طنز تلخ «در حاشیه»
دکتر بابک قرائیمقدم
دکتر صحرائی، (سیامک انصاری) پزشکی با تخصصی عجیب بهخاطر اصرارش بر اصول اخلاق پزشکی و درگیریاش در بیمارستان از کار اخراج شده و درحالیکه از سر ناچاری قصد حراج کتابهای طب خود را دارد، بهناگاه استاد دلسوز وی با دیدن وضع اسفبار او برایش شغل ریاست بیمارستانی در حاشیه شهر پیدا میکند. دکتر کاشف، (مهران مدیری) همکلاسی سابق وی که اکنون جراح زیبایی شناختهشدهای است، پس از تخلفات متعدد و درحالیکه مجوز طبابت وی را لغو کردهاند و نیز بهروز عشقی، (مهران غفوریان) که برای ازدواج با دختر مورد علاقهاش پنج سال ظاهرا به فیلیپین رفته و مدعی است که در طول این مدت پزشکی عمومی و تخصص جراحی و... گرفته است، بهطور اتفاقی با دکتر صحرائی مواجه میشوند و پس از باخبرشدن از حکم او برای ریاست یک بیمارستان، این دو که به دلایل متفاوت اجازه طبابت ندارند، قصد سوءاستفاده از شرایط جدید دکتر صحرائی را داشته، با او همراه میشوند تا در بازگشایی مجدد بیمارستان مذکور به نانونوایی برسند. بیمارستان حاشیه، که مسئولیت ریاست آن برعهده دکتر صحرائی قرار گرفته است و زمین آن میراث خانوادگی فردی به نام زهتاب (جواد رضویان) بوده و جهت تأسیس بیمارستان وقف شده است، با تلاش این افراد و باوجود سنگاندازیهای اولیه زهتاب (رضویان) دوباره شروع به کار میکند. زهتاب پس از آنکه دکتر کاشف او را از ثروت فراوانی! که راهاندازی مجدد بیمارستان برای وی و سایرین خواهد داشت، آگاه میکند، در عمل مدیریت بیمارستان را برعهده میگیرد و بههرطریقی سعی در یافتن بیمار بیشتر و سودجویی از آنها میکند. جالب آنکه اکثر کادر درمانیای که توسط او و سایرین به استخدام این مرکز درمیآیند، به روشهای مختلف او را یاری میکنند؛ از دکتر داروساز بیمارستان گرفته که دنبال پورسانتدادن و پورسانتگرفتن است و پزشک کشیک که به بهانههای واهی برای بیمار ضربالاجل جهت انجام عمل جراحی تعیین میکند تا پرستاران و سایر کارمندان همگی به دستور زهتاب دنبال شکار بیمار هستند. این تصویری است که سریال طنز «درحاشیه» از سیستم کنونی درمان در کشور به بینندگان عرضه میدارد. افرادی کمتوان و بیانگیزه، سیستمی سودجو و مطیع سودجویان. عجب طنزی است این حاشیه برای پزشکان! نهفقط برای پزشکان که برای تمامی کادر درمانی کشور؛ از پزشک و پرستار گرفته تا مدیر بیمارستان که کارشان شکار بیمار است و بهانهجویی برای عملکردن بیماران مختلف. بهراستی آیا باید این تصویر برای طبیبی که دوران طرح خود را میگذراند و در حاشیه کشور با حقوقی گهگاه در حد یک کارگر، شبیصد بیمار را معاینه میکند، خوشایند باشد؟ آیا این تصویر طنزگونه برای پرستاری که بعد از 20 سال سابقه کار برای گذران زندگی خود و خانوادهاش هنوز 10 شب کشیک در ماه دارد خندهدار است؟ آنان به کدامین وجه این طنز باید بخندند؟ به اینکه در آن طنز چه ساده و راحت پروانه دکتر کاشفها توسط مسئولان پاره میشود یا اینکه چگونه استاد به شاگرد درماندهاش پست ریاست بیمارستان پیشنهاد میکند؟ بازگشت سریالهای مهران مدیری پس از حدود شش سال به صداوسیما شاید برای اکثر بینندگان اتفاقی خوب و دلگرمکننده محسوب شد. مدیری در ساخت سریال جدید خود از بهترین طنزپردازانی که در زمانهای مختلف با آنها همکاری داشته، استفاده کرده و تیغ طنز خود را اینبار بر بدنه نظام درمانی کشور وارد کرده است. در ادامه داستان ظاهرا قرار است در این شهر و سیستم درمانی خالی از عشاق، دکتر کیمرام، (رسول نجفیان) یعنی همان استاد دلسوز که برای دکتر صحرائی پست ریاست بیمارستان حاشیه را دستوپا کرد، به یاری دکتر صحرائی بشتابد و کاری بکند. این قهرمان مجموعه ظاهرا به کمک دکتر صحرائی میآید و بیمارستانی با شرایط آرمانی (بخوانید سیستم درمانی آرمانی) بهوجود میآورد. اگرچه زبان طنز میتواند روشی برای انتقاد و اصلاح بهحساب آید، اما طنز مذکور با توجه به اهمیت حیاتی مقوله درمان از بسیاری لحاظ میتواند برای سلامت جامعه زیانبار باشد. باید یادآور شد بدنه اصلی جامعه پزشکی که عمر و جوانی خود را فدای این نظام درمانی کرده، بیش از هرچیز برایشان غمانگیز و دردآور است که عدهای اندک از همکاران آنها معمولا در شهرهای بزرگ، آنچنان چهرهای زشت و درعینحال غیرواقعی از جامعه پزشکی بهوجود آوردهاند و آنچنان در قبضه امکانات حریص هستند که فعالیت اکثریت این جامعه زحمتکش همراه با اینگونه سیاهنماییها روزبهروز مشکلتر شده از طرف آن قلیل همکاران با جو مسموم بهوجودآمده و عقدهگشاییهای هرگوشه و کنار که متأسفانه در جامعه با آن مواجه هستند، آنها را هرچه بیشتر به حاشیه رانده یا وادار به مهاجرت به خارج از کشور میکند. اگر برنامهای سعی دارد بینندگانش را شاد کند، البته که به عنوان درمانگران جامعه با شادمانی مردمان شادمانیم. اما ای کاش طنز مذکور که نظام درمانی کشور را نشانه گرفته است، همچون بعضی دیگر از آثار کمدی از محتوای بیشتری برخوردار بود و بیشترین دلیل موفقیت آن مجموعه، حضور تعداد زیادی از طنزپردازان موفق کشور نبود. جامعه پزشکی البته که با زبان طنز آشناست و درعینحال به قدرناشناسیهایی که چه به شوخی و جدی با آنها میشود، عادت کرده است. آنان که بدین وادی برای کاهش دردها پای گذاشتهاند، با رنج و سختیهای فراوان به راه خود ادامه میدهند که برزویه طبیب، مقدم اطبای پارس در مقدمه کلیلهودمنه اینچنین گوید: «به صواب آن لایقتر که بر معالجت مواظبت نمایی و بدان التفات نکنی که مردمان قدر طبیب ندانند، لکن در آن نگر که اگر توفیق باشد و یک شخص را از چنگال مشقت خلاص طلبیدهاید آمرزش بر اطلاق مستحکم شود؛ آنجا که جهانی از تمتع آب و نان و معاشرت جفت و فرزند محروم مانده باشند و به علتهای مزمن و دردهای مهلک مبتلا گشته، اگر در معالجت ایشان برای حسبت سعی پیوستهاید و صحت و خفت ایشان تحری افتد، اندازه خیرات و مثوبات آن کی توان شناخت؟» وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم / که در طریقت ما کافریست رنجیدن.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.