هیچجا نمیخوام باشم جز اینجا
مرضیه رسولی
پدیدهای در این دو، سهسال شایع و عمومی شده: همه به ما میگویند فرهیخته. رقابت شدیدی در جریان است. روابطعمومیها ایمیلهای خود را با فرهیخته گرامی شروع میکنند، در شهر کتاب مرکزی به «فرهیختگان گرامی» توصیه میکنند که در خرید دقت کنند، چون کالای فروختهشده پس گرفته یا تعویض نمیشود، در نوشتافزارفروشی از «فرهیختگان گرامی» میخواهند به وسایل داخل ویترین دست نزنند. روزنامه فرهیختگان در تبلیغ سالنامهاش به ما وعده میدهد که «در تعطیلات فرهیختهتر شویم». راستراست راه میرویم و عنوان و نشان میگیریم. باید خوشحال باشیم که لباس یکدستی تن همهمان میکنند، یکی را برتر از دیگری نمیبینند و همه را برابر میدانند. در این راه چه کاری آسانتر و بیدردسرتر از اینکه کلمهها را از معنی تهی کرد و جای معنی تویشان پشم شیشه ریخت. بعضی برای مسخرهکردن ما، تا دیدند در کاری که میکنیم از غریزه فاصله گرفتهایم، برچسب روشنفکر بهمان میچسبانند که برگردیم پیش خودشان و همزمان عدهای دیگر تا زانو خم میشوند و نشان فرهیختگی را در سینی تعارفمان میکنند. حتی لازم نیست تلاش کرد یا به قید قرعه انتخاب شد و شانس و بدشانسی را دخالت داد، به محض اینکه از در شهر کتاب تو رفتی، فرهیختهای و به محض اینکه در اتوبوس شروع کردی به ورقزدن کتابی که خریدهای، صدای کسی را میشنوی که میگوید روشنفکر خانوم، میشه برید کنار منم بشینم؟ همچنان در تاکسی استاد و دکتر خطابمان میکنند و این خطاب رگهای از طنز و تحقیر هم در خود دارد، اما این عنوان تازه؛ فرهیخته، اصلا شوخی نمیکند. حتا ممکن است مدارک فرهیختگی هرکدام از ما هم پیششان باشد، که اگر رفتیم اعتراض کردیم و گفتیم شما از کجا میدانید؟ یک پرونده قطور از کشو بیرون بکشند و بگذارند جلویمان و ما با ورقزدنش مدام بپرسیم چطور تا حالا خودم متوجه نشده بودم؟ اشک شوق بریزیم و قدردانی کنیم و ازشان بخواهیم گواهینامهای قابل ارائه برایمان تهیه کنند. دیگر ما مشتری و مسافر و دانشجو و دستیار نیستیم و شاید بهتر باشد واحد شمارشمان هم از نفر و تَن به فرهیخته تغییر کند. بازار رقابت بر سر احترام به ما داغ است و در این معرکه مدام بالا و بالاتر میرویم. حالا همه توی آسمانیم و روی زمین کسی نمانده که از آن پایین نگاهمان کند تا برایش دست تکان دهیم. دوباره همهجا شلوغ و پرترافیک است و باید ساعتها پشت چراغ قرمز بمانیم و به رانندههای کناری بدوبیراه بگوییم و به رانندهای که شیشه را بالا میکشد تا صدای ما را نشنود بگوییم برای ما ادای روشنفکری درنیار. ما جایی خلوت و خوش آب و هوا میخواستیم و حقمان این نبود. چندوقت دیگر فرهیخته هم تکراری میشود و میرود توی صندوق و آنوقت به مقام دانشمندی نائل میآییم و همه 70 میلیون جمعیت با هم از منظومه شمسی خارج میشویم. ولی هرکجا که رویم، وصله همیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.