شادی از نوع حضور در شبکههای جمعی
هما کریمی
شادی یکی از مقولههای بنیادی حیات انسانی است. تا به آنجا که با کلمه لذت مترادف بوده و یکی از «دو خدایگان مسلط» بر رفتار ماست. اگرچه براساس نظر جرمی بنتام، خدایگان دیگری به نام درد نیز وجود دارد که نبایدآن را از قلم انداخت. شادی بر اثر مجموعهای از عوامل ارادی و غیرارادی شکل میگیرد که از مشخصات ژنتیک تا میزان سلامتی و ثروت ما را شامل میشود. متأسفانه، بین تمامی عوامل، آنچه کمتر به آن بها داده شده، عامل تعیینکنندهای به نام شادی دیگران است. همه میدانیم که در اندک زمانی، احساسات از فردی به فرد دیگر منتقل میشود، این پدیده به نام «سرایت احساسی» نامیده میشود. اگر شخصی به شما لبخند بزند، به طور غریزی شما نیز به وی لبخند میزنید. اگر همسر یا هماتاقی شما افسرده باشد، عملا شما نیز افسرده خواهید شد. اما آیا این انتقال احساسات در شبکههای اجتماعی، از فردی به فرد دیگر و سپس به دیگری و دیگران نیز صورت میگیرد؟ آیا ارتباط یک فرد با یک شبکه اجتماعی میتواند بر فرایند شادی وی در آینده تاثیر بگذارد؟ و آیا روند کارکرد شبکه اجتماعی- با مجموعهای از مکانیسمهای متنوع- میتواند نهتنها موجب شادی زودگذر، بلکه از آن بالاتر، بر روند شادی برای دورههای بلندمدتتر نیز اثرگذار باشد؟ در مقالهای که اخیرا در «British Medical Journal» چاپ شده، به سؤالات بالا پاسخ داده شده است. تعداد چهارهزارو 739 نفر از سال 1983 تا سال 2003 در پروژه (Framingham Heart Study) تحت بررسی قرار گرفتند. این افراد در شبکهای بزرگتر شامل 12هزارو 47نفر جای داده شدند که هر کدام بطور میانگین در شبکه اجتماعی با 11 نفر مرتبط بودند (شامل دوستان، خانواده، همکاران و آشنایان) و طی سالیان مختلف براساس موازین استانداردشده میزان شادی آنها مورد ارزیابی قرار گرفت. مشخص شد شبکههای اجتماعی در درون خود از خوشههایی بهم تنیده از افراد شاد و ناشاد تشکیل میشود که به سه گروه تفکیک میشوند. شادی یک فرد به دوستان او، دوستان دوستان او و دوستان دوستان دوستان او- مردمی بسیار دورتر از حوزه محدود اجتماعی خود وی- ارتباط دارد. طبق یافتهها، افراد شاد تمایل دارند در مرکز شبکه اجتماعی بوده و با خوشههای بزرگتر افراد شاد ارتباط یابند. آنچه مهم است این است که افزایش هر یک نفر دوست شاد، احتمال شادترشدن فرد را تا حدود 9درصد افزایش میدهد. این در حالی است که افزایش درآمد شخص به میزان پنجهزار دلار (به ارزش دلار در سال 1984)، احتمال شادترشدن وی را تنها حدود دودرصد افزایش میدهد. بهطور خلاصه، شادی تنها عملکردی مربوط به تجربه شخصی نیست، بلکه خاصیت گروه است. احساسات پدیدهای بهم پیوسته است. در ادامه تحقیقات فوق، به مطالعه شبکههای اجتماعی آنلاین نیز پرداخته شد. خوشهبندی و سرایتپذیری احساسات آنچنان بهطور بنیادی در ساختار روانشناختی دیرینه ما تعمیق شده که در دوران آنلاین کنونی نیز توانسته ایمیل، بلاگها و سایتهای شبکههای اجتماعی مانند مایاسپیس و فیسبوک را نیز شامل شود. در تحقیق دیگری هزارو 700 دانشجوی عضو فیسبوک مورد بررسی قرار گرفتند. پروفایلهای این افراد مورد مطالعه واقع شد و اینکه دوستان آنها چه کسانی هستند و چه عکسهایی در فیسبوک دارند، موردبررسی قرارگرفت. عکسها از دو جنبه ارزشمند بودند؛ در ابتدا اینکه چه کسی با چه کسی در عکس ظاهر شده، کدگذاری شد. افرادی که زحمت جمعشدن در یکجا را میکشند، با هم عکس میگیرند، آن را آپلود میکنند و لیبل «tag» بر آن میزنند، قطعا روابط نزدیکتری با هم دارند تا بقیه که بهطور عام در سایتهای مختلف شبکههای اجتماعی تحت عنوان «فرندز» شناخته میشوند. درواقع، زمانی که هردانشجوی موردمطالعه بهطور میانگین در فیسبوک حدود 110 «فرندز» داشت، به طور متوسط فقط شش «دوست تصویرشده» در فیسبوک داشت (یعنی افرادی که آنقدر به هم نزدیک هستند که آنها آن دانشجو را tag کردند). دومین مورد، مطالعه روی عکسهای پروفایل دانشجویان بود که آیا آنها در عکس لبخند میزنند؟ سپس نقشه شبکه این دانشجویان و عکس دوستان آنها تهیه شد؛ اینکه چه کسی میخندد و چه کسی نه. به این طریق در دنیای آنلاین نیز از این قیاس بهره گرفته شد. اگرچه میدانیم که لبخندزدن با شادی متفاوت است. شکل زیر نقشه شبکه فیسبوک این افراد در سال 2007 را نشان میدهد. این نقشه 353 نفر را شامل میشود و هرفرد بهصورت یک دایره نمایش داده شده که با دوایر دیگر که نشانگر افرادی است که یک عکس را با هم tag کردهاند در ارتباط است. دانشجویانی که لبخند میزنند (که با افراد خندهروی دیگر احاطه شدهاند)، به رنگ زرد هستند. دانشجویانی که اخم کردهاند (که توسط افراد اخموی دیگر احاطه شدهاند)، با رنگ آبی و نهایتا رنگ سبز نیز نشانگر افرادی است که نه لبخند میزنند و نه اخم کردهاند. توجه کنید چقدر دایرههای زرد و دایرههای آبی تمایل دارند که بهشکل خوشه به هم پیوند بخورند. همچنین ساختار گسترده تصاویر لبخند بر لب در شبکههای آنلاین مشخص است. بهعلاوه افرادی که لبخند نمیزنند، بیشتر حالت پیرامونی نسبت به گروه در شبکه دارند. در واقع افرادی که لبخند میزنند تمایل به یافتن دوستان بیشتری دارند (با لبخند بهطور متوسط یک دوست به گروه شما اضافه میشود، وقتی فقط شش دوست نزدیک در دایره دوستان باشند، یک نفر اضافهشدن بسیار خوب است). همچنین نتایج آماری نشان میدهد افرادی که لبخند میزنند، در مقایسه با افرادی که نمیخندند، بسیار بیشتر در مرکز گروه قرار دارند؛ این یعنی اگر لبخند بزنید، در دنیای آنلاین کمتر به حاشیه رانده میشوید. در دنیای آفلاین هم، اگر لبخند بزنید، دنیا به روی شما لبخند خواهد زد. مردمی با روابط گستردهتر و قویتر، شادتر بوده و سالمتر و طولانیتر زندگی میکنند. روابط نزدیکتر با خانواده و دوستان موجد عشق، مفهومدادن به زندگی، برخورداری از حمایت و ارتقای حس ارزشمندبودن فرد میشود. شبکههای گستردهتر، حس تعلق ایجاد کرده و مجددا منجر به افزایش ارتباطات میشود، ارتباطاتی که لازمه شادی است. روز جهانی شادی چه روزی است؟ مصوبه شماره 66/281 مورخ 12ژوئن 2012 مجمع عمومی سازمانمللمتحد، روز 20 مارس را بهعنوان روز جهانی شادی تعیین کرد و پیوند بین شادی و سلامت را مورد تأیید قرار داده و بر خواست تمامی انسانها و به عنوان اهدافی جهانی به دستیابی به این مهم از طریق سیاستگذاریهای عمومی تأکید کرد. سازمانمللمتحد از کشورهای عضو، سازمانهای بینالمللی و منطقهای و نهادهای دولتی و غیردولتی و سایر افراد دعوت میکند تا «روز جهانی شادی» را با استفاده از فعالیتهای آموزشی و آگاهیبخشی عمومی ارتقا بخشند. ارتباط با سایر مردم، منبع شادی است، چه برای آنها و چه برای ما؛ حال این ارتباطات خواه با خانواده یا دوستان، همکاران، همسایهها یا محدوده بزرگتری از اجتماع باشد، آنها در شادی ما شریک هستند. کریس پترسن، یکی از بنیانگذاران «روانشناسی مثبت» اینگونه بیان میکند: «دیگران مهم هستند.»
منبع: 2015 - By Edge Foundation
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.