیز آل‌سعود» یک‌بار دیگر و این‌بار با تغییراتی مهم‌تر، ساختار قدرت را زیرو‌رو کرده است. او روز گذشته، «امیر مقرن‌بن عبدالعزیز» برادر ناتنی خود و ولیعهد عربستان‌سعودی را کنار گذاشت و برادرزاده‌اش، «محمد‌بن نایف» را جایگزین او و پسر 30 ساله‌اش، «ملک سلمان» را به‌عنوان جانشین ولیعهد تعیین کرد. این تغییر و تحولات که از سوی دادگاه سلطنتی اعلام شد، نشان‌دهنده اعتماد پادشاه جدید به نسل جدید است؛ نسلی که قرار است برای دهه‌ها، سیاست‌های عربستان‌سعودی را ترسیم کنند و پیش ببرند. حالا هم ولیعهد و هم جانشین او از نسل نوه‌های عبدالعزیز آل‌سعود بنیان‌گذار عربستان‌سعودی هستند که از زمان مرگ او در سال 1953، پسرانش قدرت را از برادر به برادر منتقل کردند. این تغییر ساختاری در شرایطی اعمال شده که پادشاهی عربستان با چالش‌های بسیاری روبه‌روست، میلیون‌ها نفر از جوانان عربستانی با مشکل بیکاری دست‌وپنجه نرم می‌کنند و نرخ پایین قیمت نفت در کنار تهدیدات امنیتی گروه‌های تروریستی در مرزهای عربستان با عراق و سوریه، این کشور را با مشکلات پیچیده‌ای روبه‌رو کرده است. یکی دیگر از تغییرات جنجال‌برانگیز، برکناری «سعود‌الفیصل» وزیر خارجه عربستان و جایگزینی «عادل‌الجبیر» به‌جای او بود. سعودالفیصل طولانی‌ترین دوره تصدی وزارت خارجه در جهان را داشت و نکته بحث‌برانگیز این است که عادل‌الجبیر از اعضای خاندان سلطنتی نیست. براساس این حکم پادشاه عربستان، شاهزاده سعود‌الفیصل، مشاور وزیر خارجه شد. سعود‌الفیصل از 40 سال قبل وزیر خارجه عربستان است و تاکنون بیش از شش بار عمل ستون مهره انجام داده و بیماری و ناتوانی جسمی او در کنفرانس‌های مطبوعاتی و اجلاس‌ها کاملا مشهود بود. او نقش مهمی در تدوین موضع کشورش در قبال بسیاری از بحران‌های خاورمیانه داشته است. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان «عادل‌بن احمدالجبیر»، که اکنون جایگزین سعودالفیصل شده، پیش‌تر سفیر عربستان سعودی در ایالات‌متحده و مشاور «عبدالله‌بن عبدالعزیز» در امور خارجی بود. او که به نماینده عربستان در غرب، به‌ویژه در آمریکا، مشهور است، وابسته به خانواده‌ای از خاندان استان «المجمعه» است و عمویش «محمدبن‌ابراهیم بن‌جبیر» به مناصب وزارتی مهمی، ازجمله رئیس دیوان رسیدگی به شکایات، وزیر دادگستری و رئیس مجلس شورا رسیده است. عادل الجبیر در شهر المجمعه متولد شد و زمانی که پدرش «احمدمحمد الجبیر» در رایزنی فرهنگی سفارت عربستان در آلمان مشغول‌به‌کار بود، در این کشور مراحل آموزش اصلی خود را گذراند. در سال 1986 میلادی، زمانی که بندر بن‌سلطان، سفیر عربستان در آمریکا بود، عادل الجبیر را به‌کار گرفت، زیرا او با زبان انگلیسی به‌خوبی آشنا بود و این امر زمینه را برای مشارکت وی در کار دیپلماتیک مهیا کرد و او با کار سیاسی نیز آشنا شد. پس از حملات 11 سپتامبر 2001، عادل الجبیر بارها در رسانه‌های آمریکایی برای دفاع از کشورش در برابر انتقادها و حملات رسانه‌ای علیه ریاض، حاضر شد و نقشی کلیدی دراین‌باره بازی کرد. جبیر اولین کسی بود که آغاز عملیات «توفان قاطعیت» عربستان در یمن را اعلام کرد. او یکی از شخصیت‌های پرحاشیه برای ایران محسوب می‌شود و تاکنون موضع‌گیری‌های مختلفی درباره ایران داشته است. در سال 2011، آمریکا مدعی شد که «توانسته طرح ترور الجبیر که از سوی ایران ریخته شده بود» را خنثی کند و دراین‌باره یک شهروند ایرانی -آمریکایی و یک شهروند ایرانی را متهمان این پرونده اعلام کرد.

محمد‌بن‌نایف، ولیعهد عربستان ازآنجاکه پادشاه عربستان 79 ساله است، احتمالا «محمد‌بن‌نایف» 55‌ساله نباید مدت زیادی پشت درهای کاخ پادشاهی، منتظر بماند. ولیعهد جدید که هم‌زمان وزیر کشور نیز هست، در جهان به‌عنوان تزار مبارزه با تروریسم عربستان‌سعودی شناخته می‌شود و پیش‌تر معاون ولیعهد بوده است. او اولین نفر در میان هم‌نسلان خود است که به چنین موقعیت بالایی رسیده و در میان‌سالی به‌عنوان ولیعهد انتخاب شده است. او که از منتقدان سرسخت ایران است، تا به حال از چند ترور، جان سالم به در برده از جمله سوءقصد القاعده به جان او در سال 2009. نایف همچنین به‌عنوان وزیر کشور، به نظارت بر نیروی پلیس و گارد مرزی این کشور ادامه خواهد داد. پدر نایف، برادر بزرگ‌تر پادشاه 79 ساله عربستان‌سعودی بوده است. شاهزاده محمدبن‌نایف تحصیلات مقدماتی خود را در «ریاض» گذراند و در سال 1981 میلادی در رشته علوم سیاسی از یکی از دانشگاه‌های آمریکا فارغ‌التحصیل شد و پس از آن نیز چندین دوره نظامی پیشرفته در زمینه مبارزه با تروریسم را در داخل و خارج عربستان گذراند. «ملک فهد» پادشاه پیشین در مه سال 1999 وی را به‌عنوان معاون وزیر کشور در امور امنیتی و با رتبه عالی منصوب کرد تا پس از آن با صدور حکمی محمد بن نایف را به‌عنوان معاون وزیر کشور در امور امنیتی و با رتبه وزیر منصوب کند که در سپتامبر 2008 بنا به دستور «ملک عبدالله» پادشاه سابق برای چهار سال دیگر در آن ابقا شد. سرانجام اینکه نوامبر سال 2014 میلادی عبدالله بن عبدالعزیز پادشاه سابق عربستان با صدور حکمی شاهزاده «محمد بن نایف» را به‌عنوان وزیر جدید کشور عربستان منصوب کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.