|

سنت موروثی

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

کای-های چاره‌ای جز این نداشت که اندوهش را در قصیده‌ای به این نحو بیان کند: «روز تیره‌ای است، باد شمال می‌وزد سرمای شدید در مغز استخوان فرومی‌خلد به آن مردی فکر می‌کنم که از من کاملا دور است موج‌هایی را می‌بینم که ناگهان از سکون سر بر می‌کشند آیا آن گام‌های مجروح التیام یافته است؟ آیا لباس‌های زمستانی برایش مهیاست؟ هیچ نامه‌ای به اینجا نمی‌رسد سؤال می‌کنم، اما هیچ‌کس نیست که جوابم را بدهد. ای‌کاش بال داشتم پرواز می‌کردم و خودم را به او می‌رساندم دیگر او را نمی‌توانم ببینم و اندوه مرا پایانی نیست». کای-های احساس کرد مائو او را به‌خاطر مبارزه‌ای که از دوران نوجوانی پیگیر آن بود به خود رها کرده است. او نیز دیدگاه‌های فمینیستی خودش را به‌خاطر او کنار گذاشته بود. بچه‌ها او را فرسوده می‌کردند. برای او نوشت: « وقتی تنها دراز کشیده‌ای چه کسی به تو توجه می‌کند؟ آیا تو هم به اندازه‌ای که من احساس تنهایی می‌کنم، احساس تنهایی می‌کنی؟» اما مائو که در تبعیدگاهش به‌سر می‌برد تنها نبود و حتی تنها نمی‌خوابید. آری. مائو ازدواج را پذیرفت اما تفکرش را درباره آن تغییر نداد. این یک سنت موروثی مربوط به بورژوازی ستم‌گر بود. در آن زمان به این فکر می‌کرد که «موجی از ازدواج‌های آزاد و عشق‌های بزرگ در تمام مناطق چین به راه اندازد». اما چینی‌هایی را که قرن‌ها بود به اخلاق کنفوسیوسی متعهد بودند، نمی‌شد به این آسانی قانع کرد که آن سنت‌ها را کنار گذاشته و به انقلاب کمونیستی و بالاتر از آن به آزادی جنسی روی آورند. از آنجا که اکثر چینی‌ها تقریبا چیزی نداشتند شاید نگران این نبودند که ابزارهای تولید عمومی شود. اما هیچ‌کدام آمادگی آن را نداشتند که با زنانشان نیز همان رفتار صورت گیرد. بااین‌حال نوسازی روابط زن و مرد یک عنصر اساسی در ساخت چین جدید طبق الگوی فکری مائو به شمار می‌رفت. لازمه اصلاح ازدواج به‌نحوی‌که او آن را ستایش می‌کرد، این بود که برای همگان آزادی عشق و به‌خصوص عدم عشق‌ورزیدن را مهیا کند و به زنان حق طلاق بدهد. این تا حد زیادی تجربه‌ای گران‌سنگ‌تر از مسئله اصلاحات ارضی در چین بود. اما کارها آن‌چنان که انتظار می‌رفت پیش نرفت. زنان فورا این فراخوان به «آزادی» را اخذ کردند. روابط عاشقانه بین آنها و دوستان جوانشان رو به ازدیاد گذاشت. «ازدواج‌های آزاد همه‌جا رواج پیدا کرد». این یک موج نبود، بلکه یک سیل فوران‌کننده بود. مائو هم از همین دیدگاه پیروی کرد. بدون اطلاع همسرش برای بار دوم ازدواج کرد. با دختر جوانی که سال 1920 او را در راهی دیده بود. کای- های ابتدا این مسئله را باور نمی‌کرد. برای حفظ احترام او این موضوع را نادیده می‌گرفت. از جمله کسانی نبود که به دلیل علاقه‌اش به مدرنیسم بخواهد طلاق بگیرد. به این فکر می‌کرد که چگونه همسرش را برگرداند. اما خبرهایی از‌این دست او را ویران می‌کرد. «پنه‌لوپه» در حالی که داشت لبه کلاهش را گلدوزی می‌کرد، این خبر را به او داد. مائو به او گفته بود: «بهتر است تو اینجا با بچه‌ها بمانی. اینها نزد تو امانت هستند». چطور ممکن بود تا این حد به او دروغ گفته باشد؟! آن‌زمان، شانگشا تحت تسلط «هوچیان» بود؛ یک ژنرال ناسیونالیست که سرسختانه با کمونیسم مبارزه می‌کرد، اما کای-های هنوز تحت هیچ‌گونه فشاری قرار نگرفته بود. به‌هرحال او خیلی فعال نبود و در اَعمال و رفتارهای شوهرش نیز مشارکتی نمی‌کرد. همگان وضعیت او را می‌دانستند؛ وضعیتی که بیشتر رقت‌انگیز بود تا شک‌برانگیز. سپتامبر سال 1930 بود که مائو دوباره به شانگشا برگشت. نه تمایل شخصی یا علاقه به خانواده، بلکه این جنگ بود که او را به آن شهر کشاند. حملاتی پی‌درپی به شهر شد. محاصره شهر درهم شکسته شد. صبر ژنرال هم حدی داشت؛ صبری که مائو از آن فراتر رفته بود. بنابراین ژنرال کای-های و فرزند بزرگش «انینگ» را بازداشت کرد. دقیقا روز 24 دسامبر، یعنی روزی که او به هشت سالگی رسیده بود، به کای-های معامله‌ای پیشنهاد شد: آزادی در مقابل محکوم کردن اعمال شوهرش، یا اینکه بلافاصله از او طلاق بگیرد. کای-های هرگز راضی به این نبود که کسی چیزی را بر شوهرش تحمیل کند. این‌طور چانه‌زدن هم با آن عشق بزرگ تناسبی نداشت. بگذریم که مدت‌ها بود دیگر از او جز در رؤیاهایش خبری نداشت، بنابراین تصمیم گرفت از مائو دست نکشد. در سالن دادگاهی، که باعجله در مقرّ عمومی ارتش برپا شده بود، نگهداری شد. دامن لاجوردی‌رنگ بلندی پوشیده بود که به او هیأتی امپراتوری می‌داد. در چهره‌اش هیچ نشانه‌ای از ترس دیده نمی‌شد. در دفتر یک پر و یک برچسب بود که نام او را بر آن نوشته بودند.

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.