این نقاشیها، رنگ اعتراض دارد
ادای احترام به زنان «کوبانی»
نیما توسلی
گالری ایام همزمان با هفته هنر دوبی، میزبان نمایشگاه انفرادی هنرمند ایرانی افشین پیرهاشمی با عنوان فیمافیا (Femafia) بود. 18 مارس، در شب پرازدحام منطقه DIFC (محل تجمع گالریهای مهم دوبی همچون فرجام، ریرا و...) کارهای جدید این هنرمند ایرانی با استقبال بالای مخاطبان روبهرو شد. آنچه در این نمایشگاه جلبتوجه میکرد، ورود مردان به بومهای این نقاش برای اولینبار بود. تأکید پیرهاشمی بر موضوع زنان و محیطهای خصمانهای است که آنها در مبارزه با آن او را به سوی بهتصویرکشیدن پرترههایی تصویری و واقعگونه هدایت کردهاند که از پسزمینههای مینیمالیستی برخوردارند. این نقاش آوریل 2014 اولین نمایشگاه انفرادی خود را در بریتانیا برپا کرد. در آن نمایشگاه زنان هراسناک و معترض او، ماسک به چهره زده و اعتراضشان را از پشت ماسکی که تابلوی «فریاد» مونش را تداعی میکند، نشان داده بودند. اما در نمایشگاه دوبی، زنان جسور، گاه کنار پرسوناژهای سینمایی همچون مارلون براندو و آلپاچینو به تصویر کشیده شدهاند. اما موضوع مهمتری که در نمایشگاه فعلی در کار این نقاش بازتاب داشته، تحولات اخیر در خاورمیانه و خصوصا نبرد مردم «کوبانی» با گروهک داعش است. ایستادگی کوبانی موضوع چندتابلو بزرگ او به نامهای «در یک آن»، «کوبانی» و «سوریه» (هرسه 2014) شده است. پیرهاشمی در این تابلوها به زنان مبارز کوبانی ادای احترام میکند و شجاعتشان را میستاید. یکی از این آثار، بهصورت تمامرنگ است- لبهای قرمز و موهای افشان که روی شانههایش رها شده در حالی که اسلحه را به سوی بیننده نشانه رفته است. دو تصویر از همرزمان قهرمان او انگار حالتی شیک و مدگونه گرفتهاند که چادر به تن کرده و عینکهای آفتابی تیره به چشمهای خود زدهاند. آنها شبیه تصاویری از زنان در حال ناپدیدشدن هستند که ناپدیدشدنشان به صورت سایهای خاکستری در افق در حال محوشدن است. در حالی که کارهای سیاه و سفید پیرهاشمی به امضا و سبک آشنایش بدل شده، کارهای مونوکروماتیک او نیز فراموشنشدنی است. نقاش، در این کارها به رنگها اجازه میدهد روی بوم، قلمرو معنایی خود را بازیابند. بهدنبال نمایشگاه سال گذشته او در بریتانیا که در آن دو نقاشی بزرگ این هنرمند، تصاویری ناب را در چهره قهرمانان جسورش معرفی کرده بود، عطش پیرهاشمی برای استفاده از رنگ، پس از سالها عدم استفاده از رنگ، سر برآورده و تشدید شده است. کنتراست تازه تزریقشده بین تناژهای سیاه و پرتحرک کارهای او، به خلق تنشهایی منجر میشود که معمولا از طریق نمادشناسی دوگانه بیان میشد. یکی از آثار نمایشگاه فعلیاش، پدرخوانده (Godfather) (2014) نام دارد. در این اثر، یکی از سه زن که لباسهای بدون آستین سیاه پوشیدهاند، شخصیت یادمانی ماریو پوزو را تداعی میکند. زنان در این نقاشی مارلون براندو را احاطه کردهاند. پیرهاشمی در بهتصویرکشیدن یک شخصیت مرد برای اولینبار، به سبک زندگی خاصی اشاره میکند که او در موقعیتهای مختلفی شاهدش بوده و به صورتی وارونه آن را با مثلها و استعاراتی غربی مواجه میکند- مجموعهای از اسبهای وحشی که در پای مجسمه آزادی در حال دویدن هستند. اصولا افشین پیرهاشمی هنرمندی است که پیچیدگیهای زندگی روزمره مدرن ایران را از طریق پرترههای عکسنمایانه و واقعگرایانه که اغلب در حواشی خود به ترکیبات اکسپرسیونیست و به تابلوهایی دراماتیک بدل میشوند، مورد آزمایش قرار میدهد. پیرهاشمی تحتتأثیر نقش زن در جامعه معاصر ایران و ارتباطاتش با جهان بیرون است. او با ورود به ابعاد فیزیولوژیک ایران معاصر، در جستوجوی تبیین و تصویر قدرتی است که از طریق فضاهای جنسیتی قادر به بروز هستند. پیرهاشمی متولد 1974 ارومیه است و درحالحاضر در تهران زندگی و کار میکند. کارهای او در کلکسیونهای خصوصی و عمومی در خاورمیانه و اروپا وجود دارد. سال 1382 طی ششمین دوسالانه نقاشی تهران جایزه برگزیده هیأت داوران و نیز جایزه بهترین اثر را به انتخاب آرای تماشاگران ازآن خود کرد. یک سال بعد، جایزه اثر متفاوت دوسالانه پکن را به خود اختصاص داد؛ جایزهای که به گفته خودش، مقدمات ورود او را به نمایشگاهها و حراجهای خارجی فراهم کرد. جدا از دریافت جایزه متفاوت دوسالانه پکن در سال 2004، حضور در فهرست 500 هنرمند برتر سالهای 2011 و 2012 و کسب دو رکورد نیممیلیون دلاری در حراج «کریستیز»، از او چهرهای خبرساز در هنر معاصر ایران ساخته است. نمایشگاههای انفرادی قبلی او در گالری ایام، لندن (2014)؛ گالری ایام، دوبی (2013)؛ گالری هما، تهران (2009)؛ گالری سیحون، تهران (2005) و گالری برگ، تهران (2005) برپا شده است. گالری ایام که سه نمایشگاه اخیر این هنرمند در آن برپا شده، سال 2006در دمشق تأسیس شد. نمایشگاه این هنرمند تا 30 آوریل 2015 در این گالری ادامه دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.