فوت دختر پورشه سوار و واکنشهای آنلاین
وقتی بعد از مرگ سوژه شدی
فاطمه جمالپور: «ﺑﺎ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻗﻬﺮ ﻧﮑﻦ ﭼﻮﻥ ﺩﻧﯿﺎ ﻣﻨﺖ ﻫﯿﭻ ﮐﺴﻮ ﻧﻤﯽﮐﺸﻪ. ﻫﻢﺍﮐﻨﻮﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻧﻔﺲ ﮐﺸﯿﺪﻥ هستیم، ﻓﺮﺩ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺩﺍﺭﺩ نفسهای ﺁﺧﺮﺵ ﺭﺍ ﻣﯽﮐﺸﺪ.» {پ. ا} پنج ماه پیش که این متن را پای عکسش سوار بر خودرو بنتلی در اینستاگرامش گذاشت، به ذهنش هم خطور نمیکرد که پنج ماه بعد دیگر نفس نکشد. خبر کوتاه بود؛ تصادف پورشهای که میگفتند منتسب به پسر امیر قلعهنویی است و او تکذیب کرد؛ در ساعت 4:45 دقیقه 31 فروردینماه در محله شریعتی، تصادفی در اثر کوبیدهشدن پورشه به درختها، 500 متر رد خط لاستیکها و سرعت 205 کیلومتر در ساعت. خبرهای تکمیلیاش آمد. پسر قلعهنویی اعلام کرد خودرواش را دو روز پیش فروخته، اما هنوز مدارکش را انتقال نداده بوده و یکی از دوستان عزیزش را در تصادف از دست داده است. بعد هم جستوجو برای یافتن مسافران پورشه آغاز شد؛ یافتنشان و روانهشدن سیل کاربران ایرانی به صفحه شخصی (پ. ا)، یکی از سرنشینان خودرو که در تصادف کشته شده بود. او در بیوگرافیاش نوشته بود 23 ساله، معمار و دیماهی. 49 پست و عکس که همه نمایشی از زندگی لوکس او بودند با متنهایی از ترانههای رپ، نوشتههایی ساده و کوتاه درباره زندگیاش یا تکمصرعهایی. عکسهایی که واکنش کاربران را در پی داشتند. تعداد دنبالکنندگان وی در عرض 12 ساعت، 12 هزارنفر افزایش یافت و این درحالی بود که صاحب حساب کاربری، دیگر در قید حیات نبود، ولی سیل کامنتها ادامه داشت. بیش از 10هزار کامنت و نظر درباره متوفی و البته نظرات متفاوت از درخواست آمرزش و فاتحه تا اعلام انزجار نسبت به طبقه اجتماعی مرحوم. از ترس عذاب قبر و درخواست ندیدن عکسها تا درخواست ریپورت برای بستهشدن صفحه و البته کاربرانی که دوستان خود را با منشنکردن یا برچسبزدن زیر عکسهای او فرامیخواندند با عنوان «اونی که در تصادف پورشه کشته شد».حالا یک تصادف و مرگ باعث شده تا اختلافات خرده فرهنگها در جامعه پر از تناقض ایران خود را پررنگتر نشان دهند. دیگر باید به مرگ او و تصادف پورشه به عنوان پدیدهای اجتماعی دوباره نگاه کرد. پدیدههایی که از دل شبکههای اجتماعی بیرون میآیند. مرگ دختری سوار بر پورشه که نماینده یک طبقه اجتماعی است و سبک زندگی او از نظر پوشش و سرگرمی درعکسها و متنهایش در شبکههای اجتماعی بازنمایی شده است، در ابعادی چندبرابر یک خبر معمولی از این دست منتشر میشود و در مقابلش بخشی از جامعه که او را نماد بیعدالتی و حق زائلشدهاش میبیند و سعی دارد تا پای عکسهای او این بیعدالتی و نفرت از ثروت و مظاهر آن را فریاد بزند و در بسیاری از موارد حق هم دارد. نفرتی که چندماه پیش و بعد از ایجاد صفحه بچهپولدارهای تهران (ریچ کیدزآوتهران) در اینستاگرام اوج گرفت و بستهشدن این حساب کاربری توسط پلیس فتا را در پی داشت. نفرتی که ساعت رولکس دست سوژه عکس را نتیجه خوردهشدن حق چندین کارگر میدید و تنها راه اعتراضش نوشتن فحشهای رکیک است. اعتراضی که علت آن فاصله طبقاتی است که در دو دهه گذشته در جامعه ایران عمیقتر شده و اعتراض بحقی است اما شاید نحوه این اعتراض درست نباشد؛ چراکه نوک پیکان آن، افرادی را نشانه میرود که نمیتوانند برای کمکردن این فاصله طبقانی کاری کنند و خود محصول جامعه دوقطبی هستند. برای تحلیل این اعتراضها نیاز به آرای جامعهشناسانی داریم که طبقهها را در جامعه ایران و زندگی روزمره ایرانیان رصد میکنند. همواره واکنش کاربران ایرانی به حساب کاربرانی که زندگی لوکس را نمایش میدهند واکنشی آمیخته با کنجکاوی و نفرت است. ملغمهای از خواستن و نرسیدن و در پی آن اعتراض به آنکه دارد. کنجکاوی کاربران را میتوان در تعداد بالای فالوئرهای (دنبالکنندگان) آنها سراغ گرفت. دنبالکنندگانی که تعداد بالای آنها صاحب اکانت را تبدیل به سلبریتیهای فضای مجازی میکند و درعینحال سیل نظراتی که با نفرت گره میخورد را متوجه آنها میکند. صاحبان اکانت هم سرمست از این توجه به بازنمایی زندگی لوکس خود ادامه میدهند و این رابطه عجیب ادامه مییابد. حال آنکه سلبریتیهای فضای مجازی در خارج از مرزها اغلب هنرمندان و افراد مؤثرند، اما اینجا در شبکههای مجازی
فارسی زبان سلبریتیهایی توسط کاربران ساخته میشوند که هیچ ویژگی خاصی جز ثروت و زیبایی که البته گاه به مدد عملهای زیبایی متعدد حاصل شده، ندارند و همان کاربران سلبریتیساز در پی یک اتفاق، همچون این تصادف شروع به اعلام انزجار از سلبریتی خود میکنند. گذری کوتاه بر نظرهای مختلف و اغلب عجیب نوشتهشده ذیل عکسهای این کاربر، حکایت از قضاوتی بدون شناخت دارد... که او را تنها براساس سبک زندگیای که در تعدادی عکس محدود بازنمایی شده قضاوت میکند. کاربری در کامنتی نوشته «از جمعیت دزدها یکی کم شد» و دیگری نظر داده که: «خدایش بیامرزد. فقط با خود چنین میپندارم که اگر جای پورشه، پراید و بهجای خیابان شریعتی، راهآهن و بهجای خانمی خوشپوش یک خانمی با ظاهر بهاصطلاح دمده بود، باز هم این ملت اینگونه به وجد میآمد؟ جامعه ما نیازمند اصلاحات بیشتری است.»از سوی دیگر اختلافنظرها در دین هم پای عکسها خود را نشان میدهند؛ ارسال فاتحه و تقاضای آمرزش پای عکسهای فردی که پوششاش نشان میدهد شاید چندان پایبند به حجاب و آموزههای دینی نبوده و دیگرانی که با قطعیت او را «جهنمی» خوانده و مرگش در جوانی را بهدلیل بیدینی او کاملا سزاوارش میدانند. یکی نوشته «اینهمه ثروت داشت از خدا غافل شده بود حالا چی شد خدا جوابش را داد. من خدا را دارم نه ثروت» به این ترتیب دینداری را در تضاد با ثروت دیده و دیگری که نوشته: «توروخدا عزیزان، بقیه عکسهای این خانمرو باز نکنید خواهش میکنم ازتون فکر کنید ناموس خودتونه آخه دستش از دنیا کوتاهه، عکسهاش شاید با لباس باز باشه تنش میلرزه توخاک، توروخدا جون عزیزتون نگاه نکنید».افرادی که توسط مرحوم در اینستاگرام دنبال میشدند، برای درامانماندن از حمله کاربران حساب کاربری وی را مسدود کردند تا ردی از آنها در صفحه اینستاگرام او نماند. حالا باز هم بلاتکلیفماندن حسابهای شخصی در شبکههای اجتماعی کار دست کاربرش داده، کاربری که دیگر زنده نیست و دستش از پاسخ دادن به سیل اهانتها و نظرهای کاربران کوتاه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.