چکش مجازی در دنیای هنر
علی فرامرزی
با نگاه به آمار نمایشگاههای سالیان گذشته و حرکت روبهرشد آن، شکی باقی نمیماند که هنرهای بصری ایران میرود تا دورهای از تعالی و شکوفایی را تجربه کند. اینکه رشد کمی به پیشرفت کیفی آثار نیز منجر خواهد شد یا نه، موضوعی است که باید در ظرف خود به آن پرداخت؛ هرچند نتیجه آن بحثها هرچه باشد، بهلحاظ کمی، تأثیر چندانی بر موقعیت فعلی هنرهای تجسمی نخواهد گذاشت. موقعیت پیشآمده و حجم آثار عرضهشده مثل هر پدیده جدیدی، مسائلی را پیشروی اصحاب این حوزه قرار میدهد که عدم توجه به آن و ندیدن واقعیتها میتواند به دلسردی مزمن بینجامد. به نظر میرسد در بررسی و آسیبشناسی این موقعیت، اولین نکتهای که مطرح خواهد شد، این باشد که برای تداومبخشیدن به این رشد، باید از اقتصاد هنری برخوردار بود که توان پاسخگویی به توقعات منطقی و مشروع این حوزه را داشته باشد. متأسفانه نبود آمار دقیق علمی و عدمدسترسی به اطلاعات صحیح، هرگونه نقد و نظر را غیرمطمئن و غیرعلمی میکند و راهی برای بررسیکننده باقی نمیماند جز اینکه به مشاهدات شخصی، تجربیات فردی یا شنیدههای خود تکیه کند. آنچه از همه این بخشها حاصل میشود این است که شرایط فعلی اقتصادی ایران خصوصا در بخش فرهنگی و هنری هنوز توان پاسخگویی به این حجم از تولید را ندارد و برای رسیدن به شرایط نسبتا مطلوب باید کار کرد. یکی از راههای حرکت به سمت یک اقتصاد هنر قابلتداوم و روبهرشد و واردشدن به چرخه جهانی اقتصاد هنر، حضور هرچهبیشتر در بازارها و حراجهای هنری است. از آنجا که واردشدن به این عرصه بهشدت پیچیده است و سازوکار و لوازم خود را میطلبد، باید قبل از آنکه دچار خوشبینی و سادهانگاری شویم، خود را به لوازم و تجربیات کافی و وافی مجهز کنیم. در نظریههای امروزین، یکی از ابزار مهم جلبتوجه سرمایهگذاران ِفرامرزی، داشتن حراجهای هرچهبیشتر و باکیفیتتر است تا بتواند در یک بستر-الگوسازی و ارزشآفرینی- هم توجه طبقه سرمایهدار داخلی را به چنین اقتصاد پویایی جلب کند و هم جایگاه قابلدفاع هنرهای تجسمی را به جهانیان یادآوری کند. گسترش ابزارهای ارتباطی و شیوههای متنوع بازاریابی و عرضه، روشهای جدیدی خلق کرده که میتوان با استفاده درست از آنها، به گستردگی، تنوع و کمهزینهشدن برگزاری حراجها کمک کرد؛ از آن جمله همین حراج اینترنتی و آنلاینی است که گالری سیحون راه انداخته و اینروزها ششمین دوره خود را طی میکند، یا حراج بزرگ تهران که وارد چهارمین سال تأسیس خود شده و با وجود کاستیهای موجود، توانسته جایگاهی قابلتوجه در داخل و خارج از ایران به دست آورد. هنرهای تجسمی ایران ظرفیت حراجهای بیشتر و متنوعتر را بهخوبی داراست، چراکه هماکنون بسیاری آثار باارزش این عرصه، بهدلیل ظرفیت محدود بازار و امکانات برگزارکنندگان، پشت درهای حراجها بر زمین ماندهاند. به نظر میرسد در راه تعامل جدیدی که ایران با جهان برگزیده، ما میتوانیم با تکیه به تجربیات موجود داخلی، نهفقط در اقتصاد هنر بلکه در بالابردن کیفیت و محتوای آثار حداقل در منطقه و این سوی جهان بیرقی دائمی افراشته داریم و به سمت یک اقتصاد متکی بر فرهنگ و دانش خودی حرکت کنیم. ما همه لوازم چنین اقتصاد دانشبنیانی را به همت هنرمندان و گالریدارانمان داریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.