دور، همان نزدیک است
پرویز براتی
حق با شماست. ناقلان پیامهای فرهنگی، تنها دیپلماتها نیستند؛ هنرمندان، نویسندگان، ورزشکاران، روحانیان، خبرنگاران و دیگر آحاد یک ملت هم در این نقل و انتقال سهیماند. بااینحال حوزه فرهنگ و هنر ثابت کرده این وظیفه را با ظرافتی خاصتر، به دور از شعارزدگی به پیش میبرد. همه میدانیم آمریکا کشوری است که مراودات فرهنگیاش همواره محل مناقشه با دشمنان ژئوپلیتیکش بوده و تحت شرایط دیپلماتیک شدیدی انجام شده است، اما بهخاطر داریم سفر ارکستر فیلادلفیا را به چین در سال 1973؛ درست یکسال بعد از آنکه ریچارد نیکسون ملاقات تاریخیاش را در آنجا انجام داد و دوسال بعد از آنکه بازیکنان پینگپنگ آمریکا، وارد خاک چین شدند؛ چیزی که بهعنوان دیپلماسی پینگپنگ هم معروف شد. به تجربیات خودمان بازگردیم؛ به این روزها، که شمارش معکوس برای حصول توافق هستهای ایران و غرب، در صدر اخبار قرار گرفته است. بعد از بیانیه سوئیس، این روزها صحبت از دور و نزدیکبودن این اتفاق تاریخی است، درحالیکه «دور»، در عالم فرهنگ و هنر، «نزدیک» است. «بازی بزرگ» ایران در ایتالیا همان چیزی است که تا چند روز دیگر به یُمن برپایی دوسالانه ونیز محقق خواهد شد و مفهوم دور، نزدیک است را عینیتر خواهد کرد. این دوسالانه یکی از مهمترین تقاطعهای فرهنگی است و گاه از آن با عنوان «المپیک هنرهای تجسمی» یاد میشود. مارکو منگوتزو، منتقد هنری و کیوریتور (نمایشگاهگردان) غرفه ایران در دوسالانه ونیز گفته که این برای اولینبار نیست که ایران در دوسالانه ونیز شرکت میکند؛ اما این دوره را پرقدرتترین و باصلابتترین حضور این کشور در دوسالانه ونیز قلمداد کرده؛ هم بهلحاظ بزرگی غرفه و هم عظمت گستردهای که پروژه ارائهشده از طرف ایران دارد. خوشتر آن باشد که سرّ دلبران، گفته آید در حدیث دیگران.
حق با منگوتزو است. ما در دورهای قرار داریم که چشم دنیا به ایران دوخته شده و این معرفی فقط مختص هنر نیست. دوسالانه ونیز فرصت مناسبی است تا جامعه ایران که مورد کنجکاوی مردم دنیاست، بهخوبی معرفی شود. شعار ایران در این دوسالانه، «بازی بزرگ» است، برگرفته از عبارتی که در سالهای 1800 باب شد و روسیه و بریتانیا در آن دوره بر سر منطقهای که ایران در آن قرار داشت، با هم مناقشه داشتند. امسال مسئولان غرفه ایران از این قضیه تاریخی الهام گرفتهاند تا منطقهای را که ایران در آن قرار دارد، بهدرستی معرفی کنند. پس از غیبتی که در سال 2013 بهدنبال افزایش دلار و بیپولی دولت گریبان اقتصاد ایران را گرفت؛ امسال با تلاش سکاندار دیپلماسی تجسمی ایران، مجید ملانوروزی، قدرتمندتر از سالهای قبل در این رویداد هنری شرکت داریم. هرچند دولت قبلی به ایده «دیپلماسیفرهنگی» وقعی ننهاد و فرصتسوزی کرد؛ اینروزها با شتابگرفتن بحث توافق عزتمندانه ایران و غرب، اهمیت این ایده بیش از پیش احساس میشود. و البته مهمتر اینکه، با پیگیری مرکز هنرهای تجسمی، فضای غرفه ایران از صدمتر در دوره قبل به دوهزار متر رسید و ایران پس از ایتالیا، میزبان، بیشترین مساحت این دوسالانه را به خود اختصاص داده است. حضور معماری در دوسالانه ونیز از دیگر اتفاقات مثبت این دوره است. در آینده بیشتر درباره این دوسالانه خواهیم شنید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.