همین مهاجرت مرگبار
اینروزها خبری بیش از بقیه اتفاقها و اخبار مطرح است: بحث «مهاجران»؛ بحث مهاجرانی که در آبهای مدیترانه قایقهایشان واژگون میشود؛ بحث مهاجرانی که حاضرند بمیرند و به کشورشان برنگردند؛ بحث مهاجرانی که در زندانها هستند و منتظر اعدام و بحث مهاجرانی که از پارکها رانده میشوند. قبلترها مهاجرتها اینهمه خطرناک نبود. قبلترها آدمها جان خود را با هزاران دلار پول در دستشان نمیگرفتند و روانه کشورهای مثلا مأمنتر نمیشدند. قبلترها در یک هفته خبر نمیرسید که هزاران نفر از آفریقاییها برای رسیدن به ایتالیا کشته شدهاند، مردم از شهر رمادی به سمت بغداد رفتهاند و پشت در ماندهاند یا سازمان بینالمللی مهاجرت از 30 برابرشدن تلفات مهاجران در دریای مدیترانه در سال 2015 خبر نمیداد یا پلیس بندری کشورهای ایتالیا و یونان ناگزیر نبود به کشتیهای دچار مشکل کمک کند. اینروزها داعشیان میخواهند جنگ صلیبی راه بیندازند و 30 مسیحی را یکجا سر میبرند یا گروههای شبیه آن به یکباره داخل دانشگاه میروند و بیش از صد نفر را مجروح میکنند و میکشند. هرازچندگاهی فضایی ناامن پدید میآید و مثلا در آفریقایجنوبی مهاجرانی از دیگر کشورها را میکشند ولی فضا در بعضی کشورها آنچنان دچار رعبووحشت شده که گذاشتن زندگی و هجرت تنها راه ممکن است. برای ما مسلمانان به روایت متون دینی، «هجرت» در زندگی بشر و پیشرفت علوم و بهوجودآمدن تمدنها نقش تعیینکنندهای داشته و دارد؛ اسلام بهعنوان آخرین دین الهی در ابعاد مختلف مسئله هجرت را مطرح کرده است. البته برای جامعه جهانی، مهاجرت بدون اجازه کشورهای دیگر به خاک آنان غیرقانونی است و البته میتوان پناهنده شد و بنابر تعریف کمیساریای عالی پناهندگان سازمانمللمتحد، پناهنده کسی است که بهدلیل ترس مشروع از آزارواذیت به دلایل نژادی، دینی، ملیتی و یا عضویت در یکی از گروههای خاص، ترس بازگشت را داشته باشد. حداقل در سه ماده از اعلامیه حقوقبشر درباره حق انسان در این زمینه صحبت شده است. در ماده ۱۳ تأکید شده: «هر انسانی محق به ترک هر کشوری، از جمله کشور خود و بازگشت به کشور خویش است». و در ماده 15 آمده است: «هر انسانی سزاوار و محق به داشتن تابعیتی [ملیتی] است. هیچ احدی را نمیبایست خودسرانه از تابعیت [ملیت] خویش محروم کرد و یا حق تغییر تابعیت [ملیت] را از وی دریغ نمود». برای همین مسائل است که دنیا و بهخصوص اروپا اینک در تکاپو است که راهحلی برای این اتفاق پیدا کند. وزیرانخارجه اعضای اتحادیه اروپا دورهم جمع میشوند و به یاد کشتهشدگان یک دقیقه سکوت اعلام میکنند و دولت ایتالیا از منظری دیگر به این ماجرا پرداخته و گفته است تنها راهحل مشکل مهاجرتهای غیرقانونی، برقراری ثبات در لیبی است. هرچند وزیران امور خارجه اتحادیه دور هم جمع شدند و قوانین مهاجرتی را دوباره بازنگری کردند. اکنون و در اینروزها بسیاری بهدنبال راهحل میگردند تا شاید این وضعیت اندکی تغییر کند. شاید اگر اینهمه جنگ و درگیری پایان بگیرد، کمی اوضاع بهتر شود. شاید!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.