وداع با بختیار خداینظرف
فیلمساز مطرح تاجیک درگذشت
بختیار خداینظرف، فیلمساز سرشناس تاجیک روز سهشنبه ۲۱ آوریل در پی بیماریای طولانی در ۴۹سالگی در آلمان درگذشت. به گزارش بیبیسی، یکروز پس از درگذشت او، اهالی فرهنگ و هنر تاجیکستان با برگزاری مراسمی در تالار «تاجیکفیلم» در شهر دوشنبه، پایتخت این کشور، خاطره این کارگردان را گرامی داشتند. خداینظرف در سال ۱۹۹۳ برای کارگردانی فیلم «قاشبهقاش» از جشنواره فیلم ونیز جایزه شیر نقرهای را بهدست آورد. در این همایش که به ابتکار شرکت «تاجیک فیلم» و اتحادیه سینماگران تاجیکستان برگزار شد، هنرپیشگان سینما و تئاتر، شعرا و نویسندگان، خوانندگان و نقاشان برجسته تاجیکستان و دوستداران سینمای تاجیک شرکت داشتند. در آغاز این همایش، عکسهایی از زندگی و جریان ساختن فیلمها توسط خداینظرف به نمایش گذاشته شد. صفر حقداد، رئیس اتحادیه سینماگران تاجیکستان، درگذشت او را ضایعه بزرگی برای سینمای تاجیک خواند. حقداد درباره نقش بختیار خداینظرف در سینمای تاجیکستان گفت: هرفردی در سینما نقش معینی دارد، ولی هستند آدمان انگشتشماری که به معنای کامل تعیینکننده یا معرفیکننده سینمای ملی ما بودند. در کنار بزرگانی چون کامل یارمتف، بوریس کیمیاگراف و چندنفر دیگر که تعیینکننده رسالت سینما، جریانها و مکتبهای آن محسوب میشوند، نام بختیار خداینظرف هم برای همیشه زنده و جاوید خواهد ماند. وی با اشاره به استعداد فوقالعاده بختیار خداینظرف گفت که او در پی نخستین فیلمش که در سال ۱۹۹۱ به نام «برادر» در مسکو روی پرده آمد، در میان دوستداران سینما محبوبیت گستردهای پیدا کرد. بختیار خداینظرف زمانی وارد عرصه هنر سینما شد که تاجیکستان مثل جماهیر دیگر شوروی تحولات بزرگی را در همه عرصهها، از جمله در هنر سینما، تجربه میکرد. سیاست پرسترویکا که میخائیل گورباچف، رهبر وقت شوروی در پیش گرفته بود، عرصه را برای رویکارآمدن استعدادهای جوان هموار کرد. در آن زمان با توجه به پاگرفتن جنبشهای هویتخواهی و استقلالطلبی فرهنگیان تاجیک، ازجمله سینماگران، تلاش میکردند جهان را طور دیگری ببینند و در آثار خود به بازتاب زندگی سنت و آیینهای ملی میپرداختند. در سینما و ادبیات آن دوران، انتقادهایی به نظام شوروی و سلطه حزب کمونیست، بهویژه در مورد ازمیانبردن فرهنگهای قومی و محلی، مطرح میشد. آن زمان بود که دولت خداینظرف، فیلمساز معروف تاجیک، در شهر دوشنبه یک مکتب سینما تأسیس کرد. برخی بختیار خداینظرف را از نخستین شاگردان مکتب دولت خداینظرف میدانند. در ضمن، هرچند نام خانوادگی این دو فیلمساز معروف به هم شبیه است، ولی آنها با هم روابط خویشاوندی ندارند. بختیار خداینظرف، ۲۹ می سال ۱۹۵۶ در شهر دوشنبه متولد شد. او نخستین فیلم سینمایی خود، «برادر» (۱۹۹۱) را هنگامی ساخت که هنوز دانشجوی رشته کارگردانی در دانشکده سینمای گراسیمف در مسکو بود. این فیلم بیش از ۲۰ جایزه بهدست آورده است. این فیلم درباره زندگی مردم در آسیایمیانه، یکی از واپسماندهترین بخشهای قلمرو شوروی سابق بود که با استقبال گستردهای روبهرو شد. پس از این، فیلم دوم خداینظرف به نام «قاش به قاش» (ابرو به ابرو) در شهر دوشنبه ساخته شد که فیلمنامه آن را خود او نوشته بود. یکی از معروفترین فیلمهایی که بختیار خداینظرف ساخت، فیلم «پدر مهتابی» (Luna Papa) بود که در سال ۱۹۹۹ روی پرده سینما آمد. این فیلم تولید مشترک روسیه، آلمان، سوئیس، اتریش و تاجیکستان است که جایزه اصلی جشنواره فیلم «کینوتاور» را در روسیه بهدست آورد. از فیلمهای دیگر بختیار خداینظرف که با استقبال دوستداران سینما روبهرو شد، فیلمی به نام «شیک» بود که بر مبنای اثری از نویسنده آمریکایی ری بردبری (Ray Douglas Bradbury) ساخته شده است. بختیار خداینظرف در زمان جنگ داخلی تاجیکستان، این کشور را ترک کرد و به روسیه رفت. وی طی سالهای اخیر غالبا در مسکو و برلین زندگی میکرد و در کنار تولید فیلم به ساختن سریالهایی نیز مشغول بود. آنگونه که منابع نزدیک به خانواده بختیار خداینظرف میگویند، جنازه او در آلمان به خاک سپرده خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.