گذشته و آینده یهودیت
با آغاز دوران استعمار، یکی از عناصری که به جهانگشاییها و کشورگشاییهای قدرتهای برتر کمک کرد، برخی مذاهب بود. البته همزمان در بعضی موارد همچون خاورمیانه، مذهب به مقاومتی در برابر استعمار کمک کرد و از این رهگذر نوعی تخاصم و درگیری مذهبی در این منطقه در قالب ظهور پدیده صهیونیسم و اشغال کشور فلسطین شکل گرفت. بیگمان ازاینحیث باید بین یهودیت، بهعنوان یک آیین مذهبی سنتی که از اعصار گذشته وجود داشته، با صهیونیسم، بهعنوان پدیدهای استعماری و امپریالیستی، تمایز قائل شد. مورد اخیر عمدتا بخشی از برنامه توسعهطلبانه قدرتهای جهانی برای شکلبخشیدن به نظم ژئوپلیتیک جدید و تقسیم غنائم، سرزمینها و منابع اولیه پس از جنگ جهانی دوم بود که از اعتبار و نام یهودیت استفاده میکرد. دراینبین واقعه هولناک «هولوکاست» و رشد یهودستیزی ناشی از رشد فاشسیسم از ابتدای دهه 1920، بهانه و بستر لازم را برای توجیه این شکل جدید از ستمگری و نسلکشی اعراب مهیا کرد. علاوه بر نیروی کار یهودیهای آواره در جهان و تجمع آنها در کشور فلسطین، غرب بهاینترتیب توانست برای «مسئله یهود» و معضل تاریخی آن نیز راهحلی بیابد. مسئله یهود نامی بود که در اروپا بهویژه بعد از انقلاب کبیر فرانسه و در قرن نوزدهم توسط روشنفکران برای بررسی وضعیت و نقش قوم یهود در ساختار سیاسی و اقتصادی و اجتماعی جوامع غربی بهکار میرفت. این مسئله از زمان انهدام معبد اورشلیم و مهاجرت گسترده اقوام یهودی تا پایان جنگ جهانی دوم، یکی از دغدغههای جوامع اروپایی بود. برای خواننده ایرانی نیز با توجه به گرهخوردن این بحث با سیاستهای جاری، تمایز بین یهودیت و صهیونیسم ضرورتی بسیار دارد. کتاب «دین یهود» از مجموعه «ادیان جهان» که بهتازگی منتشر شده است، با وجود آنکه به مسئله صهیونیسم بهقدر کافی نپرداخته، اما یک معرفی اجمالی و سودمند درباره تاریخ یهودیت است. این کتاب با نگاهی به زندگی یهودیان در حاشیه شهرها آغاز میشود، سپس دین یهود را، بهعنوان یک نهاد، بررسی میکند، آنگاه به دولت اسرائیل میپردازد و بعد به این پرسش پاسخ میدهد که یهودی کیست و جوامع یهودی جهان چگونه اجتماعاتیاند. این بحث، زمینه را برای روایت تاریخ قوم یهود از روزگار باستان تا زمان حاضر آماده میكند، سپس در مورد اصول و عقاید و آداب یهودیت سنتی و غیرسنتی بحث ميشود. کتاب دارای یک گاهشمار، نقشه، واژهنامه، فهرست اعیاد، منابع قابل رجوع برای مطالعه بیشتر و نمایه است. همچنین تصویرهای کتاب نمونههایی از هنر و نمادها و مناسک دینی را نشان میدهد. مجموعه «ادیان جهان» که توسط نشر مرکز در حال انتشار است ضمن توضیح اعتقادات دینی ملل و اقوام مختلف جهان و پس از شرح گذشته تاریخی ادیان، وضع کنونی هر دین و پیروان آن را بررسی میکند. «دینهای چینی»، «دینهای ژاپنی»، « دین هندو»، «دین بودا»، «دین یهود» و «دین مسیح» از مجلدات این مجموعه هستند. هر کتاب به وجوه و ابعاد گوناگون یکی از ادیان جهان میپردازد و تعالیم، روایات، تشکیلات و مناسک و شعائر آن را توصیف میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.