کمترین کاری که میتوان برای سوریه انجام داد
اخضر ابراهیمی . ترجمه: نوژن اعتضادالسلطنه
در طول چهار سال گذشته، سوریه صحنه خشونت و دردی دهشتناک بوده است. بااینحال، حمله اخیر علیه اردوگاه آوارگان فلسطینی (یرموک) در دمشق توسط پیکارجویان داعش همه را شگفتزده کرد و حتی اکثر ناظران سرسخت را نیز ترساند. اکنون 18 هزار آواره ساکن این اردوگاه در خطر قتلعام سراسری توسط داعش و عدم دسترسی به غذا، آب و خدمات اولیه ضروری قرار دارند. آنگونه که «کریستوفر گانز»، یکی از سخنگویان سازمانمللمتحد در امور آوارگان فلسطینی در خاورمیانه نزدیک شرح داده، این واقعه، «فراتر از غیرانسانی»بودن است. حمله اخیر بار دیگر به ما یادآوری کرد رنج سوریه تنها میتواند با اجماع جهانی بر سر اقدام مشترک بینالمللی پایان پذیرد. زمانی که اعتراضات علیه پرزیدنت «بشار اسد» و دولت او در سال 2011 میلادی آغاز شد، کمتر کسی تصور میکرد سوریه در سالهای بعد از آن دچار چنین وضعیتی شود. منازعه در آن کشور از هرسو به سمت شرارتی بیپایان سوق پیدا کرده است؛ از اعدام و کشتارهای سراسری تا آدمربایی، شکنجه، استفاده از گازهای شیمیایی و کاربرد بمبهای بشکهای. نزدیک به 12 میلیون نفر خانه و کاشانهشان را ترک کردهاند و برخی نیز بهصورت دستهجمعی از سوریه خارج شدهاند و در شرایط سختی در کشورهای همسایه از جمله لبنان و اردن بهسر میبرند. جامعه بینالمللی نشان داده عاجز و در برخی موارد بیمیل به متوقفکردن این جنگ خانمانسوز در سوریه است. «کوفی عنان»، دبیرکل پیشین سازمانمللمتحد و من نخستین کسانی بودیم که این بحران را از نزدیک تجربه کردیم. ما هردو تلاش کردیم طرفین منازعه را پای میز مذاکره بنشانیم تا به کشتار در سوریه پایان داده شود و هردو نیز شکست خوردیم. در ضمن، دنیا به ظهور تهدید بینالمللی از سوی داعش نیز نگاه میکند. قطعا ارائه راهکاری جامع برای پایاندادن به این منازعه امری ضروری است. بااینحال، این مهم تنها در صورتی امکانپذیر است که بازیگران اصلی منطقهای از جمله ایران، اردن، قطر، عربستان سعودی و ترکیه با جامعه بینالمللی برای ایجاد اراده سیاسی مشترک همکاری کنند. متأسفانه نشانههای اندکی از چنین همکاریای درحالحاضر و در آینده نزدیک مشاهده میشود. اکنون آشکار است که هزاران آواره سوری در کشتیهای ناامن تلاش میکنند تا از دریای مدیترانه عبور کنند. در سال گذشته، چهار هزار مرد، زن و کودک جان خود را بهدلیل عبور غیرقانونی و مخاطرهآمیز از مدیترانه از دست دادند. بااینحال، چنین رویدادهایی باعث بازداشتن هزاران آواره دیگری نشده که جان خود را با تکیه بر قاچاقچیان انسان و باندهای تبهکار برای سفری ناامن و غیرقانونی به دیگر کشورها به خطر میاندازند. به شکلی باورنکردنی، واکنش اتحادیه اروپا به کشتهشدن آوارگان سوری در دریای مدیترانه کاستن از بودجه لازم برای اقدام واحدهای نجات دریایی و گروههای ناظر بر امور آوارگان و در مرزها بوده است. چنین اقدامی تنها باعث میشود آوارگان و پناهجویان با خطر مرگومیر بیشتر مواجه شوند و نتیجه معکوس خواهد داشت. تمرکز اخیر بر امنیت مرزی، نتیجهای نامناسب و ناهماهنگ به همراه خواهد داشت. سیاستهای ضعیف طراحیشده کنونی، مهاجران را مجبور خواهد کرد تا از طریق کانالهای غیرقانونی و خطرناک سفر کنند. بهنظر میرسد هنوز دولتهای ملی در اتحادیه اروپا به سبب رشد احساسات مهاجرستیزانه میان رأیدهندگان خواهان نشاندادن حس انسانی مشترک نسبت به مهاجران هستند. «آلبر کامو»، نویسنده الجزایری فرانسویتبار جملهای دارد که در آن میگوید در چنین جهانی که سراسر نزاع، قربانی و کشتار است، کار مردمان فهیم آن است که در طرف کشتارکنندگان قرار نگیرند. این روح همان چیزی است که من، مردم سرتاسر جهان را به آن فرامیخوانم و از آنان میخواهم به دولتها برای اجرای سیاستهایی بهمنظور حفاظت از آوارگان جنگ سوریه فشار آورند. توجه به وضعیت آوارگان سوری، کمترین کاری است که ما میتوانیم انجام دهیم. مردم سوریه نباید فراموش شوند، این موضوع تنها از طریق اقدام مشترک بینالمللی امکانپذیر خواهد بود.
* نماینده ویژه سازمانمللمتحد و اتحادیه عرب در امور سوریه
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.