اوباما، از آگاهی تا انکار نسلکشی ارامنه
«قتلعام ارامنه، اتهام، نظر شخصی یا نقطهنظر نیست بلکه واقعیتهای مستند گستردهای است که با شواهد تاریخی پشتیبانی میشود». این صحبتهای «باراک اوباما»، سناتور ایالاتمتحده در سال 2006 و قبل از انتخابشدن او بهعنوان بالاترین مقام زمین است. آن زمان حق با او بود و حالا اشتباه میکند. روز 24 آوریل سال 1915، حولوحوش پایان امپراتوری عثمانی، بیش از 200 روشنفکر ارمنی در استانبول که بیشتر آنها تحت بازداشت دولت بودند، کشته شدند. سال بعد هم بیش از یک میلیون نفر از خویشاوندان آنها به عنوان بخشی از یک برنامه ملی طراحیشده برای حذف ارمنیها کشته شدند. سال 2008، اوباما درباره برنامهاش برای اذعان به آن واقعه تاریخی، صریح بود: «بهعنوان رئیسجمهور، نسلکشی ارامنه را بهرسمیت خواهم شناخت». هفت سال پیاپی بعد از آن، او هنوز چنین کاری نکرده است. نکته آزاردهنده فقط زیرپاگذاشتن وعدهاش نیست- سیاستمداران همیشه چنین کاری میکنند- بلکه امتناع از اذعان به حقایقی تاریخی است که او پیشتر آگاهی به آنها را تأیید کرده است. دلیل انکار آگاهی پیشین او کاملا واضح است: ترکیه یکی از متحدان باارزش ناتو است و برخی اوقات در مبارزه علیه داعش مفید بوده است. با توجه به حملات پاپ و اتحادیه اروپا به ترکیه برای بهرسمیتشناختن نسلکشی، اوباما بهدنبال این است که بین آمریکا و متحد دیگری، کدورت پیش نیاید. به نوشته گاردین، مبارزه علیه داعش و حتی «ایمنی دیپلماتهای ایالاتمتحده و نیروهای نظامی در ترکیه» وابسته به سیاست دولت در نگفتن کلمه «نسلکشی» است. هرچند دولت ترکیه در اشتباه است و دولت ایالاتمتحده هم نیازی ندارد و نباید شریک جرم انکار حقیقت تاریخی ارامنه باشد. کنوانسیون منع و مجازات کشتار دستهجمعی (نسلکشی) سازمانملل که در سال 1949 به تصویب رسید، نسلکشی را اینچنین تعریف میکند: هریک از اعمال ذیل، به قصد نابودی کامل یا بخشی از گروههای ملی، قومی، نژادی یا مذهبی مثل؛ کشتن اعضای یک گروه، آسیب شدید بدنی و روانی به اعضای گروه، ضربه عمدی به شرایط زندگی گروهی که منجر به تخریب فیزیکی کامل یا بخشی از آن شود، اقدامات تحمیلی برای جلوگیری از تولد در گروه و انتقال با زور کودکان گروهی به گروه دیگر. تناسب آنچه برای ارامنه در ترکیه رخ داده با این توضیحات غیرقابل انکار است. بااینحال دولت ترکیه هنوز بهطرزی گستاخانه، هرکسی را که بهدرستی این واقعه تاریخی را نسلکشی بخواند، شکنجه میکند. واکنش افراطی ترکیه در خدمت یک هدف است: ترساندن کسانی که جرئت میکنند از حقایق تاریخی حرف بزنند. به عنوان مثال، یکی از مشاوران کنگره، تردید دولت اوباما برای «نسلکشی» خواندن آن واقعه تاریخی را به سادگی با این سؤال توجیه میکند: «با توجه به همه اتفاقاتی که در منطقه میافتد، آیا زمان مناسبی برای درافتادن با ترکیه است؟»اما هیچوقت زمان برای خشمگینکردن ترکیه مناسب نیست و ادامه قبول نکردن انکارگرایی آنها نمیارزد: مبارزه با تروریسم با وجود غرور زخمی ترکیه، پیش میرود. ترکیه- خلاف لیبی که هرجومرج پس از انقلابش به حمله مرگبار دیپلماتهای آمریکایی منجر شد- دارای نیروهای امنیتی دست بالا و ماهری است؛ بنابراین هرگونه شکست در کمک به حفاظت از دیپلماتها و نیروهای آمریکایی، موجب برکناری او بهعنوان یک متحد میشود. «رافی خاتچادوریان» امسال در مطلب خود برای نیویورکر با یادآوری مصیبت خانوادهاش در میان نسلکشی نوشت: «انکار دولت یک خلأ یا فقدان ساده حقیقت نیست بلکه ابزار جراحت است». اوباما و دولت ایالاتمتحده حالا با بهکاربردن این ابزار، همدست دولت ترکیه در انکار تاریخ هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.