«نورسلطان نظربایف» مجددا رئیسجمهور قزاقستان شد
تکیه بر کرسی قدرت برای پنجمینبار
کسی شک نداشت که اینبار هم «نورسلطان نظربایف» در انتخابات قزاقستان پیروز میشود؛ چراکه دو رقیبش با اینکه در میان قزاقها کمتر شناختهشده بودند، از حامیان دولت او بهشمار میآمدند. اهالی شهر «آستانه» و «آلبانی» که مدتها برای دادن رأی در صف منتظر بودند، میگفتند شرکت در انتخابات «قرض شهروندی» آنها است. با این تفسیر، حدود 95 درصد قزاقستانیها در این انتخابات شرکت کردند تا باردیگر یک پیروزی بدون چونوچرا برای رئیسجمهوری 74 ساله خود رقم بزنند. نظربایف که چندسال پیش لقب «پدر ملت» را برای خود برگزید، توانست در انتخاباتی که به دستور خودش پیش از موعد برگزار میشد، با کسب 97.7 درصد آرای عمومی به پیروزی مطلق دست یابد و برای بار پنجم بر کرسی قدرت تکیه بزند. طبق قانون اساسی این کشور هر فرد فقط برای دو دوره متوالی میتواند نامزد انتخابات ریاستجمهوری شود، اما نظربایف بهعنوان نخستین رئیسجمهوری کشور از این شرط مستثنی شده است. در قزاقستان هیچ شخصیت سیاسی نیست که جای نورسلطان نظربایف را بگیرد. حتی از «تورگن سیزدیکوف» ۶۸ ساله، دبیر کمیته مرکزی حزب کمونیست و «آبیلغازی کساینوف» ۶۳ ساله، رئیس اتحادیه کارگری قزاقستان، دو رقیب نظربایف در انتخابات ریاستجمهوری بهعنوان حامیان دولت نام برده میشد. نظربایف از اعضای سابق دفتر سیاسی حزب کمونیست شوروی است که از سال ۱۹۸۹، یعنی قبل از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ و استقلال قزاقستان، زمام امور این کشور را در دست داشته است و تاکنون حدود یکسوم از عمر خود را بر این کشور 17 میلیونی که بهلحاظ وسعت نهمین کشور دنیا بهحساب میآید، حکومت کرده است. زمانی که نورسلطان نظربایف رأی خود را در آستانه به صندوق میریخت، گفت: «مطمئنم که مردم قزاقستان قبل از همه برای توسعه کشور و زندگی بهتر و همچنین برای ثبات دولت و در حمایت از سیاستهایی رأی میدهند که تحت ریاست من در کشور اجرا شده است». چرا انتخابات زودهنگام قزاقستان برای چهارمینبار پیاپی پیش از زمان تعیینشده، انتخابات ریاستجمهوری برگزار میکند و برگزاری انتخابات زودرس تبدیل به «سنت سیاسی» در این کشور شده است. آگاهان به وضعیت قزاقستان گفتهاند نظربایف بهدلیل نگرانی از احتمال اعتراضهای عمومی اینبار مجبور شد دستور برگزاری زودهنگام انتخابات را صادر کند. گرچه انگیزه و دلایل متفاوتی برای برگزاری زودهنگام انتخابات ذکر شده اما کاهش بهای انرژی، مشکلات اقتصادی و ادامه بحران اوکراین از عمدهترین دلایل است. در رقابت با کالاهای وارداتی از روسیه که در پی تحریمهای غرب و افت جدی بهای روبل ارزانتر شدهاند، تولیدکنندگان داخلی در قزاقستان در ماههای اخیر مجبور شدند بسیاری از کارکنان خود را مرخص کنند. «آناتولی باشماکوف» رئیس مجمع خلق قزاقستان میگوید سال ۲۰۱۶ اوج بحران اقتصادی جهانی است و منطق حکم میکرد که انتخابات زودرس انجام شود. چالشهای پیشروی رئیسجمهور یکی از چالشهای بزرگ رئیسجمهور قزاقستان ازبینبردن تأثیرات منفی آزمایشهای هستهای شوروی سابق در کشورش است. در پایگاه اتمی «سمیپلانتینسک» قزاقستان در فاصله سالهای ۱۹۴۹ تا ۱۹۸۹ حدود ۴۶۰ انفجار هستهای آزمایش شد. به دلیل تشعشعات رادیواکتیو، آمار سرطان و زایمانهای نارس در این منطقه نسبت به سایر مناطق کشور بالاست و پیامدهای منفی این آزمایشها همچنان ادامه دارند. همچنین بحران اوکراین هم قزاقستان را بیشتر از هر کشور دیگری نگران کرده است. نظربایف سالهاست نگران پیوستن استانهای روسیزبان کشورش به روسیه است و با توجه به ادامه بحران اوکراین نگرانی او در دوره پنجم ریاستجمهوریاش در این خصوص بیشتر خواهد شد و حفظ یکپارچگی و تمامیت ارضی کشور یکی از بزرگترین چالشهای او در این دوره خواهد بود. ازسویدیگر، این رئیسجمهوری 74 ساله با بحران کهولت سن نیز روبهرو است. او باوجود کهولت سن میگوید: «تا زمانی که توان جسمانیاش به او اجازه دهد در قدرت باقی خواهد ماند». کارشناسان اما اعتقاد دارند بحث بر سر جانشینی او در دوره جدید ریاستجمهوریاش تشدید میشود. «میشائل لاوبش»، رئیس بنیاد مدافع آزادی و حقوق شهروندی در آسیای میانه به «دویچهوله» میگوید، «انتخابات قدرت نظربایف را تثبیت میکند و او از «محبویت و مشروعیت» خود برای تعیین جانشین استفاده خواهد کرد». این کارشناس همچنین تأکید میکند دولت نظربایف در دو دهه اخیر به برخی موفقیتهای اقتصادی دست پیدا کرده اما سرکوب و سانسور معترضان و منتقدان در این کشور بر این موفقیتها سایه افکنده است. بهنظر لاوبش، یکی از بزرگترین چالشهای نظربایف تعیین جانشین برای خود است. رئیسجمهور فرزند پسر ندارد اما «دریغه نظربایف»، دختر ارشد او، در میان سه دختر دیگرش از شانس بیشتری برای جانشینی پدر برخوردار است. او که ثروتمندترین زن کشورش بهشمار میآید، صاحب شبکه تلویزیونی خبر و چند کانال تلویزیونی دیگر است و به دلیل حضور در پارلمان بهعنوان نماینده، در صحنه سیاسی نیز از دیگر رقبای کنونی نظربایف، شناختهشدهتر است. هر چند که برخی میگویند همسر دختر کوچکتر نظربایف، «تیمور کولیبایف» شانس بیشتری برای جانشینی دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.