کارایی های راکتهای کاوش
همگام با پیشتازان فضا
پرتاب راکتهای کاوش یا موشکهای کاوشگر (گمانهزن) به ارتفاع 50 تا هزارو500 کیلومتری، کوچکترین کاری است که کشورها برای دسترسی و استفاده سهم خود از فضا انجام میدهند. کارشناسان میگویند بازار پرتاب محمولههای آزمایشی با راکتهای کاوش روزبهروز بهتر خواهد شد. با توجه به توانمندی ایران در ساخت و پرتاب زیرمداری راکتهای کاوش با هزینه کم، پژوهشگاه هوافضا میتواند با کشورهای پیشرفته قراردادهای سودآوری برای پرتاب محمولههای تحقیقاتی آنها منعقد کند. چنین قراردادهایی، علاوه بر سودآوری، دروازه مناسبی برای گسترش همکاریهای علمی و فنی با کشورهای پیشگام در عرصه فضایی بهویژه اتحادیه اروپا نیز محسوب میشود. توسعه و پرتاب راکتهای کاوش، نسبت به انواع دیگر فضاپیماها آسانتر و بسیار کمهزینهتر است. طبق استانداردهای جهانی، پرتاب هر محموله آماده با راکت کاوش میتواند تا حدود یکمیلیون دلار (35میلیارد ریال) برای کشورهای صاحب این فناوری، درآمدزایی داشته باشد. با اینکه راکتهای کاوش، فقط تا زیر مدار سفر میکنند، میتوانند کاربردهای متنوعی داشته باشند و اطلاعات خوبی نیز از فضا جمعآوری میکنند. راکتهای کاوش، کاربردهای بسیاری دارند که از آن جمله میتوان به بررسی ویژگیهای اتمسفر، آزمایش وسایل کنترلی مورد استفاده در ماهوارهها و ماهوارهبرها، کسب اطلاعات هواشناسی و پیشبینی هوا و بالاخره انجام پژوهشها و آزمایشهای زیستفضایی، اشاره کرد. از آزمایشهای ابتدایی پیش از آغاز عصر فضا گرفته تا تستهای پیشرفته تجهیزات و محمولههای فضایی گسترده امروزی، تقریبا حدود یک قرن است که از راکتهای کاوش در زمینههای مختلف استفاده میشود. راکتهای کاوش درواقع نوعی «آزمایشگاه فضایی» هستند. ارتفاع مقصد این نوع راکتها محیط مناسبی برای ایجاد شرایط خاص فضاست. تجهیزات، ابزار و فنآوریهایی که قرار است در فضاپیماها یا ماهوارهها استفاده شوند، با هزینههای کم با راکتهای کاوش به فضا فرستاده شده و عملکرد آنها در شرایط فضا تست میشود. راکتهای کاوش، کاربردهای پژوهشی در زمینه مطالعات ستارهای و کهکشانی نیز دارند. در این حالت، تجهیزاتی مثل دوربین روی محموله نصب میشود تا در مدتزمان محدودی که در فضا هستند، از فضای بیرونی تصویربرداری کنند. یکی دیگر از مهمترین کاربردهای راکتهای کاوش، ارسال محمولههای زیستی به فضاست. انجام چنین آزمایشهایی معمولا مقدمهای برای ارسال فضاپیماهای سرنشیندار با محمولههای انسانی به فضا به حساب میآید. راکتهای کاوش، کاربردهای نظامی هم دارند و تجهیزات نظامی و دفاعی با راکت کاوش به فضا جهت تست ارسال میشوند. همچنین آزمایش شرایط بازورود به جو را نیز با راکتهای کاوش میتوان انجام داد. راکتهای کاوش بهترین فضاپیماهای تحقیقاتی و بررسی شرایط و وضعیت فضا هستند. پیش از آنها، از بالونهای کاوشگر نیز استفاده میشد که بیشتر از 40کیلومتر بالاتر نمیرفتند. با اینکه ماهوارههای فضایی به ارتفاعات بالاتر از 120کیلومتر فرستاده میشوند اما بهدلیل هزینههای ساخت و پرتاب بسیار بیشتر از راکتهای کاوش، وسایل مناسبی برای تحقیقات ذکر شده نیستند. از طرفی راکتهای کاوش امروزی در مدتزمان کمتر از نیمساعت میتوانند مأموریت خود را برای انجام آزمایشهای موردنظر به پایان برسانند، با اینکه محموله راکتهای کاوش در کمتر از ششماه و با هزینههای نسبتا کم، طراحی، ساخته و آماده پرتاب میشوند، اما کارایی بسیار بالایی در حوزههای مختلف دارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.