|

آثار دیپلماسی نرم

سیدجمال هادیان طبائی زواره-کارشناس ارشد رسانه

نگارش جزئیات توافق جامع هسته‌ای میان ایران و گروه 1+5 آغاز شده است. با وجود اختلاف‌نظرها و نگرانی‌های منتقدان و برداشت‌های متفاوت از تفاهم لوزان و فارغ از اینکه آیا این مذاکرات قطعا به نتیجه خواهد رسید یا خیر! نکته بسیار مهم‌تری در عرصه تحولات بین‌المللی احساس می‌شود و آن، نمایش قدرت نرم ایران در منطقه و جهان و پذیرش چنین قدرتی است. کنار هم نهادن برخی نشانه‌ها ما را به واقعیتی انکارناپذیر رهنمون می‌کند؛ نشانه‌هایی که با تیزبینی و هوشمندی به‌راحتی قابل درک است. برخی مقامات ارشد آمریکایی، ازجمله اوباما و کری در اظهارنظرهای مختلفی ضمن تأکید بر این موارد، اذعان کردند نمی‌توان ایران هسته‌ای را با گزینه‌ای جز مذاکره به چالش کشید و تلاش کردند با مجلس سنا درباره ادامه مذاکرات و توافق نهایی به تفاهم برسند و در برابر طیف مخالف مذاکره، مقاومت کنند. سران اغلب کشورهای مستقل، به‌ویژه کشورهای همسایه ایران و خاورمیانه، از مذاکرات لوزان حمایت کردند و آن را مایه آرامش و ثبات دانستند. بان‌کی‌مون نیز گفت: سازمان ملل نهایت تلاش خود را برای اجرای توافق نهایی با ایران انجام خواهد داد. بلافاصله بعد از مذاکرات لوزان، پوتین دستور تحویل سامانه دفاع هوایی اس-300 را صادر و رئیس‌جمهوری آمریکا نیز از تحویل این سامانه حمایت کرد ...

... تا نفوذ لابی صهیونیستی در میان کشورهای 1+5، بیشتر رنگ ببازد و نتانیاهو و کابینه‌اش بیش از هر زمان، احساس انزوا کنند. در بُعد اقتصادی هم اشتیاق هیأت‌های بازرگانی و اقتصادی برای سفر به ایران و گذر از تحریم‌های طولانی اقتصادی جالب توجه بود؛ اولین هیأت اقتصادی آمریکا به‌طور غیررسمی از ایران دیدن کردند. بانوان کارآفرین ایرانی هم اعلام کردند، به‌زودی به آمریکا سفر خواهند کرد. شرکت‌های بین‌المللی نفتی نیز با شرکت در کنفرانس نفت و انرژی جنوب دریای خزر در وین نشان دادند، چشم‌انداز جدیدی برای ارتباط با ایران ترسیم کرده‌اند؛ کنفرانسی که متمرکز بر مسائل ایران بود. حمله عربستان به یمن و اتخاذ موضعی دقیق و به‌موقع از جانب ایران نیز بیش‌ازپیش قدرت نرم ایران را آشکار کرد؛ درحالی‌که هیچ نشانه‌ای از دخالت نظامی یا حضور نیروها و سلاح‌های ایرانی در یمن یافت نشد. پاکستان، به‌عنوان متحد عربستان، در عملیات توفان قاطعیت، با اشاره ایران، از شرکت در این عملیات پا پس کشید و چند کشور دیگر چون مصر نیز عملا در این عملیات شرکت نکردند تا عربستان تنها امارات متحده عربی و کویت را -آن‌هم به‌صورت محدود- در کنار خود داشته باشد. دراین‌شرایط، عربستان بدون علنی‌کردن رضایت خود از توقف عملیات توفان قاطعیت خبر داد و ناگهان موضع خود را درباره حمله به یمن با چرخش 180 درجه‌ای تغییر داد. سخنان حسین امیرعبداللهیان، معاون عربی-آفریقایی وزارت خارجه، درباره احتمال آتش‌بس در یمن و تحقق این گفته تنها پس از چند روز، نشان از مذاکرات پشت پرده و تحلیل و تدبیر درست و تأثیرگذار ایران در این ماجرا داشت. به همه اینها باید دایره وسیع نفوذ بازدارنده ایران در منطقه را نیز افزود. در دکترین نظامی و دیپلماسی دفاعی فعلی ایران، انتقال تجربه‌های ذی‌قیمت دوران دفاع مقدس و پیشرفت‌ها و نوآوری‌های پس از آن و تسخیر قلب‌های مردم منطقه، بر حضور مستقیم نظامی ارجحیت دارد. قدرت نرم دیپلماسی نظامی ایران، القاعده و داعش را زمین‌گیر کرده و سرحدات کشور، به همت سرداران و مستشاران گمنام ما، تا دوردست‌ها امتداد یافته تا به امنیت داخلی خدشه‌ای وارد نشود؛ نکته‌ای که بسیاری از کارشناسان سیاسی و نظامی بدان معترفند، حتی اگر قادر به علنی‌کردن آن نباشند. همه اینها نخست حاصل صبر و مداومت طولانی‌مدت مردم بر آرمان‌های انقلاب اسلامی است و دوم استفاده هوشمندانه از قدرت نرم به‌جای رویارویی سخت و مستقیم و البته مهم‌تر از همه تغییر محسوس در وجوه مختلف دیپلماسی، به‌ویژه تغییر لحن و منش دولت تدبیر و امید در مواجهه با رویدادهای بین‌المللی است. به نظر می‌رسد مهم‌ترین فرصت نظام جمهوری‌اسلامی در تحولات منطقه، اداره و کنترل این تحولات با مدل دیپلماسی نرم در همه جنبه‌هاست و هنگامی نتیجه می‌دهد که همه نهادهای حقوقی و شخصیت‌های تأثیرگذار سیاسی، از این مدل حمایت کنند. این نوع از دیپلماسی، دیپلماسی آینده‌نگر است و افق برنامه‌های ایران اسلامی را در دیگر کشورها و صحنه بین‌المللی معیّن می‌کند؛ دیپلماسی‌ای برگرفته از پشتوانه و پیشینه فرهنگی ملت که از لحن آمرانه و خودخواهانه‌ یا گفته‌های تبلیغاتی و نمایشی -که معمولا موجب سوء‌تعبیر یا تردید می‌شود- دوری می‌کند. دیپلماسی‌ای که در عین اقتدار، با لطافت و ظرافت غیرمشهودی اعماق ذهن و روح مخاطبان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.