صدام در دامِ صدام
خسرو معتضد
صدام حسین در شرایطی در تاریخ، بهعنوان چهرهای منفور مطرح است که در دادگاه اذهان عمومی نیز متهمی همیشگی خواهد ماند؛ اما این سؤال بهوجود میآید که چه شرایطی موجب میشود یک انسان، میتواند بهراحتی جان انسانهای دیگر را ارزان بپندارد و در راستای قدرتطلبی، دست به هر کاری بزند و اعتنایی به هزینهها و همچنین قضاوت عمومی نداشته باشد؟ بهطور مشخص درباره صدام حسین میتوان اینطور گفت که «عقدههای دوران کودکی»، نقش و سهم زیادی در آنچه دیکتاتور سابق عراق از خود نشان داد، دارند. صدام حسین فرزند طلاق بود، بهطوریکه مهر مادر را آنطور که بایدوشاید تجربه نکرده بود و همچنین از توجه پدر هم محروم بود.سرپرستی صدام به داییاش «خیرالله طلفاح» در تکریت داده شد؛ او بیشتر زمان کودکیاش را با او میگذراند. صدام بههمیندلیل در طول زندگی پرفرازونشیبش، دشواریهای آنروزها را همیشه بهیاد میآورد و سعی میکرد نشان دهد آن کودک بیکسوکار، چطور برای خودش کسی شده است و فرمانروایی میکند؛ البته این دلیلی منطقی برای رفتارهای آنچنانی صدام نیست و نمیتوان از تاریخ انتظار داشت، بدرفتاری چهرهها را بهدلیل مشقتهایی که پیش از مطرحشدن کشیدهاند، ببخشند. واقعیت این است که برای رئیسجمهوری اعدامشده عراق، فقط قدرت مهم بود و اینکه خودش را بهعنوان یکی از مهمترین چهرههای سیاسی دنیا بداند. این اهداف برای او بهقدری مهم بود که حاضر شد از منافع و داراییهای کشورش و مهمتر از آن، از جان سربازان خود و همچنین سربازان و حتی غیرنظامیان کشورهایی مانند ایران و کویت مایه بگذارد تا بلکه دنیا، صدام را یکی از قدرتمندترین رهبران جهان بشناسد. او که در زندگی با وجود جاریکردن خونهای زیاد، عشق را هم تجربه کرد، بارها از استالین بهعنوان چهره محبوب خود یاد کرده بود تا بتوان اینطور گفت که «تضاد» جزء جداییناپذیر شخصیت رئیسجمهوری مخلوع عراق بود. حالا در شرایطی که هشت سال و چندماه از مرگش، آنهم به بدترین شکل ممکن میگذرد، همچنان هزینههایی که به عراق و منطقه وارد کرد، محل بحث و گفتوگوست و حتی گروهی بر این باورند که خلع صدام، کاری بود که آمریکاییها آن را به مردم عراق و منطقه هدیه دادند تا این سؤال پیش آید که واقعا چرا باید یک فرد دست به اقداماتی بزند که هم در زمان حیاتش نتواند آنطور که باید، آرامش را تجربه کند و هم پس از مرگ با قضاوتهای آنچنانی از جانب افکار عمومی محکوم باشد. واقعیت موجود و البته قابلتوجه این است که صدام در دامِ صدام گیر افتاد و نتیجهاش این شد که بهعنوان یکی از اتفاقهای سیاه تاریخ در نگاهها جای داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.