|

کاربردهای هالوگرافی در فناوری، پزشکی و رسانه

رؤیای ناتمام تمام‌نگاری

بابک فرهادی

هالوگرافی یکی از جدیدترین فناوری‌هاست که باجود جوان‌بودن، کاربردهای زیادی یافته است. در ادامه، چندمورد از این کاربردها را با هم بررسی می‌کنیم. تصویربرداری پزشکی با هالوگرام سه‌‌بعدی با استفاده از فناوری هالوگرافی سه‌بعدی، امکان مشاهده جنین درون رحم مادر و نمای سه‌بعدی اندام‌های داخلی بدن برای پزشکان فراهم می‌شود. محققان با طراحی و ساخت یک دستگاه جدید که «RealView» نام دارد، امکان تماشای نمای هالوگرافیک سه‌بعدی اعضای بدن را برای پزشکان فراهم آورده‌اند. به گفته کارشناسان می‌توان از این تصویرها برای بررسی دقیق عضو، پیش از عمل جراحی استفاده کرد. سیستم هالوگرافی «RealView»، علاوه بر فراهم‌کردن امکان دیدن قلب بیمار روی صفحه دوبعدی، یک تصویر هالوگرافیک سه‌بعدی شناور در هوا را نیز پیش‌روی پزشکان قرار می‌دهد. پزشکان با استفاده از این روش، دیگر به عینک مخصوص نیاز ندارند و می‌توانند تصویر هالوگرافیک ساختار قلب را مشاهده کنند و از این طریق، آناتومی و ساختار قلب را بهتر درک کرده و عمل جراحی را از قبل شبیه‌سازی کنند. به گفته محققان، فناوری هالوگرام سه‌بعدی در آینده نزدیک جایگزین روش‌های متداول تصویربرداری پزشکی از جمله اسکن جنین در رحم مادر خواهد شد. علاوه بر اینها، با توجه به پیشرفت‌های اخیر در تکنیک‌های ثبت هالوگرام، می‌توان از این تصویرها در رشته‌های بافت‌شناسی، چشم‌پزشکی، دندانپزشکی، اورولوژی، اتولوژی (گوش‌پزشکی)، آسیب‌شناسی و... نیز استفاده کرد. امکان تولید تصویرهای سه‌بعدی از چشم، آزمایش‌های دندانپزشکی، حرکت‌های قفسه‌سینه در حین دم و بازدم نیز در آینده نزدیک فراهم می‌شود. همچنین از هالوگرافی پرتو ایکس می‌توان برای تصویربرداری داخلی بدن انسان و نمونه‌های زیستی با رزولوشن بالا و بدون نیاز به آماده‌سازی نمونه استفاده کرد. وعده ژاپنی‌ها برای کسب میزبانی جام‌جهانی شاید باورکردنش مشکل باشد، اما ژاپنی‌ها می‌خواستند جام جهانی فوتبال سال‌2022 را به صورت هالوگرافیک در استادیوم دیگر کشور‌های جهان نشان دهند. آنها گفتند برای عملی‌کردن این کار شش‌میلیارد دلار بودجه در نظر گرفته‌اند و قرار است که هربازی را با 200 دوربین فیلم‌برداری HD ضبط کنند. سپس این تصاویر را به صورت هم‌زمان، به 400 ورزشگاه در دیگر نقاط جهان بفرستند. به این‌ترتیب طرفداران فوتبال در دیگر کشورها هم می‌توانستند به استادیومی در کشور خودشان بروند و فینال جام‌جهانی را در ورزشگاه شهر خود ببینند. در این پروژه حتی میکروفن‌هایی هم در سراسر زمین فوتبال نصب می‌شود تا صداهای بازیکنان، شوت‌زدن و... را به بقیه استادیوم‌ها منتقل کنند. مدیر اجرایی این پروژه می‌گوید ممکن است فناوری لازم برای اجرای این پروژه همانند رؤیا به نظر برسد، اما خواهید دید که طی سال‌های آینده تکنولوژی چقدر تغییر می‌کند. به گفته ژاپنی‌ها، اجرایی‌شدن این طرح سبب می‌شود تماشاگران مسابقات جام‌جهانی فوتبال در استادیوم‌ها ده‌ها برابر شود. این طرح آن‌قدر جالب به نظر می‌رسد که باعث می‌شود گمان کنیم همه از میزبانی ژاپن پشتیبانی کنند. البته این بخشی از برنامه‌ها و وعده‌های آنها برای به دست‌آوردن میزبانی این مسابقات در سال‌2022 بود. اکنون که میزبانی این مسابقات به قطر واگذار شده است، معلوم نیست آیا آنها هنوز هم این طرح بلندپروازانه را در سر دارند یا اینکه آن را بایگانی کرده‌اند؟ ذخیره‌سازی هالوگرافیک اطلاعات با پیشرفت فناوری، لزوم استفاده از حافظه‌های با ظرفیت‌های بیشتر احساس می‌شود که ذخیره‌سازی هالوگرافیک این امکان را فراهم کرده است. به این‌ترتیب می‌توان اطلاعات زیادی را روی حافظه کوچکی ثبت کرد. حافظه‌های هالوگرافیک مزایای بسیاری دارد، از جمله: - اولین و مهم‌ترین مزیت حافظه‌های هالوگرافیک، قابلیت بازیابی کل صفحه به‌سرعت و یکباره (و نه به شکل ترتیبی و تناوبی) است. - ظرفیت و حجم ذخیره‌سازی بسیار بالایی دارد، در این روش یک ترابایت اطلاعات را می‌توان در ابزاری به اندازه یک دانه شکر ذخیره کرد. - سرعت در انتقال و جابه‌جایی داده‌ها و قابلیت اعمال تنظیمات موردنظر به‌طور کامل (انتقال با سرعت یک تا 10 گیگابایت در ثانیه). کاربردهای دیگر هالوگرافی با توجه به خواص هالوگراف‌ها، از آنها در صنعت و مهندسی بسیار استفاده می‌کنند. یک خاصیت این است که می‌توان چندین‌هالوگرام را روی یک فیلم ثبت کرد. پس از ثبت تصویرهای متعدد روی یک فیلم، ناظر می‌تواند با چرخاندن فیلم در برابر باریکه ثابت نور، کلیه تصاویر ثبت‌شده را یک‌به‌یک ببیند. بدین‌ترتیب می‌توان از هالوگرافی در تمام زمینه‌هایی که به ذخیره و نگهداری اطلاعات مربوط می‌شود، استفاده کرد. کاربرد دیگر هالوگرافی بررسی اندازه اشیایی است که از روی آن مدل دیگری ساخته‌اند. در واقع اصل شیء و نسخه بدل را طوری در معرض تابش شعاع‌های لیزر قرار می‌دهند که هالوگرام ایجاد می‌کند. اگر اندازه‌ اصل و بدل با یکدیگر متفاوت باشند، می‌توان تفاوت‌ها را تشخیص داد. در این شیوه اختلافی به اندازه 0003/0 میلیمتر قابل مشاهده و بررسی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.