«آنیا لشنر» به روایت هوشیار خیام:
مخاطب کارهایش هستم
مرجان صائبی
موسیقی برای ساز ویولنسل تنها ریشه در سنتی قدیمی دارد. این ساز در دوران رنسانس ابداع شد و از همان زمان صدای منحصربهفرد آن، قابلیت اجرایی و گستره صوتی پهناورش توجه موسیقیدانها را به خود جلب کرد. ویولنسل تنها با آهنگسازی «باخ» ابعاد جدیدی پیدا کرد که ساز ویولنسل را از نقش همراهیکننده در باسو کنتینو رها کرده و نقش کامل سولیستی به آن داد. کودایی، بریتن و دیگر آهنگسازان نو کلاسیک، از این دستاورد بهره بردهاند. تکنوازی ویولنسل آنیا لشنر با اجرای آثاری از باخ کوورویتز، سیلسترف، هومه، فریدریش آبل و هوشیار خیام جمعه و شنبه این هفته در فرهنگسرای نیاوران برگزار میشود. به بهانه اجرای قطعهای که هوشیار خیام برای کنسرت لشنر در روزهای 28 و 29 فروردین نوشته، کوتاه با او صحبت کردیم.
چندروز دیگر کنسرت سلوی ویولنسل خانم آنیا لشنر در تهران برگزار میشود و قرار است قطعهای هم از شما اجرا کنند. از ابتدا این قطعه را برای ایشان نوشتید؟ بله، من مشخصا این قطعه را برای ایشان نوشتم. درواقع سابقه آشنایی من با آنیا لشنر به دوران کنسرتهای ایشان با کوارتت تارکوفسکی در تهران برمیگردد که توسط نشر هرمس برگزار شد و بسیار موردتوجه مخاطبان جدی موسیقی قرار گرفت و خیلی تأثیرگذار بود. آن مجموعه کنسرتها باعث شد من این آرتیست را دنبال کنم و او را بیشتر بشناسم و مخاطب کارهایش شوم. برای من همیشه شیوه نواختن ساز و تفسیر موسیقایی این موزیسین جذاب بود و البته نگاهش به آثار گذشتگان، به طور مثال مجموعهای که آنیا لشنر روی موسیقی «پرگولزی» کار کرد، یکسره برداشت نویی بود که با موسیقی امروزی عجین بود و تأثیرات موسیقی بداهه هم در آن دیده میشد و برای من بسیار جذاب بود. بعد از آن آنیا لشنر تصمیم گرفت به تهران بیاید و یک رسیتال ویولنسل به همراه پیانو داشته باشد. پیانیستی که قرار بود با او همکاری کند، «آرتور آوانسف» یکی از پیانیستها و آهنگسازان بزرگ کشور ارمنستان بود. آنها تصمیم گرفتند در این کنسرت یک قطعه از یک آهنگساز ایرانی اجرا کنند و دراینبین قرعه به نام من افتاد و به من سفارش دادند تا قطعهای برای این دو نفر بنویسم که نتیجه این سفارش قطعهای به نام «باغ شماره 1» شد که سال گذشته آنیا و آرتور آن را در تهران اجرا کردند. پس از آن شانس من بود که ارتباط دوستانه خوبی بین ما برقرار شد و بعد از آن، من تصمیم گرفتم مشخصا قطعهای برای آنیا بنویسم. زمانی که در فکر نوشتن برای آنیا بودم، هرگز نمیدانستم قرار است کنسرت رسیتال سلوی ویولنسل در تهران برگزار کند. بااینوصف، خیلی عجیب است چیزی که به ذهنم آمد و نوشتم، برای ویولنسل تنها بود که نامش شد «باغ شماره 2»؛ این قطعه را همان برههای که ساختش تمام شد، برای آنیا فرستادم و او خیلی خوشش آمد و آن را دوست داشت. چندماه بعد، شنیدم آنیا میخواهد یک رسیتال سلوی ویولنسل در تهران برگزار کند و این برایم خیلی جالب بود و بهخصوص که شنیدم تصمیم دارد قطعهای که من برایش ساختم را هم در این برنامه اجرا کند. وقتی به شما قطعه باغشمارهیک را سفارش دادند، به خاطر این بود که قبلا کارهایتان را شنیده بودند یا به همان آشنایی زمان کنسرتهای اولشان در تهران برمیگشت؟ آشنایی ما از همان زمان اولین کنسرتشان در تهران شروع شد و میدانم بخشی از موسیقی ویولنسل که من پیش از آن کار کرده بودم را شنیده بودند؛ مثل کنسرتو ویولنسل و قطعهای که یک سونات ویولنسل است به نام «چنگ» که در دو آلبوم توسط نشر هرمس منتشر شده بودند؛ یکی آلبوم ابرها که مجموعهای از آثار آهنگسازان ایرانی بود و دیگری آلبوم زهیها که آلبوم شخصی خودم بود. هنرمندانی که با نشر هرمس کار میکنند، با هم ارتباط نزدیکی داشته و شانس شنیدن کارهای یکدیگر را دارند. پس برگزاری کنسرت سلوی ویولنسل آنیا لشنر در تهران خیلی هم بیمقدمه نیست و کارهایی که شما نوشتید هم در آن بیتأثیر نبوده؟ از این مطمئن نیستم ولی چیزی که میدانم، این است که قرار بود آنیا لشنر بهعنوان سولیست ویولنسل دو کنسرتو در تهران اجرا کند؛ کنسرتویی از «تیگران منصوریان»، آهنگساز بزرگ ارمنستان و یک کنسرتو از آهنگساز بزرگ و جوان بلغارستان خانم «دوبرینکا تاباکوا» اما بهخاطر مشکلات مختلفی که برای هزینه جمعکردن ارکستر پیش آمد و فرصت کمی که برای تمرین وجود داشت، گویا کنسرت کنسل شد و بعد تصمیم گرفتند کنسرت به شکل سلوی ویولنسل برگزار شود و آن زمان، قطعه من در اختیارشان بوده و احتمالا نگاهی هم به آن داشتهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.