|

چابک‌سازی و معنای آن در سازمان فضایی ایران

«محسن بهرامی»، رئیس جدید سازمان فضایی ایران، چندی پیش در مراسم معارفه خود از یک چابک‌سازی تلخ در این سازمان خبر داد. هرچند وی به‌سرعت از این موضوع گذشت، اما این امر، یکی از محورهای اصلی اصلاحات در بخش فضایی ایران است که احتمالا بیش از نیمی از پرسنل سازمان فضایی را (یعنی آنها که در دولت قبل، برخلاف نظر اغلب کارشناسان فضایی و بنا‌به دلایل سیاسی و به احتمال زیاد با ابتکار نزدیک‌ترین مشاور «محمود احمدی‌نژاد»، به بخش فضایی ایران تحمیل شدند)، روانه نهادهای دیگر ‌خواهد کرد. در سال‌89، یکی از عجیب‌ترین اتفاقات تاریخ فضایی ایران رخ داد؛ هنگام ادغام مجموعه‌های فضایی کشور (که شمار نفرات آنها بنا‌به گفته‌های کارشناسان، به زحمت به هزار نفر می‌رسید)، یک مجموعه بسیار‌بزرگ با بیش از هزار نفر پرسنل تحت عنوان پژوهشکده جهاد کشاورزی از وزارت جهاد کشاورزی نیز وارد پژوهشگاه تازه‌تأسیس فضایی شد. پژوهشگران این مجموعه قدیمی، با وجود سوابق خوب در صنایع دیگر (از قبیل خودروسازی، تجهیزات کشاورزی، مواد غذایی و غیره)، تجربه‌ای در امور فضایی نداشتند و به باور کارشناسان این حوزه، نه‌تنها کمکی به پیشرفت فناوری فضایی نکردند، بلکه موجب ایجاد بوروکراسی شدید و تحمیل هزینه بسیار بر مجموعه‌های فضایی شدند، بدون آنکه خروجی خاصی حاصل ‌آید. چنین شد که عصر طلایی بودجه فضایی ایران طی سال‌های 89 تا 91 گذشت، اما روند توسعه فضایی کشور پس‌رفت کرد. با توجه به این واقعیت احتمال بسیاری وجود دارد که منظور «بهرامی» از چابک‌سازی، جداکردن این مجموعه عظیم از سازمان فضایی ایران باشد که قطعا کار سختی خواهد بود و با مقاومت‌های بسیاری مواجه خواهد شد. «فرگام» و «پیشگام» بازنشسته می‌شوند هرچند طرح اعزام انسان به فضا، در سند جامع توسعه هوافضای ایران ذکر شده، اما پرواضح است که رویکرد کاربردی دولت فعلی، تمایلی برای ادامه این پروژه از خود نشان نمی‌دهد، ولی تحت‌فشار رسانه‌ها که با تبلیغات فراوان دولت قبلی روی این طرح، هم‌اکنون انتظارات و توقعاتی نسبت به ادامه آن پیدا کرده‌اند و همچنین به‌دلیل ذکرشدن این پروژه در سند جامع توسعه هوافضا، دولت ملزم به پیشبرد آن است. با توجه به سخنان «بهرامی» و «امی»، به‌عنوان روسای دو بازوی توسعه فناوری فضایی کشور، در باب تغییر اولویت‌ها، می‌توان حدس زد که این پروژه با اولویتی پایین‌تر پیگیری خواهد شد. شاید در حدی که از نمایش میمون‌های فضانورد یا پیکرنمای کپسول فضانورد ایرانی، برای ایجاد علاقه‌مندی کودکان به فناوری‌های فضایی در مدارس و نمایشگاه‌ها استفاده شود یا در بهترین حالت با تعدیل نیرو، این پروژه، به کندی، ادامه یابد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.