پس از چهل و هفت سال
سیدمحسن هاشمی
وقتی در بهمن سال 1392 دکتر جمال کامیاب مدیرعامل سازمان زیباسازی، نگارنده را برای تصدی راهبری پروژه پیرایش و آرامسازی پهنه خیابان انقلاب فراخواند، بر دو نکته تأکید کرد؛ نخست بر پیادهمحوری و دیگری صیانت از نما و نمادهای هویتبخش پهنه خیابان انقلاب. حالا چندروزی است که دومین نماد شناختهشده جهانی تهران اینروزها به همت سازمان زیباسازی و دانشگاه تهران درحال مرمت است.
طراحی این سردر در سال 1346-1345 توسط مرحوم کوروش فرزامی از دانشجویان مرحوم دکتر هوشنگ سیحون استاد معماری و دانشآموخته دانشگاه تهران انجام شده است. این نماد که بهصورت بتن مسلح اجرا شده، به طوری که پایهها از کنار هم به بالا میروند؛ نمادی از آزادی و آزادگی است و به تعبیری بالهای پرنده بلندپرواز علم دانش است که موجب تعالی آدمی است. اگر از دور به این سازه نگاه شود، پایهها که نزدیک هم هستند، در بالا یک فضای باز شبیه طاق شکسته ایرانی را نشان میدهد که نشان بهکارگیری معماری اصیل ایرانی در این کار مدرن نیز بهشمار میآید. سردر دانشگاه تهران امروزه تبدیل به نمادی از آموزش و یادگیری مدرن ایران شده است. اگرچه نخستین کوششهای ایرانیان برای یادگیری و آموزش دانش مدرن به دوران اعزام دو دانشجو به فرنگ برای فراگیری نقاشی و طب در زمان عباسمیرزا ولیعهد فتحعلیشاه قاجار بازمیگردد، اما اندیشه ایجاد مرکزی برای آموزش مدرن در ایران و به تعبیر دیگر دانشگاه، نخستینبار با تأسیس دارالفنون در سال 1230 ه.ش. با رشتههای مهندسی، داروسازی، طب و جراحی، توپخانه، پیادهنظام، سوارهنظام و معدنشناسی به همت میرزاتقیخان امیرکبیر عملی شد. تأسیس دانشگاه تهران در سال 1313 که با آغاز آشنایی جدی ایرانیان با مبانی تمدن مغربزمین تقارن داشت، این دانشگاه را به بستر اصلی ارتباط با تمدن علوم جدید تبدیل کرد. از آغاز فعالیتهای آموزشی دانشگاه تهران، تاکنون، همواره افراد شایسته و شخصیتهای برجسته و چهرههای صاحبنامی در آن به تدریس یا تحصیل پرداختهاند که برای نمونه میتوان به استاد جلالالدین همایی، عبدالعظیم قریب، بدیعالزمان فروزانفر، پروفسور محمود حسابی، استاد علیاکبر دهخدا، دکترمحمد معین، مهندس مهدی بازرگان، شهیددکتر مصطفی چمران، دکتر یداله سحابی، شهیددکترمحمد مفتح، استادشهید مرتضی مطهری، دکترعبدالحسین زرینکوب، دکتر کریم ساعی، اصغر فرهادی و... اشاره کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.